Το πρώτο 24ωρο μετά τη μεγάλη νίκη του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στις τοπικές εκλογές του κρατιδίου Σαξονίας – Άνχαλτ η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς επεξεργάζεται τα μηνύματα των εκλογών και τις επόμενες κινήσεις.
Το αποτέλεσμα των εκλογών ήταν χειρότερο από αυτό που περίμεναν τα γερμανικά κόμματα και κατέγραφαν οι δημοσκοπήσεις. Το AfD έφτασε κοντά στο να κερδίσει την πλειοψηφία και να σχηματίσει κυβέρνηση στο κρατίδιο καθώς έλαβε ποσοστό 43,8%. Το ποσοστό αυτό ήταν περίπου 4% υψηλότερο από αυτό που του έδιναν οι δημοσκοπήσεις.
Το ποσοστό της συμμετοχής, που άγγιξε σχεδόν το 78%, παρουσίασε σημαντική αύξηση σε σύγκριση με το 2021, φαίνεται ότι ευνόησε το AfD. Μέχρι τώρα οι αναλύσεις δείχνουν ότι το αυξημένο ποσοστό του AfD προήλθε από ανθρώπους που δεν είχαν πάει να ψηφίσουν στις προηγούμενες εκλογές αλλά και από πρώην ψηφοφόρους των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς.
Ποιοι είναι οι ψηφοφόροι του AfD
Το υψηλότερο ποσοστό που πήρε το AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν στα εργατικά στρώματα, όπου συγκέντρωσε το 59% των ψήφων. Στην κατηγορία όσων ψηφοφόρων είχαν χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης έλαβε 57% και στην κατηγορία όσων Γερμανών θεωρούν κακή την οικονομική κατάστασή τους έλαβε 65%.
Το κόμμα, όμως, είχε αρκετά καλή επίδοση και μεταξύ των πτυχιούχων ψηφοφόρων αφού συγκέντρωσε 30% και στην κατηγορία των ψηφοφόρων που δηλώνουν ότι έχουν καλή οικονομική κατάσταση αφού έλαβε 37%. Σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες των ψηφοφόρων το AfD συγκέντρωσε πάνω από 40%. Μόνο στους ψηφοφόρους άνω των 71 ετών έλαβε 31%. Αυτό σημαίνει ότι το AfD μπορεί να αλλάξει το πολιτικό αφήγημα του και να επιμείνει ότι είναι ένα κόμμα με λαϊκή υποστήριξη στο συγκεκριμένο κρατίδιο.
Ποια θέματα απασχολούσαν τους ψηφοφόρους
Τα exit poll που διενεργήθηκαν έδειξαν ποια θέματα απασχολούσαν έντονα τους ψηφοφόρους. Η μετανάστευση ήταν από τα πρώτα στην ατζέντα. Το 91% των ψηφοφόρων του AfD είπε ότι συμφωνεί με τη δήλωση ότι «ανησυχούσε πολύ για το γεγονός ότι ζουν πάρα πολλοί ξένοι στη Γερμανία».
Την ίδια ανησυχία εξέφραζαν οι ψηφοφόροι για την εγκληματικότητα αλλά και την οικονομία. Επίσης καταγράφηκε μεγάλη δυσαρέσκεια για την περιφερειακή κυβέρνηση του κρατιδίου, στην οποία ηγούνται από το 2002 οι Χριστιανοδημοκράτες. Μόλις το 20% των ψηφοφόρων στη Σαξονία-Άνχαλτ δήλωσε ότι πιστεύει ότι η κυβέρνηση Μερτς θα βελτιώσει ουσιαστικά την κατάσταση της χώρας τα επόμενα χρόνια.
Η δυσαρέσκεια στην ανατολική Γερμανία
Εδώ και χρόνια στα ομόσπονδα κρατίδια που βρίσκονται στην ανατολική Γερμανία υπάρχει έντονη δυσαρέσκεια με την κεντρική κυβέρνηση του Βερολίνου καθώς θεωρείται ότι οι πολίτες τους αντιμετωπίστηκαν ως δεύτερης κατηγορίας μετά την πρώτη του Τείχους του Βερολίνου.
Πράγματι το 73% του συνόλου των ψηφοφόρων στη Σαξονία-Άνχαλτ πιστεύει ότι οι κάτοικοι της ανατολικής Γερμανίας εξακολουθούν να είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Αυτή την άποψη συμμερίζεται το 83% των ψηφοφόρων του AfD.
Το AfD σε μεγάλο βαθμό ανακίνησε τη διάψευση των ελπίδων που είχαν οι Γερμανοί στα ανατολικά κρατίδια με την επανένωση της χώρας. Επίσης η φιλορωσική στάση στου AfD ενεργοποίησε και την νοσταλγία κάποιων για την εποχή της κομμουνιστικής ανατολικής Γερμανίας.
Η οικονομία και η μετανάστευση έκριναν τη νίκη
Το AfD στην εκστρατεία του στην Σαξονία-Άνχαλτ είχε ως βασικό προεκλογικό σύνθημα ότι η κυβέρνηση έχει βάλει σε δεύτερη μοίρα, οικονομικά και κοινωνικά, το κρατίδιο. Το AfD έχει συγκεντρώσει ευρεία υποστήριξη γύρω από αυτό το μήνυμα, ιδίως μεταξύ των νεότερων ψηφοφόρων.
Πράγματι τα στοιχεία της οικονομίας δείχνουν τη δυσκολία στην καθημερινότητα των Γερμανών του κρατιδίου. Το ποσοστό της ανεργίας για τον Ιούλιο του 2026 ήταν στο 8,1% πολύ πάνω από το μέσο όρο της χώρας που ήταν στο 6,4%. Ταυτόχρονα οι εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης στο κρατίδιο παίρνουν μισθούς πολύ χαμηλότερους από τους μισθούς στο σύνολο της χώρας.
Σύμφωνα με στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας της Σαξονία-Άνχαλτ, το 2025 ετήσιος μισθός ενός Γερμανού με πλήρη απασχόληση κατά μέσο όρο κυμαινόταν στα 54.066 ευρώ. Την ίδια στιγμή στη Σαξονία-Άνχαλτ ο μέσος όρος έφτανε ετησίως στα 41.163 ευρώ. Από τους περίπου 2,1 εκατομμύρια κατοίκους της Σαξονίας-Άνχαλτ, λιγότεροι από 800.000 έχουν θέσεις εργασίας που πληρώνουν εισφορές κοινωνικής ασφάλισης,
Η χημική βιομηχανία αποτελεί παραδοσιακά έναν από τους σημαντικότερους εργοδότες του κρατιδίου και συγκαταλέγεται στους πιο παραγωγικούς τομείς της οικονομίας, ιδίως στο λεγόμενο «χημικό τρίγωνο» γύρω από τις πόλεις Λεουνα, Μέρσεμπουργκ και Μπίτερφελντ-Βόλφεν.Επίσης στο κρατίδιο υπάρχουν και αρκετές εταιρείες κατασκευής μηχανημάτων που προμηθεύουν τις γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες, οι οποίες αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες.
Το μέσο ετήσιο εισόδημα για εργασία πλήρους απασχόλησης στη Γερμανία και στο κρατίδιο Σαξονίας – Άνχαλτ.
Ο τομέας του λιανικού εμπορίου, των μεταφορών και της φιλοξενίας αντιπροσωπεύει περίπου το ένα πέμπτο των θέσεων εργασίας, συμπεριλαμβανομένων πολλών θέσεων στον τουρισμό. Επίσης οι συνταξιούχοι είναι κατά μέσο όρο περισσότεροι στη Σαξονία-Άνχαλτ από τον εθνικό μέσο όρο.
Οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι βασίζονται αποκλειστικά στη σύνταξη που λαμβάνουν από το κράτος όταν στη δυτική Γερμανία οι συνταξιούχοι λαμβάνουν μαζί με την κρατική σύνταξη και εταιρικές συντάξεις ή εισόδημα από ιδιωτικά συνταξιοδοτικά αποθεματικά.
Εν μέρει λόγω του υψηλότερου ποσοστού συνταξιούχων, η Σαξονία-Άνχαλτ έχει ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα κατά κεφαλήν οικονομικής παραγωγής στη Γερμανία, που ανέρχεται σε μόλις τα τρία τέταρτα του εθνικού μέσου όρου. Ο δείκτης αυτός μετράει τη συνολική οικονομική παραγωγή του κρατιδίου ανά άτομο. Η οικονομία του κρατιδίου έχει επίσης αναπτυχθεί με πιο χαμηλό ρυθμό από την εθνική οικονομία τα τελευταία χρόνια.
Αναφορικά με το μεταναστευτικό στη Σαξονία-Άνχαλτ βρίσκονται αριθμητικά λιγότεροι μετανάστες σε σχέση με άλλα κρατίδια. Αυτό που συμβαίνει, όμως, είναι ότι ο αριθμός των μεταναστών αυξάνεται σταθερά από το 2016 και το καθαρό μεταναστευτικό ισοζύγιο για τους Γερμανούς πολίτες είναι θετικό τα τελευταία έξι χρόνια. Έτσι στο τέλος του 2025, οι αλλοδαποί αντιπροσώπευαν περίπου το 9% του πληθυσμού της Σαξονίας-Άνχαλτ.
Παράλληλα στο κρατίδιο υπάρχει μεγάλος φόβος για την εγκληματικότητα. Σύμφωνα με μέτρηση του Ινστιτούτου Ifo για το αίσθημα ασφάλειας των Γερμανών καταγράφηκε ότι οι κάτοικοι της βόρειας Γερμανίας είναι αυτοί που φοβούνται λιγότερο ότι θα πέσουν θύματα εγκλήματος, ενώ οι κάτοικοι ορισμένων περιοχών της ανατολικής Γερμανίας και του Βερολίνου είναι αυτοί που φοβούνται περισσότερο.
«Ωστόσο, ο φόβος για την εγκληματικότητα σχετίζεται μόνο αόριστα με την πραγματική εγκληματικότητα», λέει ο Γκρεγκα Φερενκι οικονομολόγος στο Ινστιτούτο Ifo Δρέσδης. «Για παράδειγμα, ο φόβος για την εγκληματικότητα είναι πολύ χαμηλός στο Σλέσβιχ-Χολστάιν, ενώ είναι εκπληκτικά υψηλός στη Σαξονία-Άνχαλτ, παρόλο που και τα δύο γερμανικά ομόσπονδα κρατίδια έχουν περίπου συγκρίσιμα ποσοστά εγκληματικότητας, με περίπου 8.000 εγκλήματα ανά 100.000 κατοίκους», τόνισε ο οικονομολόγος.
