Σε μόνιμη βάση και σε ολόκληρη τη χώρα τίθεται σε εφαρμογή το πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία», με νέα κοινή υπουργική απόφαση που εξειδικεύει τις προϋποθέσεις συμμετοχής, τη διαδικασία επιλογής και αξιολόγησης των ωφελούμενων, καθώς και τον τρόπο παροχής της προσωπικής βοήθειας.
Στόχος του προγράμματος είναι η εξατομικευμένη υποστήριξη των ατόμων με αναπηρία από προσωπικό βοηθό της επιλογής τους ή του νόμιμου εκπροσώπου τους, με βάση τις ιδιαίτερες ανάγκες και τις συνθήκες ζωής κάθε ωφελούμενου.
Η προσωπική βοήθεια μπορεί να καλύπτει δραστηριότητες καθημερινής ζωής και ατομικής φροντίδας, την οικιακή βοήθεια, τη μετακίνηση, την εργασία και τις σπουδές, καθώς και την πρόσβαση σε υπηρεσίες και τη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή.
Η συμμετοχή στο πρόγραμμα δεν στερεί από τον ωφελούμενο άλλα προνοιακά επιδόματα, οικονομικές ή εισοδηματικές ενισχύσεις, συντάξεις και λοιπές παροχές αναπηρίας που χορηγούνται από τον ΟΠΕΚΑ, τον e-ΕΦΚΑ ή άλλον φορέα του Δημοσίου.
Πώς θα γίνονται οι αιτήσεις
Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ψηφιακά, έπειτα από προσκλήσεις που θα δημοσιεύει περιοδικά ο ΟΠΕΚΑ στις ιστοσελίδες του Οργανισμού και του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Η οριστική αίτηση θα επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης για την ακρίβεια των στοιχείων και την αποδοχή των όρων του προγράμματος.
Το νέο πλαίσιο θέτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τους δικαιούχους. Μεταξύ άλλων, απαιτείται πιστοποίηση αναπηρίας ΚΕΠΑ με ισχύ εφ’ όρου ζωής, ενώ το ποσοστό της κύριας πάθησης πρέπει να είναι τουλάχιστον 67% ή το άτομο να βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση που απαιτεί επίβλεψη, περιποίηση και συμπαράσταση άλλου προσώπου. Οι υποψήφιοι πρέπει να είναι τουλάχιστον 16 ετών και, κατά κανόνα, να μην έχουν υπερβεί το 67ο έτος της ηλικίας τους. Ειδική εξαίρεση προβλέπεται έως τα 75 έτη για συγκεκριμένους δικαιούχους επιδόματος κίνησης.
Παράλληλα, απαιτείται μόνιμη και νόμιμη διαμονή στην Ελλάδα και φορολογική κατοικία στη χώρα, ενώ τίθεται και εισοδηματικό κριτήριο. Το ισοδύναμο ετήσιο εισόδημα του νοικοκυριού δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 35.000 ευρώ, με το όριο να προσαυξάνεται ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού. Συγκεκριμένα, προβλέπεται προσαύξηση κατά 17.500 ευρώ για κάθε επιπλέον ενήλικο μέλος και κατά 8.750 ευρώ για κάθε επιπλέον ανήλικο, με ειδική πρόβλεψη για τον πρώτο ανήλικο σε μονογονεϊκό νοικοκυριό.
Η επιλογή δεν θα γίνεται μόνο βάσει της πλήρωσης των προϋποθέσεων, καθώς οι αιτούντες θα μοριοδοτούνται με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, αλλά και με βάση την αναπηρία τους. Πρόσθετη μοριοδότηση προβλέπεται, μεταξύ άλλων, για όσους ζουν μόνοι, για νοικοκυριά στα οποία υπάρχει και άλλο άτομο με αναπηρία τουλάχιστον 67%, καθώς και για αιτούντες που εργάζονται ή σπουδάζουν.
Αξιολόγηση και επιλογή προσωπικού βοηθού
Όσοι προκριθούν θα περνούν από διαδικασία αξιολόγησης, η οποία κατά κανόνα πραγματοποιείται στον χώρο διαμονής τους από ειδική διεπιστημονική επιτροπή και, κατ’ εξαίρεση, μπορεί να γίνει μέσω τηλεδιάσκεψης. Η ημερομηνία και το χρονικό εύρος του ραντεβού γνωστοποιούνται ηλεκτρονικά τουλάχιστον πέντε ημέρες νωρίτερα. Μη εμφάνιση στο ραντεβού χωρίς να έχει προηγηθεί αναβολή οδηγεί σε αυτοδίκαιη απένταξη, με δυνατότητα νέας αίτησης σε επόμενη πρόσκληση.
Μετά την οριστική ένταξη, ο ωφελούμενος αποκτά πρόσβαση στο Μητρώο Προσωπικών Βοηθών και επιλέγει ο ίδιος το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που θα τον υποστηρίζουν. Μπορεί να επιλέξει ωριαία προσωπική βοήθεια από έναν έως τέσσερις προσωπικούς βοηθούς και να κατανείμει μεταξύ τους το ποσό που του έχει απονεμηθεί ή να επιλέξει έναν προσωπικό βοηθό σε καθεστώς συνοίκησης.