«Πάρτι» κάνουν τα έντομα που προσβάλλουν τους καρπούς σε αμπέλια και ελιές της Κρήτης εξαιτίας των καιρικών συνθηκών που προηγήθηκαν τον χειμώνα, των όψιμων βροχοπτώσεων του Απρίλη και, πιθανόν, των ελλειμματικών ψεκασμών.
Το επιτραπέζιο σταφύλι στο Ηράκλειο φαίνεται να έχει πληγεί σοβαρά και απειλείται από ευδεμίδα, τζιτζικάκια και χολέρα, γεγονός που προβληματίζει τους παραγωγούς για το εισόδημα (το επιτραπέζιο πιάνει καλύτερες τιμές από το οινοποιήσιμο και τη σταφίδα), ενώ ταυτόχρονα στους ελαιώνες παρατηρείται έντονη καρπόπτωση, με κύριο πρόβλημα την παρουσία ρυγχίτη και φυσικά του δάκου, ειδικά και μετά το τελευταίο δεκαήμερο, με τα 10 και 11 μποφόρ που εκδηλώθηκαν.
Μάλιστα, στις Γεωργικές Προειδοποιήσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης περιγράφονται τα φαινόμενα αυτά και καλούνται οι καλλιεργητές να κάνουν επαναληπτικούς ψεκασμούς στα αμπέλια, ενώ για τις ελιές προτείνεται το ίδιο, παράλληλα με τη δακοκτονία, που βρίσκεται σε εξέλιξη, με τα τελευταία αποθέματα φαρμάκων που έχει η Περιφέρεια Κρήτης για κάθε Περιφερειακή Ενότητα.
Αν κάποιος προσπαθούσε να περιγράψει το πρόβλημα σε αμπέλια και ελιές του Ηρακλείου, θα έλεγε ότι έντομα και μικροοργανισμοί ανέπτυξαν μεγάλους πληθυσμούς, λόγω των υψηλών θερμοκρασιών του έτους, με αποτέλεσμα να απειλούν τις σοδειές τόσο του σταφυλιού όσο και της ελιάς, αν και η χρονιά ξεκίνησε με τις καλύτερες προοπτικές.
Στο τελευταίο τεχνικό δελτίο των Γεωργικών Προειδοποιήσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, στις 3 Αυγούστου, περιγράφεται σημαντική αύξηση του πληθυσμού της ευδεμίδας στη μεσοπρώιμη και όψιμη ζώνη των σταφυλιών στο νησί, ενώ μείωση στις πρώιμες περιοχές.
Πολύ αυξημένοι είναι και οι κατά τόπους πληθυσμοί στα πτερωτά και άπτερα τζιτζικάκια, κυρίως σε αμπέλια που έχουν τρυφερή βλάστηση, ενώ συνιστάται επέμβαση και για το ωίδιο της χολέρας, δηλαδή παράλληλα με την ευδεμίδα.
Ο εντεταλμένος σύμβουλος για την Ποιότητα Ζωής της Υπαίθρου και σταφυλοπαραγωγός, Πρίαμος Ιερωνυμάκης, εκφράζει την ανησυχία του για το επιτραπέζιο σταφύλι, λέγοντας ότι έχει προσβληθεί από διάφορους μικροοργανισμούς εξαιτίας των καιρικών συνθηκών που επικράτησαν το προηγούμενο διάστημα, των όψιμων βροχών που επακολούθησαν και της υγρασίας που παρατηρείται.
«Το επιτραπέζιο έχει καταστραφεί στο Τέμενος. Θυμάστε το χαλάζι που έπεσε τον Ιούνιο. Το επιτραπέζιο βέβαια μπορεί να γίνει σταφίδα ή οινοποιήσιμο, αλλά παύουν να είναι εμπορεύσιμα ως επιτραπέζια και χάνουν τιμή και συνεπώς εισόδημα. Την ίδια στιγμή, εισβάλλει και η τουρκική και ιρανική σταφίδα, και παρά το γεγονός ότι σταφιδικά, για τα δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί, θα είναι καλή η χρονιά, τα εισοδήματα θα είναι χαμηλά», σημειώνει ο κ. Ιερωνυμάκης, επιβεβαιώνοντας τις προσβολές στον καρπό και τα αμπέλια από έντομα και μύκητες, αλλού περισσότερο και αλλού λιγότερο, αναλόγως και το μικροπεριβάλλον στο οποίο βρίσκεται η καλλιέργεια.
ΔΑΚΟΣ, ΡΥΓΧΙΤΗΣ, ΩΤΙΟΡΥΓΧΟΣ ΚΑΙ ΜΑΡΓΑΡΟΝΙΑ
Από την προοπτική της μεγάλης βεντέτας στη… μέτρια παραγωγή
«Συναγερμός» έχει σημάνει σε αρκετούς ελαιοπαραγωγούς, καθώς παρατήρησαν, ειδικά μετά την περίοδο των έντονων ανέμων του τελευταίου δεκαημέρου, καρπόπτωση στις ελιές τους. Οι άνεμοι μπορεί να έριξαν νωρίτερα τις ελιές που είχαν προσβληθεί από ασθένεια ή έντομα, όμως κάποια ζημιά προφανώς είχε γίνει από έντομα ή ασθένειες.
Ταυτόχρονα, οι αναφορές, αν και εκτελείται το πρόγραμμα της δακοκτονίας, είναι αρκετές για δάκο που κάνει «πάρτι» και αυτό φαίνεται στις παγίδες. Ωστόσο, μαζί με τον δάκο, και άλλα έντομα έχουν κάνει έντονη φέτος την παρουσία τους λόγω του θερμού χειμώνα που προηγήθηκε.
Πληθυσμοί από σκαθάρια διαφόρων τύπων, ρυγχίτη, ωτιόρυγχο και μαργαρόνια, ενώ πλέον υπάρχει και η υποψία του πυρηνοτρήτη, όμως οι ζημιές του τελευταίου, αν έγιναν από την προηγούμενη γενιά (Ιουνίου – Ιουλίου), θα φανούν όχι νωρίτερα από το τέλος του Αυγούστου.
Η καλή ανθοφορία που φέτος είχε, αλλά και πιθανόν η απουσία ψεκασμών, σε συνδυασμό με τον θερμό χειμώνα, είναι δυνατό να αποτελέσουν ένα καλό «κοκτέηλ» παραγόντων που θα ευνοούσαν την ανάπτυξη εντόμων που μπορούν να αποδειχτούν καταστροφικά και αυτό να φανεί πλέον στη συγκομιδή. Γιατί μπορεί να συνέβη αυτό φέτος με τα έντομα;
Φταίνε τα κλιματολογικά, ο θερμός χειμώνας, οι υψηλές θερμοκρασίες και τα τοπικά μικροκλίματα, επίσης ευνοεί η καλή και μεγάλη ανθοφορία και πιθανώς το γεγονός ότι υπήρξε αισιοδοξία και δεν έκαναν οι παραγωγοί ψεκασμούς για ρυγχίτη που πλέον το φάρμακο για τον δάκο δεν τον καταπολεμά όσο τα παλαιότερα φάρμακα.
Η αρμόδια γεωπόνος των επίσημων Γεωργικών Προειδοποιήσεων για την καλλιέργεια της ελιάς στην Κρήτη και στέλεχος του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μιλώντας στην εφημερίδα «Πατρίς», συμβούλεψε όσοι παραγωγοί βλέπουν καρπόπτωση και δεν μπορούν να αναγνωρίσουν την προσβολή που έχουν δεχτεί οι καρποί τους να απευθύνονται στο Περιφερειακό Κέντρο στο τηλέφωνο 2810-224948, επίσης για μια πρώτη αναγνώριση στους γεωπόνους με τους οποίους συνεργάζονται ή προμηθεύονται φάρμακα ψεκασμών, λέγοντας ότι θα πρέπει όλα αυτά να τεκμηριώνονται, καθώς, εκτός από τα γνωστά έντομα, ίσως διαπιστωθεί και κάποιο που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Η κυρία Ροδιτάκη παρέπεμψε στο Προειδοποιητικό Δελτίο του Ιουνίου, όπου γινόταν λόγος για πληθυσμούς ρυγχίτη, ωτιόρυγχου, μαργαρόνιας και κηκιδόμυγας, που άλλες χρονιές δεν ήταν τόσο μεγάλοι πληθυσμοί και έντονη η παρουσία των βλαπτικών εντόμων, όμως ωφελήθηκαν από τον θερμό χειμώνα και το γεγονός ότι τον Απρίλιο μπορεί να έβρεξε, αλλά χωρίς να πέσει η θερμοκρασία και να πιάσει κρύο.
Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες περιοχές που έχουν μεγαλύτερη ή μικρότερη ζημιά, όμως ο ωτιόρυγχος φέτος συναντάται πολύ έντονα στη Μεσσαρά και ο ρυγχίτης σχεδόν παντού. Για το ενδεχόμενο το πυρηνοτρήτη, είπε ότι, αν έχει προσβάλει τα δέντρα, τα αποτελέσματα θα φανούν τέλη Αυγούστου.
Ο διακεκριμένος καθηγητής του ΕΛ.ΜΕ.ΠΑ., γεωπόνος, εντομολόγος και αντιπρόεδρος Δ.Ε. του ΓΕΩΤΕΕ/Παραρτήματος Κρήτης, Μανώλης Ροδιτάκης, μιλώντας στην εφημερίδα «Πατρίς», είπε ότι δεν έχει ιδιαίτερες αναφορές ως τώρα για πυρηνοτρήτη, επίκειται να παραλάβει ένα δείγμα την άλλη εβδομάδα, αλλά εξήγησε ότι, αν υπάρχουν ζημιές από τη γενιά του εντόμου Ιουνίου – Ιουλίου, αυτές θα φανούν το επόμενο δίμηνο, δηλαδή προς το τέλος Αυγούστου.
Στο μεταξύ, από το Περιφερειακό Κέντρο στο Ηράκλειο, υπάρχουν ήδη προειδοποιήσεις από τα τέλη Ιουνίου για ρυγχίτη και ωτιόρυγχο που ευνοήθηκαν από τον θερμό χειμώνα και τις βροχές του Απρίλη χωρίς κρύο.
ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
Μέτρια προς καλή η χρονιά, ψεκασμοί γίνονται για δάκο!
Αρκετές είναι οι αναφορές για δάκο, αν και ο αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης, Σταύρος Τζεδάκης, μιλώντας στην εφημερίδα «Πατρίς», ανέφερε ότι ως τώρα γίνονται κανονικά οι ψεκασμοί. Φέτος, ο διαγωνισμός για την προμήθεια των φαρμάκων έγινε από το Υπουργείο και, όπως είπε ο κ. Τζεδάκης, ελπίζει ότι θα φτάσουν έγκαιρα τα φάρμακα στις Περιφέρειες.
Εξήγησε δε ότι η Περιφέρεια Κρήτης διέθετε ποσότητες φαρμάκων για δύο ψεκασμούς ανά Περιφερειακή Ενότητα της Κρήτης και αυτό γίνεται. Ήδη έχουν γίνει οι πρώτοι ψεκασμοί, ο δεύτερος εκτελείται, ενώ, όπου υπάρχει ανάγκη, γίνεται και τρίτος, αλλά με τα αποθέματα της Περιφέρειας Κρήτης. Επίκεινται οι νέες προμήθειες από τον διαγωνισμό του Υπουργείου και εκτίμησε ότι όλα, όπως ελπίζει, θα εξελιχθούν ομαλά με τη φετινή δακοκτονία.
Ο κ. Τζεδάκης είπε ότι ο διαγωνισμός και τα αποτελέσματα εγκρίθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο και αναμένεται να προμηθευτούν φέτος τα φάρμακα στην ώρα που πρέπει. Επίσης, ανέφερε ότι πρέπει να γίνεται επέμβαση αμέσως, οι παραγωγοί να παρακολουθούν και δεν αποκλείεται, όπου χρειάζεται, να παρεμβαίνουν και μόνοι τους μαζί με τη δακοκτονία της Περιφέρειας Κρήτης.
Ο κ. Τζεδάκης είπε ότι εκτιμάται ότι η χρονιά θα είναι ως προς την παραγωγή μέτρια προς καλή, αλλά δυστυχώς όλα θα παιχτούν φέτος με τις τιμές. Σε αυτό το επίπεδο υπάρχει αγωνία.
Μέτρια χρονιά η ελαιοκομική περίοδος 2026-2027
«Ξεκινήσαμε για μεγάλη βεντέμα, αλλά…
«Ξεκίνησε για μεγάλη βεντέμα, αλλά δεν εξελίχθηκε έτσι…», σημειώνει στην εφημερίδα «Πατρίς» ο εντεταλμένος σύμβουλος Ποιότητας Ζωής της Υπαίθρου και παραγωγός, Πρίαμος Ιερωνυμάκης. Όπως εξηγεί στην εφημερίδα «Πατρίς», υπήρξε πολύ καλή ανθοφορία φέτος στα δέντρα, όμως υπήρξε πρόβλημα στην καρπόδεση και αύξηση του πληθυσμού του ρυγχίτη.
Σημειώνει, μάλιστα, ο κ. Ιερωνυμάκης ότι οι όψιμες βροχές, ύστερα από έναν θερμό χειμώνα, βρήκε τα δέντρα πάνω στη γονιμοποίηση ή και λίγο πριν, με αποτέλεσμα όταν έβρεξε σε καλή φάση της ανθοφορίας η γύρη «πολτοποιήθηκε» και δεν έδεσε ο καρπός. «Ακόμη και στην ίδια περιοχή, αν ένα λιόφυτο είναι σε υψόμετρο και άλλο σε λάκκο, θα υπάρχει διαφορά στην παραγωγή», τονίζει και σημειώνει ότι ζημιά υπήρξε από τον ρυγχίτη, ενώ περιμένει να δει αν υπήρξαν ζημιές και από τον πυρηνοτρήτη.
ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
Οι τρεις εχθροί και η πρόωρη καρπόπτωση
Σχετικό δελτίο Τύπου του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών Ηρακλείου για τα προβλήματα στην ελιά ανέφερε φαινόμενα σοβαρής πρόωρης καρπόπτωσης και προσβολές από τρεις ξεχωριστούς εχθρούς που απαιτούν διαφορετική διαχείριση ο καθένας. Συγκεκριμένα ανέφερε τα εξής:
«Ρυγχίτης και ωτιόρυγχος: ο κίνδυνος υπάρχει παντού
Η πρόωρη καρπόπτωση οφείλεται στη δράση ρυγχίτη (μπίμπικα) και ωτιόρυγχου, είτε από κοινού είτε ξεχωριστά. Οι εξάρσεις πληθυσμού που παρατηρούνται κατά τόπους συνδέονται με τις κλιματολογικές συνθήκες χειμώνα-άνοιξης, καθώς τα σκαθάρια αυτά διαχειμάζουν στο έδαφος. Σημαντικές προσβολές εντοπίστηκαν σε περιοχές πρώιμης και μεσοπρώιμης ζώνης, αλλά το δελτίο τονίζει ότι ο κίνδυνος ξαφνικής εμφάνισης μεγάλων πληθυσμών υπάρχει σε όλες τις ζώνες πρωιμότητας, χωρίς εξαίρεση.
Συστήνονται τακτικοί έλεγχοι, ιδιαίτερα σε ελαιώνες, όπου δεν έγινε καμία επέμβαση κατά της καρπόβιας γενιάς του πυρηνοτρήτη. Αν διαπιστωθούν σημάδια προσβολής -τρύπες «κρατήρα» στην επιφάνεια καρπών, πτώση καρπών μαζί με τον ποδίσκο, ή πριονωτά φαγώματα στα φύλλα- απαιτείται άμεση επέμβαση με εγκεκριμένο σκεύασμα. Στην περίπτωση του ωτιόρυγχου, πρέπει να ψεκάζονται κορμός και βραχίονες, ώστε να εμποδιστεί η δίοδος του εντόμου στο δέντρο. Ελαιώνες με μικρή ή μέτρια καρποφορία έχουν μεγαλύτερη ανάγκη προστασίας.
Μαργαρόνια: κίνδυνος για νεαρά δέντρα και κλαδέματα ανανέωσης
Το δίκτυο παγίδευσης δείχνει σημαντική δραστηριότητα μαργαρόνιας σε όλες τις ζώνες. Στις καλοκαιρινές γενιές, οι προνύμφες προσβάλλουν εκτός από την ακραία βλάστηση και τους πράσινους καρπούς, προκαλώντας επιφανειακά ή βαθύτερα σπηλαιώδη φαγώματα που φτάνουν μέχρι τον πυρήνα. Ζημιώνει ιδιαίτερα νεαρά δέντρα και δέντρα με κλάδεμα ανανέωσης.
Κρίσιμη λεπτομέρεια χρονισμού: η αντιμετώπιση πρέπει να γίνει εγκαίρως, γιατί οι προνύμφες προστατεύονται μέσα στα τυλιγμένα φύλλα και γίνονται πιο ανθεκτικές στα εντομοκτόνα όσο μεγαλώνουν – καθυστέρηση λίγων ημερών μπορεί να μειώσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα της επέμβασης.
Κηκιδόμυγα των βλαστών: διάγνωση από το χρώμα του φλοιού
Δευτερεύων εχθρός που προσβάλλει περιστασιακά λεπτά κλαδιά, με χαρακτηριστική διαγνωστική ένδειξη: κοκκινωπό (βυσσινί) μεταχρωματισμό στο σημείο προσβολής, με ομάδες προνυμφών κίτρινου-πορτοκαλί χρώματος ακριβώς από κάτω.
Το δελτίο τονίζει σημαντικό περιορισμό: Η χημική αντιμετώπιση δεν έχει αποτέλεσμα, καθώς οι προνύμφες αναπτύσσονται εσωτερικά του φλοιού – η μόνη αποτελεσματική λύση είναι η έγκαιρη αφαίρεση και η καταστροφή των προσβεβλημένων ξηρών κλαδιών πριν οι προνύμφες τα εγκαταλείψουν για να διαχειμάσουν στο έδαφος.
Πρόσθετη υπενθύμιση: άρδευση
Το δελτίο υπενθυμίζει τα Εβδομαδιαία Δελτία Άρδευσης της Περιφέρειας Κρήτης για την περίοδο 2026, με ενδεικτικές τιμές ελλειμματικής άρδευσης για ελιά, αμπέλι, αβοκάντο και εσπεριδοειδή – χρήσιμο συμπληρωματικό εργαλείο, δεδομένου ότι η σωστή διαχείριση νερού επηρεάζει την αντοχή του δέντρου απέναντι σε αυτές τις προσβολές».