Ελάχιστα περιστατικά της νόσου των λεγεωναρίων, μετρημένα στα δάκτυλα του ενός χεριού, καταγράφηκαν φέτος μέχρι τώρα στην Κρήτη, που το 2025 είχε βρεθεί στην κορυφή της αρνητικής λίστας σε πανελλήνιο επίπεδο.
«Μετά τα περυσινά κρούσματα και τον θόρυβο που δημιουργήθηκε στον τουρισμό, εντάθηκαν όλα τα μέτρα πρόληψης και τώρα έχουμε μια τελείως διαφορετική εικόνα. Τα κρούσματα είναι πολύ λίγα και απολύτως ελεγχόμενα», είπε στην «Π» ο διευθυντής Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης, Αντώνης Παπαδάκης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, συνολικά 180 κρούσματα της νόσου των λεγεωναρίων καταγράφηκαν στη χώρα μας το 2025, με την πλειονότητα των περιστατικών να αφορούν ταξιδιώτες που βρέθηκαν στην Ελλάδα.
Τα περισσότερα από τα κρούσματα που δηλώθηκαν αφορούσαν τουρίστες στις Περιφέρειες Κρήτης, Ιονίων Νήσων και Νοτίου Αιγαίου.
Η πρόληψη της νόσου βασίζεται κυρίως στη σωστή συντήρηση και απολύμανση των εγκαταστάσεων ύδρευσης και κλιματισμού, στους τακτικούς ελέγχους και την εφαρμογή κατάλληλων μέτρων από εκπαιδευμένο προσωπικό σε τουριστικά καταλύματα, νοσοκομεία, μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας υγείας και όπου αλλού χρειάζεται, έτσι ώστε να αποφευχθούν αρνητικές συνέπειες για τη δημόσια υγεία αλλά και τον τουρισμό στη χώρα μας.
Τι πρέπει να γνωρίζουμε για το βακτήριο, τα συμπτώματα και τις πηγές μόλυνσης
Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) εξέδωσε αναλυτικές οδηγίες για την ενημέρωση και προστασία του κοινού, αποσαφηνίζοντας τους τρόπους μετάδοσης, τις ομάδες υψηλού κινδύνου, αλλά και τα σημεία που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή στην καθημερινότητά μας.
Οι δύο κλινικές μορφές της νόσου
Η λοίμωξη εκδηλώνεται με δύο τελείως διαφορετικές κλινικές εικόνες:
Πυρετός Pontiac: Πρόκειται για μια ήπια, αυτοπεριοριζόμενη νόσο που μοιάζει με κοινή γριπώδη συνδρομή. Ο χρόνος επώασης κυμαίνεται από 3 έως 5 ημέρες (συνήθως 24-48 ώρες).
Νόσος των λεγεωναρίων: Αποτελεί τη σοβαρή μορφή της λοίμωξης, η οποία εκδηλώνεται κυρίως με πνευμονία. Είναι δυνητικά θανατηφόρος, με τη θνητότητα να υπολογίζεται στο 5% έως 30% των κρουσμάτων. Ο χρόνος επώασης κυμαίνεται από 2 έως 10 ημέρες (συνήθως 5-6 ημέρες).
Πού «κρύβεται» το βακτήριο
Η λεγεωνέλλα είναι ευρέως διαδεδομένη στη φύση, στο νερό και το χώμα. Ωστόσο, αποικίζει με ιδιαίτερη ευκολία τα τεχνητά συστήματα ύδρευσης, όπως τα δίκτυα παροχής θερμού και κρύου νερού, τα ντεπόζιτα, τις δεξαμενές και τις σωληνώσεις, ειδικά σε σημεία όπου υπάρχει ελάχιστη ή μηδενική ροή νερού.
Το βακτήριο βρίσκει τις ιδανικές συνθήκες για να αναπτυχθεί και να πολλαπλασιαστεί όταν συντρέχουν δύο βασικοί παράγοντες:
• Θερμοκρασία νερού μεταξύ 25°C και 42°C και
• Παρουσία βιομεμβράνης και αλάτων στις σωληνώσεις.
Προσοχή στα σταγονίδια
Η μετάδοση του βακτηρίου γίνεται αερογενώς με την εισπνοή μολυσμένων σταγονιδίων, τα οποία διασκορπίζονται στον αέρα όταν χρησιμοποιείται το νερό (π.χ. κατά τη διάρκεια ενός ντους).
Ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει κατηγορηματικά ότι η λεγεωνέλλωση δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Πιθανές πηγές μόλυνσης
Οι πολίτες και οι υπεύθυνοι εγκαταστάσεων πρέπει να επιδεικνύουν προσοχή στις εξής πιθανές πηγές διασποράς:
Συστήματα παροχής κρύου και ζεστού νερού (κυρίως κεφαλές ντους).
Πύργους ψύξης συστημάτων κλιματισμού.
Δεξαμενές αποθήκευσης νερού.
Θερμές ιαματικές πηγές, ιαματικά λουτρά και υδρομασάζ (jacuzzi).
Διακοσμητικά σιντριβάνια.
Υγραντήρες ατμόσφαιρας και αναπνευστικές συσκευές (όταν χρησιμοποιείται νερό βρύσης αντί για αποστειρωμένο).
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Αν και ο καθένας μπορεί να νοσήσει, αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης ή επιπλοκών αντιμετωπίζουν οι εξής ομάδες:
Άτομα άνω των 50 ετών.
Καπνιστές.
Ασθενείς υπό αγωγή με κορτικοστεροειδή.
Άτομα με χρόνιες πνευμονοπάθειες, σακχαρώδη διαβήτη, νεοπλασματικά νοσήματα ή νεφρική ανεπάρκεια.
Μεταμοσχευμένοι ασθενείς.
Γενικότερα, άτομα με εξασθενημένο ή ευάλωτο ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι υγειονομικές Αρχές συνιστούν τη συστηματική συντήρηση, τον καθαρισμό και την απολύμανση των συστημάτων ύδρευσης και κλιματισμού, ιδιαίτερα σε χώρους αυξημένης συνάθροισης, ξενοδοχειακές μονάδες και νοσοκομειακά ιδρύματα.