Ο νέος κώδικας της τοπικής αυτοδιοίκησης τέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης του Δημοτικού Συμβουλίου όπου τα μέλη του Σώματος εξέφρασαν την αγωνία και τον προβληματισμό τους για το προτεινόμενο νέο θεσμικό πλαίσιο των ΟΤΑ, που δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα.
Από την πλευρά του ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός, αναφερόμενος στα συμπεράσματα της Διαπαραταξιακής Επιτροπής, εστίασε σε συγκεκριμένα σημεία που είπε ότι σηματοδοτούν την «κόκκινη γραμμή» της αιρετής αυτοδιοίκησης και είναι το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, τα διαθέσιμα του Πράσινου Ταμείου, το τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση, η λειτουργία των Αναπτυξιακών Εταιριών και Αναπτυξιακών Οργανισμών των δήμων, το επίμαχο άρθρο 730 που καθιστά υποχρεωτική την εμπλοκή του κεντρικού κράτους στις δικαστικές διαμάχες των ΟΤΑ για το εργασιακό καθεστώς συμβασιούχων, ο θεσμικός μετασχηματισμός των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, ο ρόλος των Δημοτικών Συμβουλίων και η μεταρρύθμιση στο εκλογικό σύστημα.
Για το μέλλον των Αναπτυξιακών Εταιριών ο κ. Καλοκαιρινός είπε ότι «η εξομοίωση της με τους φορείς της γενικής κυβέρνησης ακυρώνει τον προορισμό τους με αποτέλεσμα να χάνουν την ευελιξία τους». Ο ίδιος σημείωσε την ανάγκη απόσυρσης του άρθρου 730 εξηγώντας ότι η εν λόγω διάταξη ενισχύει την παρέμβαση της κεντρικής διοίκησης σε δικαστικές διαμάχες των δήμων και οι οποίες αφορούν σε ζητήματα συμβασιούχων, για ανανέωση συμβάσεων ή και για μονιμοποιήσεις.
Επίσης ο Δήμαρχος τόνισε ότι ο Δήμος Ηρακλείου τάσσεται ενάντια στην επιχειρούμενη υποβάθμιση του ρόλου των Δημοτικών Συμβουλίων ενώ μιλώντας για τη δρομολογούμενη αλλαγή στο εκλογικό σύστημα, μίλησε για «ένα εκκεντρικό σύστημα», καθώς ενσωματώνεται η εναλλακτική ψήφος.
Μ. Καραμαλάκης: Δήμοι δεν ζητούν περισσότερες ευθύνες χωρίς μέσα.
Από την πλευρά του ο επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης Μιχάλης Καραμαλάκης σημείωσε μεταξύ άλλων ότι η σημερινή συζήτηση για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν είναι μια τυπική διαδικασία. Δεν αφορά απλώς μια νομοτεχνική κωδικοποίηση διατάξεων. Αφορά τον ίδιο τον ρόλο των Δήμων, την πραγματική αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και, τελικά, την ποιότητα της δημοκρατίας σε τοπικό επίπεδο.
Ο νέος Κώδικας πράγματι επιχειρεί να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο κείμενο μια διάσπαρτη και συχνά δυσλειτουργική νομοθεσία. Από αυτή την άποψη, η κωδικοποίηση είναι χρήσιμη. Διευκολύνει την πρόσβαση στη νομοθεσία, μειώνει την πολυνομία και δημιουργεί ένα πιο λειτουργικό πλαίσιο για τους Δήμους.
Όμως το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν ο Κώδικας είναι καλύτερα οργανωμένος. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ενισχύει πραγματικά την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Και εδώ αρχίζουν οι σοβαρές επιφυλάξεις.
Γιατί ένας Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν μπορεί να περιορίζεται στη συγκέντρωση διατάξεων. Πρέπει να απαντά στα μεγάλα προβλήματα των Δήμων: την υποχρηματοδότηση, την υποστελέχωση, την επικάλυψη αρμοδιοτήτων, την εξάρτηση από την κεντρική διοίκηση, την αδυναμία των Δημοτικών Συμβουλίων να έχουν ουσιαστικό ρόλο στις κρίσιμες αποφάσεις.
Ο νέος Κώδικας είναι ένα θετικό βήμα. Ταυτόχρονα όμως επισημαίνουμε με σαφήνεια ότι δεν αρκεί. Διότι το πρόβλημα της Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα δεν είναι μόνο νομοτεχνικό. Είναι βαθιά θεσμικό, διοικητικό και οικονομικό.
Οι Δήμοι δεν ζητούν περισσότερες ευθύνες χωρίς μέσα. Δεν ζητούν αρμοδιότητες χωρίς προσωπικό. Δεν ζητούν υποχρεώσεις χωρίς πόρους. Δεν ζητούν να γίνονται το εύκολο άλλοθι του κεντρικού κράτους.
Ζητούν αυτό που προβλέπει το ίδιο το Σύνταγμα: πραγματική διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια.
Και εδώ έχουν ιδιαίτερη σημασία τα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος. Το άρθρο 101 αφορά την αποκέντρωση του κράτους. Το άρθρο 102 κατοχυρώνει τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αυτές οι διατάξεις δεν μπορεί να παραμένουν απλές διακηρύξεις. Πρέπει να γίνουν πράξη.
Αν η Πολιτεία θέλει πραγματικά ισχυρούς Δήμους, τότε οφείλει να τους δώσει αρμοδιότητες με αντίστοιχους πόρους. Οφείλει να τους δώσει προσωπικό. Οφείλει να τους δώσει θεσμική δυνατότητα να αποφασίζουν. Οφείλει να σέβεται τον ρόλο των Δημοτικών Συμβουλίων και όχι να τα μετατρέπει σε όργανα απλής γνωμοδότησης.
Γι’ αυτό και η συζήτηση για τον νέο Κώδικα δεν μπορεί να είναι άχρωμη και διαδικαστική. Πρέπει να είναι πολιτική, θεσμική και ουσιαστική.
Σε αυτό το πλαίσιο, υπάρχουν συγκεκριμένα ζητήματα που πρέπει να αναδειχθούν.
Πρώτον, το λεγόμενο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης. Η κεντρική διοίκηση, αντί να αποδίδει στους Δήμους τους θεσμοθετημένους πόρους που οφείλει, επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο οικονομικό βάρος πάνω στην ακίνητη περιουσία. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να μετατραπεί σε μηχανισμό επιβολής ενός ιδιότυπου αυτοδιοικητικού ΕΝΦΙΑ. Δεν μπορεί η οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων να ταυτίζεται με νέα επιβάρυνση των πολιτών.
Δεύτερον, το Πράσινο Ταμείο. Η ΚΕΔΕ έχει ζητήσει καθαρά να αυξηθεί το ποσοστό των πόρων που αποδίδονται στους ΟΤΑ τουλάχιστον στο 10%. Αυτό είναι απολύτως εύλογο. Οι Δήμοι είναι αυτοί που σηκώνουν καθημερινά το βάρος της περιβαλλοντικής διαχείρισης, του πρασίνου, των κοινόχρηστων χώρων, της αστικής ανθεκτικότητας. Δεν μπορεί οι πόροι να παραμένουν κεντρικά δεσμευμένοι, ενώ οι ανάγκες βρίσκονται στην πόλη και στις γειτονιές.
Τρίτον, το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση. Αν το τέλος αυτό εισπράττεται λόγω των τοπικών πιέσεων που δημιουργεί ο τουρισμός, η κλιματική κρίση και η χρήση των υποδομών, τότε πρέπει να αποδίδεται απευθείας στους Δήμους. Δεν μπορεί οι Δήμοι να καλούνται να αντιμετωπίσουν πλημμύρες, πυρκαγιές, καύσωνες, κυκλοφοριακή πίεση, φθορές υποδομών και αυξημένες ανάγκες καθαριότητας, χωρίς αντίστοιχη και άμεση χρηματοδότηση.
Τέταρτον, οι Αναπτυξιακές Εταιρείες και οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί. Σε ένα περιβάλλον όπου οι Δήμοι είναι υποστελεχωμένοι και οι προσλήψεις παραμένουν δύσκαμπτες, οι δομές αυτές αποτελούν κρίσιμα εργαλεία. Αντί να υπονομεύονται ή να οδηγούνται σε λειτουργική ασφυξία, πρέπει να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα και η αποτελεσματικότητά τους.
Πέμπτον, το άρθρο 730. Πρόκειται για διάταξη που δημιουργεί σοβαρό προβληματισμό, καθώς ενισχύει την παρέμβαση του κεντρικού κράτους σε δικαστικές υποθέσεις που αφορούν συμβασιούχους και εργασιακές σχέσεις στους Δήμους.
Έκτον, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις. Το σημερινό μοντέλο έχει εξαντλήσει τα όριά του. Χρειάζεται θεσμικός μετασχηματισμός και μεταφορά αρμοδιοτήτων στους ΟΤΑ.
Έβδομον, ο ρόλος των Δημοτικών Συμβουλίων. Δεν μπορεί να υποβαθμίζεται το κορυφαίο δημοκρατικό όργανο του Δήμου.
Όγδοον, το εκλογικό σύστημα, που δεν πρέπει να αποπροσανατολίζει από τα βασικά ζητήματα.
Το κέντρο της συζήτησης πρέπει να παραμείνει στους πόρους, στις αρμοδιότητες, στο προσωπικό και στην αυτοτέλεια των Δήμων.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Το ζήτημα δεν είναι αν θέλουμε έναν νέο Κώδικα. Το ζήτημα είναι τι είδους Αυτοδιοίκηση θέλουμε.
Η Αυτοδιοίκηση δεν ζητά προνόμια. Ζητά σεβασμό, πόρους, προσωπικό και πραγματική δυνατότητα να υπηρετεί τον πολίτη.
Ως Δημοτικό Συμβούλιο Ηρακλείου οφείλουμε να πάρουμε καθαρή θέση. Να στηρίξουμε ό,τι ενισχύει την Αυτοδιοίκηση και να αντιταχθούμε σε ό,τι περιορίζει την αυτοτέλειά της.
Το Ηράκλειο χρειάζεται Δήμο ισχυρό, λειτουργικό και οικονομικά βιώσιμο.
Ο νέος Κώδικας πρέπει να είναι ευκαιρία ενίσχυσης της Αυτοδιοίκησης και όχι ανακύκλωσης της εξάρτησής της από το κεντρικό κράτος.
Μαρία Καναβάκη: Η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να στηριχθεί, να στελεχωθεί, να μη συρρικνώνονται τα οικονομικά της
Η επικεφαλής της δημοτικής παράταξης Ηράκλειο «Για Σένα» Μαρία Καναβάκη σημείωσε μεταξύ άλλων ότι η τοπική αυτοδιοίκηση είναι το Α και το Ω της κοινωνίας. Τα πάντα καταλήγουν στην πόρτα του δήμου από τα μικρά έως τα μεγάλα.
Η κεντρική εξουσία οφείλει να δείχνει σεβασμό σε εμάς που βάζουμε πλάτη από τη κρίση, τη φτώχεια έως το μεταναστευτικό, το προσφυγικό, την έμφυλη βία, τη σχολική στέγη και τα προβλήματα που βιώνουν τα παιδιά.
Το ζητούμενο δεν είναι η τακτοποίηση και η κωδικοποίηση των σκορπισμένων διατάξεων αλλά η μεταρρύθμιση στην αυτοδιοίκηση.
Ζήτησε την κατάργηση του μνημονικού κόφτη, την απόσυρση νέου εκλογικού νόμου και τη διατήρηση των αναπτυξιακών οργανισμών.
Τόνισε ότι η αυτοδιοίκηση δεν πρέπει να γίνει παράρτημα ενός συγκεντρωτικού κράτους και ότι βιώνει απαξίωση και στέρηση αυτονομίας.
Δημήτρης Δουλουφάκης: Οι δήμοι πρέπει να χρηματοδοτούνται πλήρως από το κράτος
Ο επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Δημήτρης Δουλουφάκης σημείωσε ότι ο νέος Κώδικας είναι βαθιά πολιτικός και οδηγεί σε λιγότερη κρατική χρηματοδότηση και μεγαλύτερη επιβάρυνση των πολιτών.
Τόνισε ότι ενισχύεται η ανταποδοτικότητα, η ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών και η εργασιακή ανασφάλεια των εργαζομένων.
Υποστήριξε ότι οι δήμοι πρέπει να χρηματοδοτούνται πλήρως από το κράτος, να στελεχώνονται με μόνιμο προσωπικό και να μην λειτουργούν με επιχειρηματικά κριτήρια.
Κατέληξε ότι ο νέος Κώδικας πρέπει να αποσυρθεί συνολικά.