Το να ξυπνά κανείς νωρίς και να είναι πιο δραστήριος φαίνεται να συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης πλάγιας μυατροφικής σκλήρυνσης (ALS), υποστηρίζει προκαταρκτική μελέτη που παρουσιάζεται στο 78ο Ετήσιο Συνέδριο της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας. Οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι τα ευρήματα αποτυπώνουν συσχέτιση και δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίου-αποτελέσματος.
Η πλάγια μυατροφική σκλήρυνση, γνωστή και ως νόσος του κινητικού νευρώνα, είναι μια σπάνια, προοδευτική νόσος που χαρακτηρίζεται από την εκφύλιση των νευρώνων στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό, οδηγώντας σταδιακά σε απώλεια του μυϊκού ελέγχου, παράλυση και, τελικά, θάνατο. Ο μέσος χρόνος επιβίωσης μετά τη διάγνωση αναφέρεται στα 2 με 5 χρόνια.
Η μελέτη με μια ματιά
Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα 502.279 ατόμων, με μέση ηλικία περίπου τα 57 έτη, που παρακολουθήθηκαν για διάμεσο χρόνο σχεδόν 14 χρόνια. Στο διάστημα αυτό, 675 συμμετέχοντες (0,14%) εμφάνισαν τη νόσο.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές κατέταξαν τους συμμετέχοντες ως «πρωινούς» ή «βραδινούς» τύπους, ανάλογα με την προτίμησή τους για την ώρα ύπνου/αφύπνισης και το πότε νιώθουν πιο παραγωγικοί (νωρίς ή αργά). Οι 277.620 ταξινομήθηκαν στην πρώτη κατηγορία και οι 166.361 στη δεύτερη. Από τους πρωινούς τύπους, 350 ανέπτυξαν τη νόσο, ενώ από τα «νυχτοπούλια» οι 237.
Μετά από προσαρμογές για βασικούς παράγοντες (όπως ηλικία, φύλο και δείκτη μάζας σώματος), το να είναι κάποιος «πρωινός τύπος» συσχετίστηκε με 20% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης πλάγιας μυατροφικής σκλήρυνσης.
«Η βιβλιογραφία υποδεικνύει ότι καλύτερος ύπνος και περισσότερη άσκηση μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο για ορισμένα νευροεκφυλιστικά νοσήματα, αλλά για την πλάγια μυατροφική σκλήρυνση τα ευρήματα είναι μεικτά. Η μελέτη μας δείχνει ότι πιο νωρίς κατάκλιση/ έγερση και υψηλότερη φυσική δραστηριότητα σχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο», δήλωσε ο Δρ. Hongfu Li (Πανεπιστήμιο Zhejiang).
Τα «χρυσά» πρότυπα για ύπνο και άσκηση
Στην ίδια ανάλυση, όσοι κοιμόντουσαν 6 έως 8 ώρες τη νύχτα παρουσίασαν χαμηλότερο κίνδυνο, σε σύγκριση με όσους κοιμόντουσαν περισσότερο ή λιγότερο, εύρημα που παραπέμπει σε μια «καμπύλη U» (η υπερβολή προς οποιαδήποτε κατεύθυνση δεν φαίνεται ευνοϊκή).
Επίσης, οι ερευνητές ποσοτικοποίησαν τη φυσική δραστηριότητα με έναν δείκτη που ονομάζεται MET-λεπτά ανά εβδομάδα («μονάδα μέτρησης» της ενεργειακής δαπάνης). Τα MET (μεταβολικοί ισοδύναμοι) αποδίδουν έναν αριθμό στην ένταση κάθε άσκησης και, στη συνέχεια, αυτός πολλαπλασιάζεται με τη διάρκεια και τη συχνότητα, ώστε να προκύψει το εβδομαδιαίο σύνολο.
Έτσι, σε έντονες δραστηριότητες (τρέξιμο ή ποδηλασία) αποδόθηκαν 8,0 MET, σε μέτριας έντασης (μεταφορά ελαφριών φορτίων ή οικιακές εργασίες) 4,0 MET, ενώ σε χαμηλότερης (περπάτημα) – 3,3 MET. Το μέσο επίπεδο των συμμετεχόντων ανήλθε σε 2.645 MET-λεπτά την εβδομάδα.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, όσοι ξεπερνούσαν τα 600 MET-λεπτά/εβδομάδα συσχετίστηκαν με 26% μικρότερο σχετικό κίνδυνο (386 από 314.170 άτομα ανέπτυξαν τη νόσο), σε σύγκριση με τους λιγότερο δραστήριους (107 από 70.946 άτομα), μετά τις αντίστοιχες στατιστικές προσαρμογές.
Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι ο ύπνος που «κουμπώνει» καλύτερα με το φυσικό ημερήσιο πρόγραμμα και η συστηματικότερη κίνηση συνδέονται με μικρότερη πιθανότητα διάγνωσης πλάγιας μυατροφικής σκλήρυνσης σε βάθος χρόνου. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι «το να γίνετε πρωινοί/πρωινές» ή «να αυξήσετε άμεσα την άσκηση» την αποτρέπει ασυζητητί – οι συγγραφείς μιλούν για συσχέτιση που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Συμπέρασμα
Η μελέτη προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο «παζλ» των παραγόντων του τρόπου ζωής που ενδέχεται να σχετίζονται με τον κίνδυνο ανάπτυξης πλάγιας μυατροφικής σκλήρυνσης. Συγκεκριμένα, το να είναι κανείς πρωινός χρονότυπος, να ξεκουράζεται για 6-8 ώρες και να έχει υιοθετήσει μια δραστήρια ρουτίνα φαίνεται πως «συνομιλούν» με χαμηλότερη επίπτωση της νόσου. Το αν πρόκειται για πραγματική προστατευτική επίδραση ή για έμμεσο αποτύπωμα άλλων παραγόντων, θα το δείξουν οι επόμενες, πιο στοχευμένες αναλύσεις.