Η Ελλάδα συμφώνησε σε ένα κοινό μοντέλο με την Δανία, τη Γερμανία, την Αυστρία και την Ολλανδία για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής μεταναστών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο να είναι δυνατή η μεταφορά των πρώτων παράτυπων μεταναστών σε τρίτες χώρες μέσα στο 2027.
Όπως αναφέρει το Euronews, η συμφωνία επετεύχθη την Παρασκευή στην Κοπεγχάγη, όπου συναντήθηκαν οι αρμόδιοι υπουργοί των πέντε χωρών που συμμετέχουν στο λεγόμενο «Core Group». Στο επίκεντρο βρέθηκε η δημιουργία των λεγόμενων Return Hubs, δηλαδή κέντρων επιστροφής σε χώρες εκτός ΕΕ για ανθρώπους των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί και δεν μπορούν να επιστρέψουν άμεσα στις χώρες καταγωγής τους.
Οι πέντε χώρες συμφώνησαν σε κοινές κατευθυντήριες αρχές για τον τρόπο λειτουργίας του μοντέλου και πλέον οι συζητήσεις με πιθανούς εταίρους εκτός ΕΕ περνούν σε πιο συγκεκριμένο στάδιο.
Στο τραπέζι χώρες της Αφρικής
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί ποια χώρα ή ποιες χώρες θα φιλοξενήσουν τις συγκεκριμένες δομές. Ωστόσο, μεταξύ των σεναρίων που έχουν συζητηθεί βρίσκονται αφρικανικές χώρες, με τη Ρουάντα και την Ουγκάντα να εμφανίζονται ως πιθανές επιλογές.
Ο Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, δήλωσε μετά τη συνάντηση ότι οι επαφές με πιθανούς εταίρους συνεχίζονται και ότι οι συζητήσεις «γίνονται βαθύτερες και πιο παραγωγικές», εκφράζοντας την προσδοκία ότι θα υπάρξει συμφωνία στο προσεχές διάστημα.
Στόχος των πέντε χωρών είναι να υπάρξει συμφωνία με χώρα εκτός ΕΕ και να καταστεί εφικτή η λειτουργία ενός πρώτου Return Hub μέσα στο 2027.
Τι προβλέπει το μοντέλο
Τα κέντρα θα απευθύνονται σε παράτυπους μετανάστες που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά για διάφορους λόγους δεν μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους.
Οι πέντε χώρες αναμένεται να αναλάβουν τη χρηματοδότηση των εγκαταστάσεων, ενώ παράλληλα εξετάζεται η παροχή οικονομικής στήριξης, εμπορικών συνεργασιών ή άλλων κινήτρων προς τις χώρες που θα φιλοξενήσουν τα κέντρα.
Οι υπουργοί υποστηρίζουν ότι το μοντέλο θα πρέπει να συμβάλει στη μείωση της παράτυπης μετανάστευσης και στην αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης ανθρώπων.
Ο υπουργός Μετανάστευσης της Αυστρίας, Γκέρχαρντ Κάρνερ, έθεσε ως στόχο «να οδηγηθεί η παράνομη μετανάστευση προς το μηδέν».
Οι διαδικασίες και οι εγγυήσεις
Οι συμφωνίες με τις χώρες εκτός ΕΕ θα καθορίζουν τις διαδικασίες που θα εφαρμόζονται στα Return Hubs, τους όρους παραμονής των μεταναστών και τις ευθύνες των ευρωπαϊκών κρατών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.
Παράλληλα, οι πέντε χώρες δηλώνουν ότι το σχέδιο θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, όπως η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, και ότι θα τηρείται το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
Το σχέδιο, ωστόσο, έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες εκφράζουν ανησυχίες για τις συνθήκες παραμονής των μεταναστών και την προστασία των δικαιωμάτων τους όταν οι διαδικασίες μεταφέρονται εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Το προηγούμενο της Ιταλίας
Στην Ευρώπη έχει ήδη εφαρμοστεί ένα αντίστοιχο μοντέλο, καθώς η Ιταλία έχει δημιουργήσει εγκαταστάσεις στην Αλβανία για τη διαχείριση μεταναστευτικών υποθέσεων.
Το κέντρο κράτησης μεταναστών Shëngjin στην Αλβανία AP Photo Vlasov Sulaj
Το ιταλικό εγχείρημα, πάντως, έχει αντιμετωπίσει σημαντικές δυσκολίες και το κόστος του έχει προκαλέσει συζητήσεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητά του.
Οι πέντε χώρες του «Core Group» αναμένεται να συνεχίσουν τις επαφές με υποψήφιες χώρες-εταίρους, ενώ νέα συνάντηση των υπουργών έχει προγραμματιστεί για τα τέλη Σεπτεμβρίου στο Μόναχο.