Το καλοκαίρι αυτοκίνητα, ενοικιαζόμενα οχήματα, και μηχανάκια προστίθενται στην καθημερινή κυκλοφορία των νησιωτικών περιοχών, με αποτέλεσμα μικροί επαρχιακοί δρόμοι να καλούνται να εξυπηρετήσουν πολύ μεγαλύτερο αριθμό μετακινήσεων.
Δύο ελληνικές νησιωτικές περιφέρειες, των νησιών του Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου, βρίσκονται ανάμεσα στις περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τους περισσότερους νεκρούς από τροχαία σε σχέση με τον πληθυσμό τους.
Στα Ιόνια Νησιά καταγράφηκαν 120 θάνατοι από τροχαία ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους και στο Νότιο Αιγαίο 119. Την ίδια χρονιά ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν μόλις 46 θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκων. Με άλλα λόγια, ο δείκτης στις δύο ελληνικές νησιωτικές περιφέρειες ήταν περίπου 2,6 φορές υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Μόνο η περιφέρεια Severozapaden στη βορειοδυτική Βουλγαρία κατέγραψε υψηλότερο δείκτη, με 166 νεκρούς ανά εκατομμύριο κατοίκων. Συνολικά, μόλις επτά από τις 234 περιφέρειες της ΕΕ για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία ξεπέρασαν τους 100 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων.
Ένα πρόβλημα που επιμένει
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι το πρόβλημα παρέμεινε έντονο και το 2024. Τα νησιά του Ιονίου κατέγραψαν 140 νεκρούς ανά εκατομμύριο κατοίκων, τον υψηλότερο δείκτη μεταξύ των 13 ελληνικών περιφερειών. Ακολούθησε το Νότιο Αιγαίο με 110,3, ενώ στην τρίτη θέση βρέθηκε η Πελοπόννησος με 97,9. Ο εθνικός μέσος όρος ήταν 64.
Η διαφορά είναι μεγάλη. Ο δείκτης στα νησιά του Ιονίου ήταν υπερδιπλάσιος από τον μέσο όρο της χώρας και σχεδόν τριπλάσιος από εκείνον της Αττικής, όπου καταγράφηκαν 45,9 θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκων.
Τι ακριβώς μετρά ο δείκτης
Χρειάζεται, ωστόσο, μία σημαντική διευκρίνιση. Ο αριθμός των θανάτων ανά εκατομμύριο κατοίκων δεν σημαίνει ότι ένας οδηγός στο Ιόνιο έχει τριπλάσιες πιθανότητες να σκοτωθεί σε σχέση με έναν οδηγό σε κάποια άλλη ευρωπαϊκή περιφέρεια. Η Eurostat ως θάνατο από τροχαίο καταγράφει κάποιον που χάνει τη ζωή του επί τόπου ή μέσα σε 30 ημέρες εξαιτίας των τραυμάτων που υπέστη στο δυστύχημα. Ο δείκτης στη συνέχεια διαιρεί αυτόν τον αριθμό με τον πληθυσμό της κάθε περιφέρειας.
Ο μόνιμος πληθυσμός αποτελεί τον παρονομαστή, ενώ κατά τους μήνες της τουριστικής αιχμής ο πραγματικός αριθμός ανθρώπων που βρίσκονται και μετακινούνται στους δρόμους είναι πολύ μεγαλύτερος.
110 νεκροί στα νησιά μέσα σε έναν χρόνο
Στην τελευταία αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για στρατηγική οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα, οι «τουριστικές περιοχές» και τα ελληνικά νησιά αναφέρονται ρητά μεταξύ των βασικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η χώρα. Το 2019 είχαν χάσει τη ζωή τους σε τροχαία στα ελληνικά νησιά 124 άνθρωποι. Για το 2023, ο ενδιάμεσος στόχος ήταν να έχουν περιοριστεί στους 91. Στην πραγματικότητα καταγράφηκαν 110 θάνατοι, 19 περισσότεροι από τον στόχο.
Το πρόβλημα των νησιών αποτελεί, έτσι, μέρος μιας μεγαλύτερης εικόνας. Το 2024 σημειώθηκαν στη χώρα 11.000 τροχαία ατυχήματα με νεκρούς ή τραυματίες. Συνολικά 664 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, συγκριτικά με 646 το 2023, σημειώνοντας μια αύξηση της τάξεως του 2,8%. Άλλοι 568 τραυματίστηκαν σοβαρά και 12.803 ελαφρά. Με 64 νεκρούς ανά εκατομμύριο κατοίκων, η Ελλάδα είχε το 2024 τον τρίτο υψηλότερο δείκτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 44.
Ο Ιούλιος ο πιο θανατηφόρος μήνας
Η χρονική κατανομή των δυστυχημάτων παρουσιάζει επίσης ενδιαφέρον.
Τον Ιούλιο του 2024 έχασαν τη ζωή τους στους ελληνικούς δρόμους 79 άνθρωποι, περισσότεροι από οποιονδήποτε άλλο μήνα. Τον Αύγουστο καταγράφηκαν ακόμη 74 θάνατοι και τον Ιούνιο 63. Συνολικά μέσα στους τρεις θερινούς μήνες έχασαν τη ζωή τους 216 άνθρωποι, σχεδόν το ένα τρίτο των θυμάτων ολόκληρου του έτους.
Τα στοιχεία αυτά αφορούν ολόκληρη τη χώρα και δεν αποδεικνύουν από μόνα τους σύνδεση ανάμεσα στον τουρισμό και τα θανατηφόρα τροχαία. Αποτυπώνουν, όμως, ότι οι μήνες με τη μεγαλύτερη κινητικότητα συμπίπτουν με μια περίοδο ιδιαίτερα υψηλού αριθμού θυμάτων.
Πόσο επικίνδυνα είναι τα μηχανάκια
Από τους 664 ανθρώπους που σκοτώθηκαν το 2024, οι τέσσερις στους δέκα (43,2%) επέβαιναν σε δίκυκλο, ενώ 234 βρίσκονταν σε επιβατικό αυτοκίνητο και 82 ήταν πεζοί. Ειδικά μέσα σε κατοικημένες περιοχές, τα δίκυκλα αντιστοιχούσαν στο 50,9% των νεκρών. Και εδώ η Ελλάδα διαφέρει σημαντικά από μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Η Eurostat καταγράφει την Ελλάδα ανάμεσα στις χώρες με το μεγαλύτερο ποσοστό μοτοσικλετιστών στο σύνολο των θυμάτων τροχαίων στην ΕΕ.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στο είδος του οχήματος. Τα στοιχεία που συγκεντρώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δείχνουν σημαντικές αποκλίσεις σε βασικά μέτρα προστασίας. Το 2025 το ποσοστό χρήσης κράνους από οδηγούς δικύκλων στην Ελλάδα ήταν 85,7%, έναντι 97,6% στην ΕΕ. Η χρήση ζώνης στις μπροστινές θέσεις του αυτοκινήτου έφτανε το 68,9%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 92,4%. Παράλληλα, η μέση ηλικία του ελληνικού στόλου επιβατικών αυτοκινήτων ήταν 17,5 χρόνια, πέντε χρόνια μεγαλύτερη από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Μια πρώτη βελτίωση το 2025
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 2025 οι θάνατοι από τροχαία στην Ελλάδα μειώθηκαν κατά 22% σε σχέση με το 2024. Τα θανατηφόρα δυστυχήματα μειώθηκαν από 64 σε 50 ανά εκατομμύριο κατοίκων. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες βελτιώσεις που καταγράφηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσα σε έναν χρόνο.
Η Ελλάδα έχει δεσμευθεί, όπως και η υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, να μειώσει κατά 50% τους θανάτους και τους σοβαρούς τραυματισμούς έως το 2030 σε σχέση με το 2019, με τελικό ευρωπαϊκό στόχο την εξάλειψη των θανάτων στους δρόμους έως το 2050.
Για τα ελληνικά νησιά, το στοίχημα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Πρόκειται για περιοχές που κάθε καλοκαίρι καλούνται να φιλοξενήσουν πολλαπλάσιο αριθμό ανθρώπων από τον μόνιμο πληθυσμό τους. Και έτσι, πίσω από τη συζήτηση για αφίξεις, διανυκτερεύσεις και νέα τουριστικά ρεκόρ, προκύπτει ένα διαφορετικό ερώτημα. Πόσο ασφαλείς είναι τελικά οι δρόμοι στους προορισμούς που υποδέχονται κάθε χρόνο εκατομμύρια επισκέπτες;