- Γράφει ο Δρ Κωνσταντίνος Σπαντιδάκης, Καθηγητής Φυσικής Αγωγής, Δημοσιογράφος
Κάποτε μεγαλώναμε με τη φράση «επειδή το λέω εγώ». Πλέον τα παιδιά έχουν φωνή, άποψη και δικαιώματα που αναγνωρίζονται περισσότερο από ποτέ. Ανάμεσα όμως, στα αυστηρά πρότυπα διαπαιδαγώγησης του χθες και στην ελευθερία του σήμερα, φαίνεται πως δυσκολευόμαστε να βρούμε τη χρυσή τομή. Γιατί άλλο πράγμα είναι να ακούμε ένα παιδί και άλλο να θεωρούμε πως κάθε επιθυμία του πρέπει να ικανοποιείται.
Η σημασία των κανόνων και της σταθερότητας.
Η σύγχρονη οικογένεια έχει αλλάξει. Οι γονείς προσπαθούν να είναι περισσότερο παρόντες συναισθηματικά, να συζητούν, να εξηγούν και να απομακρύνονται από πρακτικές που βασίζονταν στην αυστηρότητα παρά στον διάλογο. Πρόκειται αναμφίβολα για μια θετική εξέλιξη. Ωστόσο, μέσα στην προσπάθεια να προστατεύσουμε τα παιδιά μας από κάθε απογοήτευση, υπάρχει ο κίνδυνος να ξεχάσουμε κάτι ουσιαστικό: ότι η αγάπη δεν εκφράζεται μόνο μέσα από την αποδοχή, αλλά και μέσα από τη σταθερότητα και τους κανόνες.
Ένα παιδί χρειάζεται να γνωρίζει πως δεν μπορεί πάντοτε να γίνεται το δικό του. Πως η επιθυμία του είναι σημαντική, αλλά δεν αποτελεί αυτομάτως δικαίωμα. Πως μπορεί να διαφωνεί χωρίς να προσβάλλει, να διεκδικεί χωρίς να επιβάλλεται και να απογοητεύεται χωρίς να αισθάνεται ότι αδικείται. Αυτές οι μικρές καθημερινές εμπειρίες αποτελούν πολύτιμα μαθήματα ζωής. Γιατί η κοινωνία στην οποία θα κληθεί να ζήσει δεν θα προσαρμόζεται πάντοτε στις προσωπικές του επιθυμίες.
Ακούστε το podcast:
Σχολείο και οικογένεια: μια κοινή ευθύνη.
Στο σχολείο, αυτή η πρόκληση γίνεται ακόμη πιο εμφανής. Ο εκπαιδευτικός καλείται να δημιουργήσει ένα περιβάλλον ελευθερίας, συνεργασίας και αμοιβαίου σεβασμού, διαχειριζόμενος ταυτόχρονα διαφορετικές ανάγκες και συμπεριφορές. Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται να αποδεχθεί έναν κανόνα, να περιμένει τη σειρά του ή να σεβαστεί τα όρια των συμμαθητών του, η απάντηση δεν βρίσκεται απαραίτητα στην τιμωρία. Χρειάζεται καθοδήγηση, συνέπεια και κοινή στάση από το σχολείο και την οικογένεια.
Ας αναρωτηθούμε πόσο συνεπείς είμαστε εμείς οι ενήλικες. Ζητάμε από τα παιδιά να περιορίσουν τον χρόνο μπροστά στις οθόνες, ενώ συχνά δυσκολευόμαστε να αφήσουμε το δικό μας κινητό. Τους μιλάμε για σεβασμό, αλλά πολλές φορές υψώνουμε τη φωνή μας στην πρώτη διαφωνία. Απαιτούμε υπευθυνότητα, χωρίς πάντοτε να τους προσφέρουμε το αντίστοιχο παράδειγμα.
Ίσως εδώ βρίσκεται ένα μεγάλο μέρος της απάντησης: τα παιδιά δεν διαμορφώνονται μόνο από όσα τους λέμε, αλλά κυρίως από όσα βλέπουν να κάνουμε.
Η ουσία της διαπαιδαγώγησης δεν βρίσκεται στην προσπάθειά μας να προστατεύσουμε τα παιδιά από κάθε δυσκολία, αλλά στην ευθύνη να τα προετοιμάσουμε για όσα θα συναντήσουν έξω από την ασφάλεια της οικογένειας. Να τους καλλιεργήσουμε την αυτοπεποίθηση να διεκδικούν, τη δύναμη να διαχειρίζονται την απογοήτευση και την ωριμότητα να αποδέχονται τη διαφορετική άποψη.
Γιατί κάποια μέρα τα παιδιά μας θα βγουν στον κόσμο χωρίς να κρατούν το χέρι μας. Και τότε, αυτό που πραγματικά θα έχει σημασία δεν θα είναι πόσες φορές τους είπαμε «ναι», αλλά τι τους μάθαμε τις φορές που χρειάστηκε να τους πούμε «όχι».
