Γιάννης Σμαραγδής στην «Π»: «Γιατί διάλεξα τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη για την επόμενη ταινία μου…»

Φθινοπωρινό απομεσήμερο Σαββάτου στην κατοικία του στο Χαλάνδρι. Στην κεντρική είσοδο του σπιτιού με υποδέχεται με θερμή χειραψία και εγκάρδιο χαμόγελο. Παρά τη μακρά μου πορεία στο θέμα των συνεντεύξεων, η αμηχανία μου και το σχετικό τρακ με ακολουθούσαν ώσπου να καθίσω στον καναπέ του σαλονιού. Εκεί, αντικρίζοντας την απλότητα, την καθαρότητα, το εξαιρετικό και ποιοτικό χιούμορ του σκηνοθέτη, όλα τα άβολα συναισθήματα που είχα πριν εξαφανίστηκαν διά μαγείας.

 

Ο Γιάννης Σμαραγδής μέσα από τις σελίδες της «ΠΑΤΡΙΣ» και patris.gr

• Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες και αγωνίες σας πριν από κάποια ταινία και αν αυτές οι αγωνίες και δυσκολίες, στο τέλος, σας αποζημιώνουν με το αποτέλεσμα της δουλειάς σας;

-Κοιτάξτε… Η δημιουργία είναι κάτι, σαν να προσπαθείς να δώσεις σχήμα στο σύννεφο. Εγώ λέω ότι το σώμα κάθε έργου γι’ αυτούς τους ανθρώπους που ξέρουν την προσευχή, που κατανοούνε ότι τα έργα είναι χρήσιμα για τους άλλους ανθρώπους και ότι πρέπει να παρηγορούν τις ψυχές.

Σε αυτούς, λοιπόν, τους καλλιτέχνες το σώμα ενός έργου, μιας ταινίας είναι υδραργυρικό, δηλαδή είναι συνεχώς κινούμενο. Πρέπει να βρεις τη στιγμή που όταν αυτό κινητοποιηθεί, να εμπεριέχει την κίνηση, γιατί έτσι θα μπορεί να εγείρει αυτό που είναι η βάση της δημιουργίας, δηλαδή τη συγκίνηση. Αν το μέσα σώμα της ταινίας είναι ακινητοποιημένο και δεν έχει μέσα του την κίνηση, την ενέργεια, τότε το έργο είναι «νεκρό».

Άρα ο φόβος είναι να μην είναι «νεκρό». Είναι σαν μια γυναίκα που εγκυμονεί οκτώ-εννιά μήνες τη ζωή μέσα της και φοβάται το αν το παιδί θα βγει απόλυτα υγιές ή όχι. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και σε μένα με τις ταινίες μου, είναι μια «εγκυμοσύνη» όλο αυτό.

• Υπάρχει κάποια ταινία που κατά την ολοκλήρωσή της δεν μείνατε απόλυτα ευχαριστημένος και θα θέλατε ακόμα κάτι παραπάνω;

-Ναι, βέβαια, είναι η ταινία «Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι» με τον Βαρβάκη. Σε αυτό το έργο ήταν πολλές οι δυσκολίες. Κατά βάση, οι δυσκολίες στον κινηματογράφο έχουν να κάνουν με το πού και το πώς θα βρεις τα χρήματα. Είχα τότε τις περισσότερες αγωνίες και δυσκολίες που ποτέ δεν ξεπεραστήκανε και αυτό είχε ως αποτέλεσμα να κάνω μια ταινία, χωρίς να έχω ακριβώς το αποτέλεσμα που είχα στο κεφάλι μου, πριν ξεκινήσω.

• Είστε σίγουρος ότι το πήρανε χαμπάρι οι θεατές;

-Ναι, σίγουρα, το πήρανε χαμπάρι οι θεατές διότι βγήκε μια ταινία χωρίς να πατάει γερά στα πόδια της, «κουτσή» δηλαδή! Αν ρωτήσετε πολλούς και τους πείτε ποια από τις ταινίες μου σας άρεσε λιγότερο, είμαι πεπεισμένος ότι θα πούνε αυτή. Βέβαια, υπάρχουν και τεράστιοι θαυμαστές της ταινίας μου που πήραν δύναμη βλέποντας το έργο, αλλά εγώ λέω πάντα τη δικιά μου εκδοχή.

• Έχετε πει, μεταξύ των άλλων, ότι «ο Καποδίστριας είναι ένας “πυρσός αναμμένος” για το μέλλον της Ελλάδος που φωτίζει και ότι εμείς πρέπει να πάμε προς αυτό το φως». Πόσο μακριά είμαστε ως Ελλάδα και ως Έλληνες, σήμερα, από αυτόν τον στόχο;

–Περίπου δύο αιώνες! Ένας μεγάλος εθνολόγος έλεγε ότι αν ένας λαός κατακτηθεί από έναν άλλο πολιτισμό, όπως εμείς κατακτηθήκαμε από τους Τούρκους τέσσερις αιώνες, τόσους αιώνες θέλει ο λαός αυτός να ξαναβρεί τα βήματά του. Να ξαναρχίσει, δηλαδή, απρόσκοπτα την πορεία του. Τώρα βρισκόμαστε στη μέση. Γι’ αυτό και βλέπετε ότι όλα τα πράγματα που συμβαίνουνε στην Ελλάδα, δεν είναι αυτά τα πράγματα που θα πρέπει να συμβούν.

Να το πω παραστατικά. Όταν δείτε το σχέδιο για ένα σπίτι που χτίζεται, είναι όμορφο, αλλά αν το βάλεις δίπλα σε ένα άλλο σπίτι που έχει χτιστεί, είναι και τα δύο άσχημα! Έχει χαθεί αυτό που οι Έλληνες έβαλαν σε κίνηση με τον ελληνικό πολιτισμό, το μέτρο! Αλλού πατάμε και αλλού βρισκόμαστε!

• Βλέπετε ότι κάποια στιγμή θα συνέλθουμε;

-Θα συνέλθουμε, διότι οι μεγάλοι λαοί δεν χάνονται κι εμείς είμαστε ναι μεν μικρός ως πληθυσμός, αλλά είμαστε μεγάλος λαός! Μην ξεχνάμε ότι έχουμε τρεις πολιτισμούς, τον Μινωικό, τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό -με τον Μέγα Αλέξανδρο που απλώθηκε σε όλον το κόσμο, σε μια σκοτεινή πλευρά του κόσμου και τον φώτισε κρατώντας ως «όπλα» στη μια του μασχάλη τον Αριστοτέλη και στην άλλη τον Πλάτωνα- και τον Βυζαντινό Πολιτισμό με την Ορθοδοξία.

Όλα αυτά διατηρήθηκαν και υπάρχουν εν δυνάμει και σήμερα και τα συγκρατεί όλα αυτά τα στοιχεία ο ψυχικός πολιτισμός των Ελλήνων. Δηλαδή ο καθημερινός άνθρωπος που δεν άλλαξε την ψυχή του μέσα σε αυτό το διάστημα. Αυτό δεν πρέπει να χαθεί, διότι αν χαθεί, θα χαθούνε η Ελλάδα και μαζί τα ήθη, τα έθιμα, οι μουσικές και πολιτιστικές παραδόσεις. Ό,τι μας έκανε η μεγάλη μας αγάπη για τα πράγματα που μας γέννησαν. Η πίστη μας στον Θεό. Αν αυτά τα πράγματα δεν χαθούν, δεν θα χαθεί η Ελλάδα και θα ξαναγίνει μεγάλη.

• Πόσο δύσκολο είναι να βρείτε αξιόπιστες πηγές, κάνοντας ένα πορτρέτο από ένα ιστορικό πρόσωπο που έζησε πριν από διακόσια με διακόσια πενήντα χρόνια;

-Κοιτάξτε…Όλα είναι δύσκολα και όλα είναι εύκολα. Το δύσκολο είναι να ξέρεις τι θέλεις και τι ψάχνεις. Είναι σαν να θέλεις να ζωγραφίσεις π.χ. τη θάλασσα. Η θάλασσα είναι απέραντη, βάζεις τη «μηχανή» σου και καδράρεις κάπου. Αυτό το κάπου πρέπει να εμπεριέχει το όλο. Άρα, πρέπει να έχεις απόλυτη γνώση όλων των στοιχείων, για να μπορέσεις εσύ να εκφράσεις αυτό που από την αρχή είχες ξεκινήσει να πεις και που το συμπληρώνει η ζωή και η ίδια η πραγματικότητα.

• Ο Καποδίστριας δεν ήξερε τα εμπόδια και τις δυσκολίες, αφού σχεδόν πάντα είχαμε τις επιρροές των ξένων;

-Τα ήξερε τα εμπόδια και τις δυσκολίες ο Καποδίστριας, αλλά και ως Ελλάδα και ενώ ήμασταν κατεκτημένοι π.χ. από τους Ρωμαίους, αναστρέψαμε τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία σε Βυζαντινή Αυτοκρατορία με Έλληνες αυτοκράτορες. Τι έκαναν, δηλαδή, με λίγα λόγια, «κατάπιαν» το ρωμαϊκό κράτος και κυριάρχησαν ο Ελληνισμός και η Ορθοδοξία. Με δυο λόγια, ο ελληνικός λαός δεν κατακτήθηκε ποτέ και γι’ αυτό μας φοβούνται οι ξένοι. Ο Τσώρτσιλ είχε πει μια τρομερή φράση, ότι «αν οι Έλληνες ενωθούν και μορφωθούν αποκτώντας γνώσεις, τότε αλίμονό μας».

• Πόσο απέχει η πολιτική μας σήμερα και ειδικά η πολιτική των κόμματων εξουσίας σε σχέση με αυτό που πρέσβευε πριν διακόσια χρόνια ο Ιωάννης Καποδίστριας;

–Είμαστε πάρα πολύ μακριά. Η τρέχουσα πολιτική δεν ανταποκρίνεται στο αίτημα και στην ανάγκη που έχει ο ελληνικός λαός να ανθίσει και να γίνει ένας λαός, όπως ήμασταν πάντα μέσω του Πολιτισμού και της Τεχνολογίας. «Να ξαναγίνουμε ένας λαός που δείχνει και όχι αυτός που ακολουθεί», όπως έλεγε ο Δομίνικος Θεοτοκόπουλος.

• Βλέπετε να υπάρχουν κοινές παθογένειες ως κράτος, συγκρίνοντας την εποχή του Καποδίστρια με το σήμερα;

–Μα αυτοί που δολοφόνησαν τον Καποδίστρια ήταν Έλληνες κοτζαμπάσηδες και ηθικοί αυτουργοί ήταν οι Άγγλοι, συνεπικουρία των Γάλλων και των Αυστριακών. Ακόμα και σήμερα συμβαίνει αυτό, με ελάχιστες εξαιρέσεις κυβερνητών. Αυτοί που εγέρθηκαν ενάντια στην επιβουλή ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ένας άλλος, ο οποίος δεν φαίνεται, ήταν ο Κώστας Καραμανλής ο νεότερος, που είπε όχι στους Αμερικάνους στο θέμα του αγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη και στη συνέχεια, τι έγινε; Κάψανε την Αθήνα με τα γεγονότα του Γρηγορόπουλου και μετά κάηκε η Ελλάδα με τις φωτιές στην Ηλεία κ.λπ. και το μήνυμα προς αυτόν ήταν «φύγε για να μην σου κάψουμε την Ελλάδα». Αυτόν θα τον γράψει η ιστορία, διότι τόλμησε να κάνει ό,τι δεν έκαναν άλλοι κυβερνήτες.

• Με τη δολοφονία του Καποδίστρια, στην ουσία η Ελλάδα «αυτοκτόνησε» ως έθνος;

-Δολοφόνησαν το Έθνος! Ναι, είμαστε τώρα ένας λαός τραυματισμένος, διότι ο Καποδίστριας ήθελε να κάνει αυτό που συζητάμε τώρα, τότε. Ήθελε να κάνει μια χώρα «μήτρα» που να γεννάει τα πράγματα και όχι να μιμείται τις μόδες των άλλων που οδηγούν σε υποταγή. Ήθελε να γίνει η Ελλάδα ιερός τόπος, που είμαστε ιερός τόπος, για τον οποίο όλοι να έρχονται ως προσκυνητές και όχι ως κατακτητές, οι διάφοροι λαοί που τώρα μας κατακτούν μέσα από τον τουρισμό.

• Η τέχνη του κινηματογράφου λειτουργεί, πολλές φορές, μυσταγωγικά και ταξιδεύει το μυαλό του θεατή, βάζοντας παράλληλα την ψυχή του σε διάφορες λεπτές διαδικασίες. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς στόχους του σκηνοθέτη προς τον θεατή;

–Ο κινηματογράφος μπορεί να δημιουργεί καταστάσεις μαγείας και απευθύνεται κατευθείαν στην ψυχή χωρίς να μεσολαβεί ο νους. Το εργαλείο είναι η ευαισθησία. Ο σκηνοθέτης είναι «τροχονόμος» ευαισθησιών και συγκινήσεων. Συγκεντρώνεις αυτές τις ευαισθησίες και τους κάνεις μια πρόταση ψυχικού περιεχομένου προς τους θεατές. Στην ουσία, αν συμβαίνει αυτό, λιπαίνει την ίδια την ψυχή. Το «λιπαντικό» και το «οξυγόνο» της ψυχής είναι η τέχνη. Είναι, στην ουσία, μια μαζική ψυχοθεραπεία.

Κολοκοτρώνης και παγκοσμιοποίηση

• Ιωάννης Καποδίστριας, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Ελευθέριος Βενιζέλος, Νίκος Καζαντζάκης και Σωκράτης στην Αρχαία Ελλάδα… Δεν επέλεξα τυχαία αυτά τα ονόματα. Όλοι αυτοί δεν είχαν το καλύτερο τέλος στη ζωή τους. Τελικά, είμαστε αυτοκαταστροφικός λαός;

-Είμαστε ένας λαός με δώρα από το σύμπαν, με μεγάλες αρετές και όταν το σύμπαν δίνει μεγάλα δώρα σε λαούς, δίνει και μεγάλα ελαττώματα. Το βασικό μας ελάττωμα είναι ο διχασμός που σημαίνει ότι όταν θα ξεπεράσουμε τα αρνητικά μας, θα ξαναγίνουμε μεγάλοι! Το μεγάλο μας πρόβλημα είναι ότι κάνουμε χαρακίρι στον εαυτό μας. Είναι μια αδυναμία την οποία μας την έδωσε το σύμπαν για να την ξεπεράσουμε και να ξαναγίνουμε μεγάλοι.

• Πόσο καλύτερο άνθρωπο σάς έχουν κάνει όλα σας τα έργα και πόσο έχουν επηρεάσει τον ψυχισμό σας;

–Οι ταινίες που έκανα, δόξα τω Θεώ, αγαπήθηκαν πολύ! Τώρα… δεν πειράζει, θέλω να το πω, αλλά από την ύπαρξη του ελληνικού κινηματογράφου, στις ταινίες οι οποίες είναι οι πιο δημοφιλείς στην πρώτη δεκάδα είναι ο «El Greco» και ο «Ιωάννης Καποδίστριας». Έχουν αναδειχθεί όσο πολύ λίγες ταινίες και αυτό είναι μια ικανοποίηση, ότι στέλνεις αγάπη και εισπράττεις αγάπη.

Εγώ δεν κάνω τις ταινίες για να πάρω βραβεία -αν και έχω πάρει πολλά βραβεία και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό-, αλλά ούτε τις κάνω για να ικανοποιήσω το «εγώ» μου! Κάνω τις ταινίες που είναι η δική μου προσφορά προς τον λαό μου, προς τους Έλληνες. Την αγάπη μου και τα εσωτερικά μου πράγματα τα κάνω κοινά. Δηλαδή, είμαι διάτρητος και υπερήφανος που ανοίγομαι. Ο καθένας από τους θεατές μπορεί να δει απολύτως ποιος είμαι μέχρι το παραμικρό πλάνο, χωρίς να κρύβομαι. Αυτό εισπράττει και ο κόσμος, γι’ αυτό… δυσκολεύομαι τον τελευταίο καιρό να περπατήσω (γέλια).

Έρχονται, όμως, οι αγκαλιές και η αγάπη -που πρέπει να σας πω- ότι είναι η βάση για την ενέργεια την οποία μαζεύω. Τη μαζεύω και τη βάζω στην επόμενη ταινία. Αυτή η αγάπη του κόσμου σού δίνει τη δύναμη να σε πάει παρακάτω, αλλά παράλληλα σου μεγαλώνει την ευθύνη. Ο Καβάφης έλεγε ότι «στα σοβαρά πράγματα είμαι επιμελέστατος». Προσπαθώ κι εγώ να είμαι επιμελέστατος στα σοβαρά πράγματα (γέλια).

• Ποιο είναι το κεντρικό θεματικό μήνυμα που θέλετε να περάσετε στο κοινό με τα έργα σας;

–Ότι το σύμπαν είναι αγάπη, ο Θεός είναι αγάπη και ότι όταν ενεργοποιήσεις το καλό, το καλό επιστρέφει σε σένα. Αν δείτε, όλα μου τα έργα στην πραγματικότητα είναι Έλληνες με μεγάλες ποιότητες οι οποίοι προσπάθησαν με την ύπαρξή τους και το έργο τους να μην επηρεαστούν από τα αρνητικά πράγματα που έζησαν. Να είναι, δηλαδή, το έργο τους καθαρό.

• Αυτή είναι η μεγάλη μαγεία της τέχνης!

–Να σας πω τι κάνει η τέχνη που κάνω εγώ. Ετοιμάζω την ταινία για τον Κολοκοτρώνη, ενώ είχα πει ότι ο «Καποδίστριας» θα ήταν η τελευταία μου ταινία. Ο κόσμος με έσπρωξε με την αγάπη του να κάνω τον «Κολοκοτρώνη» και όταν αυτό ανακοινώθηκε, έγινε «σεισμός!». Έχει μια μεγαλύτερη αναμονή ο κόσμος για τον «Κολοκοτρώνη» από ό,τι είχε για τον «Καποδίστρια».

• Σας επηρέασε η μορφή του Κολοκοτρώνη μέσα από το έργο του Καποδίστρια;

-Όχι, όχι! Επηρεάστηκα κάνοντας τον Καποδίστρια διότι ο άνθρωπος που ήταν ο κοντινότερος άνθρωπος του Καποδίστρια, ήταν ο Κολοκοτρώνης και οι οποίοι είχαν αδελφοποιηθεί μάλιστα! Ο Καποδίστριας όταν ήρθε στην Ελλάδα, ήξερε ότι υπήρχε το μεγάλο στρατηγικό μυαλό του Κολοκοτρώνη!

• Θα είναι ρεαλιστικό το πορτρέτο του Κολοκοτρώνη ή θα έχει και μυθοπλασία;

–Θα είναι ρεαλιστικότατο αλλά συγχρόνως θα έχει και στοιχεία τα οποία είναι παντελώς άγνωστα. Έχω όλα τα στοιχεία και να σας πω ότι ο Γεώργιος Τερτσέτης έχει πάρει από τον Κολοκοτρώνη μια μεγάλη συνέντευξη και έχει βγάλει ένα βιβλίο στο οποίο περιγράφει τα πράγματα ό ίδιος ο Κολοκοτρώνης.

Να σας πω κάτι, ο Κολοκοτρώνης μπόρεσε να κατανοήσει ότι δεν έπρεπε να μπει στον πειρασμό να απαντήσει στο κακό και στο αρνητικό, παρόλο που ξεκίνησε ως παραβατικό άτομο. Ο Κολοκοτρώνης μπορεί να κέρδιζε όλες τις μάχες, δεν ενέδωσε ποτέ στο αρνητικό, όχι μόνο δεν σκότωσε ποτέ κανέναν Έλληνα, αν και προκλήθηκε αρκετές φορές, αλλά ούτε σήκωσε ποτέ το χέρι του! Ακόμα και όταν του δολοφονήσανε τον γιο του τον Πάνο οι Έλληνες, ο μεγαλύτερος γιος του Κολοκοτρώνη συνάντησε σε ένα ξέφωτο ενός άλσους τούς δολοφόνους του αδελφού του, έστειλε ένα γράμμα στον πατέρα του, γράφοντάς του ότι συνάντησε τους δολοφόνους και δεν τους πείραξε.

Ο Κολοκοτρώνης τού απάντησε ότι: «Εάν τους πείραζες δεν θα ήθελα να ήσουν γιος μου!» Αυτό με λίγα λόγια κάνω με τις ταινίες, δείχνω την καλοσύνη που θα σώσει τον κόσμο. Να εγκαταλείψουμε τα αρνητικά, τα μίση και τις βεντέτες που μας έχουν εξουθενώσει. Να αντισταθούμε στην παγκοσμιοποίηση που μας περιβάλλει…

• Είναι, όμως, αναστρέψιμη η παγκοσμιοποίηση;

-Και βέβαια είναι αναστρέψιμη! Να, δείτε τώρα ένα σημάδι: Ο Elon Musk συγκρούστηκε με τον σκηνοθέτη Christofer Nolan για την ταινία που έκανε, την «Οδύσσεια», και ο οποίος Christofer Nolan ετοιμάζει άλλη μια ταινία που θα είναι στα αρχαία ελληνικά, τα οποία αρχαία ελληνικά εμείς τα έχουμε καταργήσει από τα σχολεία μας! Αυτά κάνουν οι πολιτικοί μας!

Ο Musk έκανε επίθεση στον Νόλαν λέγοντας ότι, αν χαθεί το μέτρο με την Τεχνική Νοημοσύνη (ΑΙ), θα χαθεί η μεσότητα και ότι αυτό είναι, μεταξύ των άλλων, προσβολή για την Ελλάδα και τους Αρχαίους Έλληνες διότι η Αρχαία Ελλάδα ήταν η πρώτη που δίδαξε το μέτρο. Στην ταινία, ο Μασκ κάνει παρατήρηση στον σκηνοθέτη Νόλαν ότι ο Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός είναι ιερός και δεν πρέπει να τον αγγίζουμε!

• Τι συμβουλή θα δίνατε σε έναν νέο σκηνοθέτη που προσπαθεί να κάνει την πρώτη του ταινία;

-Να κοιτάξει βαθιά μέσα του και να δει τι έχει κληρονομήσει, τι ποιότητες έχει το κύτταρό του και να μην κοιτάζει τις μόδες που επιβάλλουν οι άλλοι, διότι θα σβήσουν οι ποιότητες που έχει μέσα του. Δεν είμαστε γεννημένοι να κάνουμε τα μικρά, είμαστε γεννημένοι να κάνουμε τα μεγάλα και τα μεγάλα είναι η προέκταση των μεγάλων πραγμάτων που έκαναν οι πρόγονοί μας, αλλιώς θα σβήσουμε!

• Πρέπει να πάει κόντρα στον καιρό;

-Εντελώς! Σωστό είναι αυτό!

Ο Ερωτόκριτος, η παλιά και η καινούργια Κρήτη

• Τι σας πληγώνει από τη σημερινή Κρήτη, τι έχει χαθεί σε σχέση με παλιά;

–Εγώ κάθε που κατέβαινα στην Κρήτη, καταλάβαινα ότι τα πράγματα πάνε καλά όταν έπαιρνα ταξί και μέσα στο ταξί άκουγα κρητικά. Τώρα μπαίνω στο ταξί και ακούω μουσικές που δεν έχουν σχέση με το ελληνικό αίσθημα και ομογενοποιούν τον κόσμο. Εμείς ως Κρήτες είμαστε αυτό το κομμάτι του λαού που πάντα αντιστεκότανε και είμαστε ένας γερός πυλώνας.

Αν κι εμείς αλωθούμε από την παγκοσμιοποίηση και τον τουρισμό, και μάλιστα τουρισμό δεύτερης κατηγορίας -για να μην πω τέταρτης-, εκεί κινδυνεύει να χαθεί το πραγματικό πρόσωπο της Κρήτης. Με βάση τις πιθανότητες, θα ξεπηδήσει ένας νέος Καζαντζάκης ή ένας νέος El Greco που θα μας δείξουν για το πού πρέπει να κοιτάξουμε και να εγκαταλείψουμε αυτή τη χυδαιότητα την οποία μας την εμφανίζουν ως αναγκαιότητα.

• Λένε ότι ο Ερωτόκριτος είναι η ποιητική Βίβλος της Κρήτης. Θα έπρεπε, κατά τη γνώμη σας, να διδάσκεται στα σχολεία;

-Εννοείται και θα έπρεπε! Ένα μεγάλο, σπουδαίο και εξαιρετικό πρόσωπο ο σκηνοθέτης, ο Δήμος Αβδελιώδης, έχει κάνει μια θεατρική προσέγγιση πάνω στον «Ερωτόκριτο» μεγαλοφυή. Τι να πεις για μια χώρα που καταργεί τα αρχαία ελληνικά, τα οποία είναι κώδικες και που όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουνε «πατήσει» πάνω στα αρχαία ελληνικά. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα έχει μπει σε λάθος «ποτάμι».

Εδώ οι πνευματικοί άνθρωποι και οι καλλιτέχνες έχουν ευθύνη. Είμαι κι εγώ από αυτούς που νιώθω ότι έχω το αίσθημα της ευθύνης να τοποθετήσω τα πράγματα στη σωστή τους θέση. Δεν είμαστε καμωμένοι για τα μικρά, τελεία και παύλα! Αν εγκαταλείψουμε αυτό που ήμασταν, θα χαθούμε και δεν μας αξίζει!

• Το περασμένο καλοκαίρι παρουσιάσατε την ταινία «Ιωάννης Καποδίστριας» στα Ανώγεια στο πλαίσιο των «Υακινθείων», με πρωτοβουλία του «Λουδοβίκου των Ανωγείων». Ξέρω ότι με τον «Λουδοβίκο» έχετε μια αλληλοεκτίμηση και μια πολύχρονη αδιατάρακτη φιλία. Θέλω να μου πείτε δυο λόγια.

–Ο «Λουδοβίκος» είναι μια τεράστια προσωπικότητα της Κρήτης, διότι είναι αποθησαυριστής της πνευματικότητας των Κρητικών. Αυτά που μαζεύει, αθροίζει και κάνει ο Λουδοβίκος είναι μια πολιτιστική παρακαταθήκη για τους αυριανούς, όχι μόνο για τους Κρητικούς, αλλά για όλους τους Έλληνες! Είναι πολύ πιο μεγάλο το έργο που έχει κάνει απ’ ό,τι φαντάζεται κανείς! Είναι ανεκτίμητη η όλη του προσφορά! Τον θαυμάζω απεριόριστα!

• Τι σας κάνει να νιώθετε υπερήφανος από την Κρήτη;

-Παναγία μου, Παναγία μου!! Εγώ λέω ακόμα Κρήτη, Ψηλορείτη και βουρκώνω! Η Κρήτη είναι ένα θεριό που κείτεται στη θάλασσα, που τώρα όμως θα πρέπει να ξυπνήσει και να δει ορισμένα πράγματα που την πληγώνουν!

• Σκέφτεστε να μείνετε μόνιμα στο νησί;

–Δυστυχώς αυτή την τέχνη που κάνω δεν μπορείς να την κάνεις πέρα από την Αθήνα. Ούτε καν στη Θεσσαλονίκη η οποία είναι συμπρωτεύουσα. Πρέπει να είμαι μακριά από την Κρήτη και να σας πω κάτι, πιο καλά την έχω στο μυαλό μου την Κρήτη όταν ήμουνα παιδί παρά αυτή που είναι σήμερα, που πληγώνομαι.

• Τι έχει χαθεί σε σχέση με παλιά από την Κρήτη;

-Αυτό που ήμασταν πάντα, το φιλότιμο, οι σχέσεις τον ανθρώπων και η άδολη φιλοξενία. Ήμασταν ένας λαός που ήταν έτοιμος να προσφέρει τον εαυτό του στον άλλον. Να ταΐσει, να ποτίσει και να φιλοξενήσει τον άγνωστο! Αυτές είναι οι μεγάλες μας ποιότητες! Τα πράγματα που μας ομορφαίναν, πάνε να χαθούν!

• Να κλείσουμε αυτήν την κουβέντα μας με τη μαντινάδα που σας αρέσει πολύ;

-Μου αρέσει πολύ η μαντινάδα που λέει ο Γιαλάφτης (σ.σ. Αριστείδης Χαιρέτης)

«Ήθελα και να κάτεχα τα χρόνια που περνούνε,

ανέ πεθαίνουνε κι αυτά ή πάνε αλλού και ζούνε;

• Έχει μεταφυσικές ανησυχίες ο Γιαλάφτης!

–Αυτή η μαντινάδα σε παραπέμπει στον ουράνιο τόπο του Πλάτωνα! Αυτό να το γράψεις!

• Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας!

–Αλίμονο!