Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, αποτίμησε την Τετάρτη (04/11) τα “συντρίμμια” του κινήματος MAGA και ξεδίπλωσε τις σκέψεις του, σε μια ασυνήθιστη ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την οποία ουσιαστικά κήρυξε την έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας για τις προεδρικές εκλογές του 2028.
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απολάμβανε αυτό που ο υπουργός Εσωτερικών, Νταγκ Μπέργκαμ, χαρακτήρισε «ημέρα γιορτής». Στη νέα, υπό κατασκευή αίθουσα δεξιώσεων του Λευκού Οίκου, παρακολουθούσε την ανύψωση της τελευταίας μεταλλικής δοκού προς την οροφή, σαν να έβλεπε μια αθλητική ομάδα να υψώνει το λάβαρο της κατάκτησης ενός πρωταθλήματος.
Αυτή η παράδοξη αντίθεση σηματοδοτούσε μια καμπή στην εποχή Τραμπ, όπως σημειώνει το CNN.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έδειχνε να μην αντιλαμβάνεται ή να αδιαφορεί για το γεγονός ότι η εμμονή του με ένα έργο προσωπικής προβολής αποτελούσε χαρακτηριστικό παράδειγμα της φαινομενικής αδιαφορίας του για τις οικονομικές δυσκολίες των Αμερικανών, οι οποίες οδήγησαν τους Ρεπουμπλικανούς στην ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές.
Το παράδοξο ήταν ότι, συνομιλώντας με τους δημοσιογράφους, δεν έδειχνε ιδιαίτερα απογοητευμένος από τη συντριπτική ήττα του κόμματός του. Αντίθετα, έμοιαζε απελευθερωμένος, σαν να μπορούσε πλέον να αφοσιωθεί απερίσπαστος στην οικοδόμηση μιας απτής κληρονομιάς της προεδρίας του.
«Φανταστείτε πολυελαίους παντού εδώ μέσα σε λίγο καιρό. Φανταστείτε μαρμάρινα δάπεδα. Θα είναι πανέμορφο. Αυτό θα είναι το ομορφότερο κτίριο», δήλωσε.
Ενώ ο Τραμπ σχεδίαζε ακόμη περισσότερες χρυσές διακοσμητικές λεπτομέρειες, ο Βανς προβληματιζόταν για μια πολύ δυσκολότερη αποστολή: πώς θα βγάλει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα από το αδιέξοδο στο οποίο βρέθηκε μετά την απώλεια τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας.
Ο αντιπρόεδρος βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με το δικό του εγχείρημα «ανοικοδόμησης»: τη συγκρότηση ενός νέου εκλογικού συνασπισμού, που θα μπορούσε παράλληλα να διασώσει και τις προσωπικές του φιλοδοξίες για τον Λευκό Οίκο.
Η ευθύτητα της ανάρτησής του, η οποία περιείχε αρκετές όχι και τόσο συγκαλυμμένες επικρίσεις για την προεδρία Τραμπ και τη στρατηγική της δεύτερης θητείας του, συνιστούσε μια αξιοσημείωτη κίνηση για έναν αντιπρόεδρο, μόλις λίγες ώρες μετά μια οδυνηρή εκλογική ήττα του Λευκού Οίκου.
Ο Βανς επιχειρεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο
Η ανάρτηση του Βανς έμοιαζε με μια πρώτη προσπάθεια να αναδειχθεί σε «πρώτο μεταξύ ίσων» ανάμεσα στα στελέχη των Ρεπουμπλικανών που επιχειρούν να χαράξουν μια νέα πορεία για το κόμμα. Υπό αυτή την έννοια, επρόκειτο για μια κίνηση πολιτικού υπολογισμού. Είναι όμως σωστός αυτός ο υπολογισμός;
Μόλις δύο εβδομάδες έχουν περάσει από τότε που η αμφίβολη πολιτική κρίση του Βανς εκτέθηκε, όταν στήριξε ένα χυδαίο προεκλογικό σποτ, το οποίο φαίνεται πως τελικά γύρισε μπούμερανγκ στον υποψήφιο κυβερνήτη του Οχάιο, Βίβεκ Ραμασουάμι.
Ο Βανς έγραψε, υποβαθμίζοντας εμφανώς το μέγεθος του προβλήματος, ότι συμμερίζεται την άποψη ενός Ρεπουμπλικανού δημοσκόπου πως «το μήνυμά μας για την οικονομία δεν ήταν αρκετά αιχμηρό στην τελική ευθεία». Αναφερόταν σε μια περίοδο κατά την οποία ο Τραμπ μιλούσε για μια «χρυσή εποχή», ενώ οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης εκτοξεύονταν.
Παράλληλα, επιχείρησε να πάρει αποστάσεις από τον Αμερικανό πρόεδρο σε δύο ζητήματα που έχουν καθορίσει τη θητεία του, τον πόλεμο στο Ιράν και τη σκληρή εκστρατεία απέλασης μεταναστών χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα.
«Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος», έγραψε, προσθέτοντας: «Είμαι ανοιχτός στην ιδέα να αλλάξουμε τον τρόπο εφαρμογής της μεταναστευτικής νομοθεσίας, εστιάζοντας, για παράδειγμα, περισσότερο στις επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν εργαζομένους χωρίς νόμιμα έγγραφα».
Στο δεύτερο ζήτημα, πάντως, ο Βανς επιχείρησε να προστατευθεί πολιτικά, παρουσιάζοντας ένα ψευδές δίλημμα. Άφησε να εννοηθεί ότι η μόνη εναλλακτική θα ήταν η «αμνηστία» που προωθούν οι πολιτικοί του κατεστημένου, τους οποίους κατηγόρησε ότι παραπλανούν συστηματικά τους πολίτες.
Ο αντιπρόεδρος αποκάλυψε επίσης ότι είχε ρωτήσει έναν δημοσκόπο, τον οποίο δεν κατονόμασε αλλά χαρακτήρισε «έναν από τους πιο έξυπνους ανθρώπους που γνωρίζω στην πολιτική», τι θα μπορούσε να πείσει τους απογοητευμένους ψηφοφόρους του διδύμου Τραμπ – Βανς να επιστρέψουν.
Η απάντηση περιλάμβανε τέσσερα σημεία:
- Να τερματίσουμε τον πόλεμο.
- Να επικεντρωθούμε στο κόστος ζωής και στον πληθωρισμό.
- Να βάλουμε πρώτα την Αμερική.
- Να αλλάξουμε τη σχέση μας με το Ισραήλ».
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι ο Βανς υπερασπίστηκε τις εκκλήσεις της παρουσιάστριας του Fox News, Ρέιτσελ Κάμπος-Ντάφι, για διπλωματικό τερματισμό του πολέμου στο Ιράν. Καθώς πληθαίνουν οι πληροφορίες ότι ο Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών πληγμάτων, η τοποθέτηση αυτή θα μπορούσε να σηματοδοτεί μια πιθανή ρήξη με τον πρόεδρο.
Ο Βανς φρόντισε να επισημάνει ότι, όταν απέδωσε στον πόλεμο την ήττα των Ρεπουμπλικανών, «το ίδιο είπε και ο πρόεδρος χθες το βράδυ».
Δεν έχει διαφοροποιηθεί δημόσια από τον Τραμπ σχετικά με τη σύγκρουση, ενώ ο ίδιος ηγήθηκε της διαπραγματευτικής ομάδας που κατέληξε το καλοκαίρι σε ένα μνημόνιο κατανόησης με την Τεχεράνη για τον τερματισμό του πολέμου, το οποίο όμως κατέρρευσε όταν ήρθε αντιμέτωπο με την πραγματικότητα.
Υπάρχουν, ωστόσο, λεπτές αλλά σημαντικές διαφοροποιήσεις που υποδηλώνουν ότι οι θέσεις του Βανς και του Τραμπ δεν είναι απαραίτητα συμβατές.
Ο πρόεδρος μιλά πλέον για τις επιπτώσεις του πολέμου στις ενδιάμεσες εκλογές με έναν τόνο σχεδόν μελαγχολικό, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως έναν ηγέτη που γνώριζε ότι θα πλήρωνε πολιτικό τίμημα, μέσω της αύξησης των τιμών των καυσίμων, αλλά επέλεξε συνειδητά να κάνει ό,τι θεωρούσε αναγκαίο. «Δεν θα έκανα τίποτα διαφορετικά», δήλωσε την Τετάρτη.
Αντίθετα, τα σχόλια του Βανς αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να θεωρεί ότι ο πόλεμος ήταν εξαρχής λάθος και ότι είχε τεράστιο πολιτικό κόστος.
«Αν θέλετε να υποστηρίξετε ότι άξιζε τον κόπο, ότι άξιζε να χάσουμε τη Γερουσία για τα επόμενα έξι χρόνια, τότε κάντε το», έγραψε. «Υποστηρίξτε ότι ήταν ένα τίμημα που άξιζε να πληρώσουμε. Είτε συμφωνεί κανείς είτε διαφωνεί, αυτή είναι τουλάχιστον μια έντιμη τοποθέτηση. Όμως όλοι γνωρίζουν γιατί χάσαμε. Και κάθε ειλικρινής συζήτηση για το πού πηγαίνουμε από εδώ και πέρα πρέπει να ξεκινά από αυτό».
Ο Τραμπ απέφυγε να δώσει την εντύπωση ότι διαφωνεί με τον αντιπρόεδρό του, λέγοντας στους δημοσιογράφους, κατά την ξενάγησή τους στο υπό κατασκευή έργο, ότι ο Βανς «μάλλον έχει δίκιο» σχετικά με τις εκλογικές επιπτώσεις του πολέμου, καθώς «ανέβασε λίγο τις τιμές της βενζίνης βραχυπρόθεσμα».
Στη συνέχεια, ο αντιπρόεδρος επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις περί ρήγματος, δημοσιεύοντας βίντεο από την ξενάγηση, στο οποίο ο Τραμπ δήλωνε ότι θεωρούσε την τοποθέτησή του «καλή».
Και ο ΝτεΣάντις μπαίνει στη συζήτηση για την επόμενη ημέρα
Η στάση του Βανς απέναντι στον πόλεμο προκαλεί εδώ και καιρό ερωτήματα, καθώς έρχεται σε αντίθεση με τον σκεπτικισμό που είχε εκφράσει παλαιότερα για τις στρατιωτικές επεμβάσεις στο εξωτερικό, μια θέση που διαμόρφωσε μέσα από την εμπειρία της στρατιωτικής του θητείας στο Ιράκ.
Ωστόσο, συμπεριλαμβάνοντας στα τέσσερα σημεία του το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική» και την ανάγκη αλλαγής της σχέσης ΗΠΑ – Ισραήλ, φάνηκε επίσης να απευθύνει άνοιγμα στην απομονωτιστική πτέρυγα του Τάκερ Κάρλσον, εντός όσων έχουν απομείνει από τον συνασπισμό MAGA. Πρόκειται για μια πτέρυγα που ενδέχεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών το 2028.
Όποιες κι αν είναι οι προθέσεις του Βανς, μετά τη συντριβή των Ρεπουμπλικανών την Τρίτη, παραμένει αμφίβολο κατά πόσο, οποιοσδήποτε συνδέεται με τον αντιδημοφιλή πόλεμο στο Ιράν —και σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνεται ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο— θα μπορούσε να δικαιολογήσει τη στάση του στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2028.
Ο Βανς έχει ήδη να εξηγήσει τις διαδοχικές πολιτικές του μεταμορφώσεις. Και η ικανότητά του να ελίσσεται πολιτικά αμφισβητούνταν ακόμη και πριν από την υπόθεση Ραμασουάμι τον περασμένο μήνα.
Άλλωστε, έχει δώσει μόνο μία μεγάλη εκλογική μάχη ως υποψήφιος για λογαριασμό του, εκείνη για τη Γερουσία στο Οχάιο, το 2022. Σε εκείνη την αναμέτρηση, επωφελήθηκε σημαντικά από τη στήριξη του Τραμπ, ο οποίος συγχώρησε στον συγγραφέα του βιβλίου «Hillbilly Elegy» τις σφοδρές επικρίσεις που είχε εξαπολύσει εναντίον του κατά την προεδρική εκστρατεία του 2016.
Ο Βανς, πάντως, δεν είναι ο μόνος που έχει αρχίσει να προετοιμάζει τις κινήσεις του ενόψει του 2028.
Ο Ρον ΝτεΣάντις, ο οποίος ηττήθηκε από τον Τραμπ στις προκριματικές εκλογές των Ρεπουμπλικανών το 2024, έχει αρχίσει και αυτός να μιλά χωρίς περιστροφές.
Όπως συμβαίνει με τον Βανς και τον Ρούμπιο, κάθε δήλωση του απερχόμενου κυβερνήτη της Φλόριντα ερμηνεύεται πλέον υπό το πρίσμα των προεδρικών εκλογών του 2028.
«Είναι πολύ απίθανο οι Ρεπουμπλικανοί να ανακτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου το 2028. Ίσως να μην έχουν καν πιθανότητα να ελέγξουν τη Γερουσία πριν από το 2032», έγραψε ο ΝτεΣάντις στην πλατφόρμα X.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους, χαρακτήρισε τις απώλειες της Τρίτης «σχεδόν μια καταστροφή διαστάσεων αφανισμού για τους Ρεπουμπλικανούς σε πολλές περιοχές της χώρας, όμοια της οποίας πιθανότατα δεν έχουμε δει τα τελευταία 100 χρόνια».
Πρόσθεσε μάλιστα ότι οι συνέπειες αυτής της ήττας θα μπορούσαν να γίνουν αισθητές για την επόμενη δεκαετία ή και περισσότερο. «Αν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δεν έχει το Τέξας ως βασικό του στήριγμα, τότε δεν θα μπορούμε να είμαστε ανταγωνιστικοί σε εθνικό επίπεδο στο μέλλον», δήλωσε.
Οι τοποθετήσεις του κυβερνήτη της Φλόριντα φαίνεται να εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό με εκείνες του Βανς: τη διεκδίκηση της μελλοντικής ηγεσίας του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
Ο ΝτεΣάντις, ωστόσο, μιλά από μια παραδοσιακά συντηρητική πολιτεία, η οποία σε μεγάλο βαθμό κατάφερε να αντισταθεί στο «μπλε κύμα» των Δημοκρατικών το βράδυ της Τρίτης. Πρόκειται, άλλωστε, για την πολιτεία που ο ίδιος χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια ως πολιτικό εργαστήριο για τη διαμόρφωση ενός Ρεπουμπλικανικού Κόμματος της μετά Τραμπ εποχής.
Την Τρίτη, πολιτικοί σχολιαστές αστειεύονταν ότι η προεκλογική εκστρατεία για τις προεδρικές εκλογές του 2028 θα ξεκινούσε το πρωί της Τετάρτης. Ο Τζέι Ντι Βανς μόλις έκανε αυτό το αστείο πραγματικότητα.