Κανείς δε μπορεί να ισχυριστεί σοβαρά ότι οι πυλώνες υψηλής τάσης αποτελούν αισθητική αναβάθμιση ενός τόπου. Ειδικά σε περιοχές μοναδικού φυσικού κάλλους απ’ όπου διέρχεται η γραμμή, η εικόνα των μεταλλικών πυλώνων δεν είναι ασφαλώς αυτό που θα ήθελε να βλέπει κανείς στον ορίζοντα.
Το ερώτημα όμως δεν είναι αν αρέσουν οι πυλώνες. Το ερώτημα είναι αν η δημόσια συζήτηση που γίνεται γύρω από τη νέα γραμμή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Χανιά – Δαμάστα, βασίζεται σε όλα τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Περιφέρεια Κρήτης δεν αρκέστηκε στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του ΑΔΜΗΕ. Πριν γνωμοδοτήσει, ζήτησε επιστημονικές απόψεις από τρία κορυφαία ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα της χώρας: το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο, το Πολυτεχνείο Κρήτης και το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».
Τρεις κορυφαίοι καθηγητές απάντησαν χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση, ακριβώς για να μην μπορεί κανείς να αμφισβητήσει την ανεξαρτησία των συμπερασμάτων τους.
Τα συμπεράσματα αυτά, ωστόσο, δεν ακούστηκαν στη δημόσια συζήτηση και σήμερα το patris.gr, παρουσιάζει τις απαντήσεις τους.
Να σημειωθεί δε, ότι, όπως αναφέρει στο PARAKRITIKA.GR ο πρόεδρος της Επιτροπής, Νίκος Ξυλούρης, και τα τρία ιδρύματα απάντησαν ΔΩΡΕΑΝ σε ότι ζητήθηκε από την Περιφέρεια, για έναν και μόνο λόγο… Για να μην εκληφθεί από τους πολίτες ότι πληρώθηκαν για να δοθούν συγκεκριμένες απαντήσεις! Μάλιστα, προσθέτει πως απευθύνθηκε και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, αλλά ζητήθηκε ένα ποσό για να συνταχθεί μελέτη, που δεν δόθηκε από την Περιφέρεια.
Το ΕΛΜΕΠΑ
Στην πρώτη απάντησή του, ο Δρ Εμμανουήλ Καραπιδάκης, Κοσμήτορας της Σχολής Μηχανικών του ΕΛΜΕΠΑ, αναφέρει πως η υπόγεια ή υποθαλάσσια διασύνδεση των Χανίων με τη Δαμάστα δεν συνιστάται, καθώς υπάρχει ήδη υφιστάμενη διασύνδεση. Τα δε υπόγεια καλώδια δεν συνιστώνται για αποστάσεις μεγαλύτερες των πέντε χιλιομέτρων, ουσιαστικά δηλαδή προτιμώνται για χρήση μέσα σε αστικές περιοχές, ώστε να μην αλλάζουν τα τεχνικά χαρακτηριστικά της συνολικής όδευσης. Επισημαίνει επίσης ότι δεν είναι συνήθης, ούτε καλή πρακτική, να παραλληλίζονται υπόγεια με υπέργεια καλώδια σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 50 χλμ. καθώς έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά. Καταλήγει πάντως ότι στις αυξομειώσεις φορτίου (που ενδεχομένως παρατηρηθούν από τις εναλλαγές καλωδίων), οι υπόγειες λειτουργούν καλύτερα σε υψηλές φορτίσεις.
Το Πολυτεχνείο Κρήτης
Στη δεύτερη απάντηση, ο Δρ Σπύρος Παπαευθυμίου, καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης, αφού ξεκαθαρίζει πως ήδη υφίσταται εναέρια γραμμή Χανίων – Ηρακλείου, που θα παραμείνει σε λειτουργία, στέκεται στην αναγκαιότητα του έργου για την εξυπηρέτηση των αναγκών του νησιού. Προσθέτει δε ότι τεχνικά προτεινόμενη είναι η εναέρια όδευση, με πιθανά μικρά τμήματα σε μήκος εναλλασσόμενα υπόγεια. Για το αν είναι δόκιμο να γίνει εξ ολοκλήρου υπόγεια ή υποθαλάσσια, ο κ. Παπαευθυμίου ξεκαθαρίζει πως δεν είναι δόκιμο να παραλληλιστεί νέα υποθαλάσσια ή υπόγεια γραμμή με την ήδη υπάρχουσα εναέρια, καθώς έχουν εντελώς διαφορετική συμπεριφορά και τεχνικά χαρακτηριστικά που δεν μπορούν να αντισταθμιστούν. Προσθέτει επίσης ότι η εναλλαγή εναέριων και υπόγειων καλωδίων είναι μεν συνήθης πρακτική, επαναλαμβάνοντας όμως ότι ανέφερε και ο κ. Καραπιδάκης περί της μάξιμουμ απόστασης των 5 χλμ. Τέλος, σημειώνει πως η νέα υπέργεια γραμμή θα λειτουργεί ταυτόχρονα με την ήδη υπάρχουσα και σε περίπτωση που έχει εκτεταμένα υπόγεια/υποθαλάσσια τμήματα θα δημιουργεί σημαντικά τεχνικά προβλήματα ευστάθειας του δικτύου.
Το ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος”
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ωστόσο η απάντηση του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών “Δημόκριτος” και συγκεκριμένα του προϊστάμενου καθηγητή του Τμήματος Μη Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών και μέλους της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, Δημήτρη Κουτουνίδη. Ο κ. Κουτουνίδης, αναφορικά με την ακτινοβολία των πυλώνων, τονίζει πως παράγονται ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία εξαιρετικά χαμηλών συχνοτήτων, που ανήκουν στο φάσμα των μη ιοντιζουσών ακτινοβολιών. Σημειώνει ωστόσο ότι κοντά σε οικισμούς θα πρέπει η όποια εγκατάσταση να γίνεται με όλες τις θεσμοθετημένες προδιαγραφές της κείμενης νομοθεσίας. Οσο για τα υπόγεια καλώδια, αναφέρει ότι έχει διαπιστωθεί πως οι τιμές στα μαγνητικά πεδία είναι χαμηλότερες από τα όρια έκθεσης του κοινού. Μάλιστα, όλα τα στοιχεία στα οποία αναφέρεται ο κ. Κουτουνίδης είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο ελεύθερα για όλους τους πολίτες.
Ολα αυτά δεν σημαίνουν ότι οι κάτοικοι δεν έχουν δικαίωμα να διεκδικήσουν καλύτερες λύσεις για τον τόπο τους. Το ακριβώς αντίθετο. Η διεκδίκηση είναι θεμιτή. Η ενημέρωση όμως πρέπει να είναι πλήρης.
Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι «πυλώνες ή όχι πυλώνες». Το πραγματικό δίλημμα είναι αν η Κρήτη χρειάζεται ή όχι ένα έργο που όλοι οι επιστημονικοί φορείς χαρακτηρίζουν απαραίτητο για την ενεργειακή της επάρκεια και, αν ναι, με ποιον τρόπο μπορεί να υλοποιηθεί με τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση για τις τοπικές κοινωνίες.