Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης βρίσκεται ο αμπελοοινικός κλάδος και η παραγωγή επιτραπέζιου σταφυλιού στην Κρήτη, με τους παραγωγούς να εκπέμπουν σήμα κινδύνου για τον πλήρη αφανισμό της καλλιέργειας. Η τραγική κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει οι αγρότες αποτυπώνεται στο υπόμνημα του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αμπελουργών Αρχανών, το οποίο κατέθεσε στη Βουλή ο βουλευτής Ηρακλείου Φραγκίσκος Παρασύρης.
Οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα σαρωτικό κοκτέιλ προβλημάτων.
Η παρατεταμένη ανομβρία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα που προκαλεί η κλιματική κρίση, σε συνδυασμό με την κατακόρυφη αύξηση του κόστους παραγωγής (ρεύμα, εφόδια), αλλά και τη δραματική έλλειψη εργατών γης, έχουν φέρει τους αμπελουργούς σε οριακό σημείο.
Την ίδια ώρα, οι εξαγωγές προς τις ευρωπαϊκές αγορές καταγράφουν ελεύθερη πτώση. Ο αθέμιτος και σκληρός ανταγωνισμός από χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Τουρκία έχει ως αποτέλεσμα τεράστιες ποσότητες κρητικού σταφυλιού να μένουν αδιάθετες στα ψυγεία και στα χωράφια.
Η απόγνωση των παραγωγών αντικατοπτρίζεται στις τιμές που καλούνται να αποδεχτούν. Για τις άσπρες ποικιλίες, η τιμή παραγωγού κατρακύλησε στα μόλις 0,50€ έως 0,70€ το κιλό, ποσό που δεν καλύπτει ούτε τα βασικά καλλιεργητικά έξοδα. Ωστόσο, η κατρακύλα αυτή δεν έφτασε ποτέ στο καλάθι της νοικοκυράς.
Η απόσταση μεταξύ της τιμής που παίρνει ο αγρότης και της τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής στο ράφι των σούπερ μάρκετ εκτινάχθηκε έως και στο προκλητικό 240%.
Με τις τιμές λιανικής να κυμαίνονται από 2,60€ έως 3,80€ το κιλό, το σταφύλι μετατρέπεται σε «προϊόν πολυτελείας» για τα ελληνικά νοικοκυριά, ενώ οι παραγωγοί οδηγήθηκαν στη φτώχεια.
Τι ζητούν οι αμπελουργοί
Οι αμπελουργοί των Αρχανών ξεκαθαρίζουν ότι δεν αναζητούν πρόσκαιρα επιδόματα ή «ελεημοσύνη», αλλά δομικές λύσεις. Μεταξύ των προτάσεων που κατατέθηκαν περιλαμβάνονται:
- Πλήρης επιδότηση (100%) για την αναδιάρθρωση καλλιεργειών με νέες ανθεκτικές ποικιλίες, καθώς και για υποδομές έξυπνης άρδευσης και λιμνοδεξαμενών.
- Μόνιμοι μηχανισμοί ελάφρυνσης στο αγροτικό πετρέλαιο και το ρεύμα.
- Μηδενικός συντελεστής ΦΠΑ 0% στα αγροτικά εφόδια για τις ομάδες παραγωγών.
Στη Βουλή από τον Φραγκίσκο Παρασύρη
Σε συνέχεια ερώτησης που κατατέθηκε στις 24 Αυγούστου 2026, ο βουλευτής Ηρακλείου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Φραγκίσκος Παρασύρης, κατέθεσε στη Βουλή, στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το πλήρες και αναλυτικό υπόμνημα του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αμπελουργών Αρχανών.
Ο αμπελοοινικός κλάδος και η παραγωγή επιτραπέζιου σταφυλιού στην Κρήτη βρίσκονται σε οριακό σημείο μηδέν. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπομνήματος, οι παραγωγοί είναι αντιμέτωποι με μια ασφυκτική «μέγγενη»: από τη μία πλευρά, η κλιματική κρίση, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η παρατεταμένη ανομβρία, η κατακόρυφη αύξηση του κόστους παραγωγής (ενέργεια, εφόδια) και η δραματική έλλειψη εργατών γης απειλούν με πλήρη αφανισμό την παραγωγή, και από την άλλη, καταγράφεται κάθετη πτώση των εξαγωγών προς τις ευρωπαϊκές αγορές για το 2026 εξαιτίας του σκληρού ανταγωνισμού από χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Τουρκία, αφήνοντας τεράστιες ποσότητες προϊόντων στα αζήτητα.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Eurostat για το 2026, η αγοραστική δύναμη στην Ελλάδα υποχώρησε στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, φέρνοντας τη χώρα στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ενώ οι παραγωγοί είδαν τις τιμές παραγωγού να κατρακυλούν στα 0,50€ έως 0,70€ ανά κιλό για τις άσπρες ποικιλίες, αυτή η μείωση δεν έφτασε ποτέ στον καταναλωτή.
Η απόσταση ανάμεσα στην τιμή του παραγωγού και την τιμή στο ράφι των σούπερ μάρκετ εκτινάχθηκε σε προκλητικά επίπεδα έως και 240%, ανεβάζοντας τις τιμές από 2,60€ έως 3,80€ το κιλό. Έτσι, το σταφύλι κατέληξε να θεωρείται «προϊόν πολυτελείας» για τα ελληνικά νοικοκυριά, την ώρα που οι αγρότες δεν κάλυπταν ούτε τα έξοδά τους.
Ο Συνεταιρισμός υπογραμμίζει ότι οι αμπελουργοί δεν ζητούν «ελεημοσύνη» ούτε προσωρινά επιδόματα-ψίχουλα, αλλά συγκεκριμένες, δίκαιες λύσεις και κίνητρα επιβίωσης δομημένα στους εξής πέντε βασικούς πυλώνες:
- Προσαρμογή στην κλιματική κρίση & διαχείριση υδάτων: Έως 100% επιδότηση για την αναδιάρθρωση καλλιεργειών με νέες, ανθεκτικές ποικιλίες.
- Κρατική επιδότηση έως 100% για υποδομές έξυπνης άρδευσης και λιμνοδεξαμενών, με ταχείες διαδικασίες έγκρισης αιτήσεων και αδειών λειτουργίας. Ενίσχυση των προγραμμάτων ενεργητικής προστασίας των αμπελώνων μέσω του ΕΛΓΑ.
- Μείωση του κόστους παραγωγής & κίνητρα: Θέσπιση μόνιμων μηχανισμών ελάφρυνσης του αγροτικού πετρελαίου και του ενεργειακού κόστους, συνοδευόμενων από κίνητρα για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε αγροτικές αποθήκες και γεωτρήσεις.
- Θέσπιση μηδενικού συντελεστή ΦΠΑ (0%) στα αγροτικά εφόδια (λιπάσματα, φυτοφάρμακα, συστήματα άρδευσης) όταν πραγματοποιούνται μέσω ομάδων παραγωγών.
- Φορολογική ελάφρυνση & κατάργηση επιβαρύνσεων: Πλήρης απαλλαγή και κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για την παραγωγική αγροτική γη, καθώς και μειωμένος ΕΝΦΙΑ σε υποδομές (αποθήκες, συσκευαστήρια) των ομάδων παραγωγών.
- Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος. Μηδενισμός της προκαταβολής φόρου για τις χρονιές αποδεδειγμένης ακαρπίας ή καταστροφών από ακραία καιρικά φαινόμενα.
- Έκτακτες οικονομικές ενισχύσεις: Άμεση οικονομική ενίσχυση (De Minimis) έως 550€ ανά στρέμμα στα επιτραπέζια σταφύλια που εξάγονται, για την αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος από τα αδιάθετα προϊόντα και τις μειωμένες αποδόσεις. • Ενίσχυση των ευρωπαϊκών τομεακών προγραμμάτων και άμεση εφαρμογή του Μεταφορικού Ισοδυνάμου για τα νωπά προϊόντα της Κρήτης.
- Αυστηροί έλεγχοι στην αγορά: Άμεση ενεργοποίηση και εντατικοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών για την πάταξη της αισχροκέρδειας και την καταπολέμηση των παράνομων «ελληνοποιήσεων» εισαγόμενων σταφυλιών χαμηλής ποιότητας από τρίτες χώρες.
Δήλωση του βουλευτή Φραγκίσκου Παρασύρη
«Ο κρητικός αμπελώνας και οι αμπελουργοί μας βρίσκονται στην πιο κρίσιμη καμπή των τελευταίων ετών. Δεν πάει άλλο με τα ημίμετρα, την αδιαφορία και το τεράστιο χάσμα τιμών ανάμεσα στον παραγωγό και το ράφι. Κατέθεσα επίσημα στη Βουλή το εμπεριστατωμένο και αναλυτικό υπόμνημα του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αμπελουργών Αρχανών, μεταφέροντας με απόλυτη τεκμηρίωση την κραυγή αγωνίας των παραγωγών μας.
Οι άνθρωποι του μόχθου δεν ζητούν ελεημοσύνη, απαιτούν δίκαιες λύσεις, μείωση του κόστους παραγωγής, φορολογική ανάσα, πάταξη των ελληνοποιήσεων και ουσιαστική στήριξη του εισοδήματός τους. Η Κυβέρνηση οφείλει να αφήσει τα λόγια και να περάσει άμεσα σε πράξεις, διότι αν σβήσει η αμπελουργία, σβήνει ένα αναντικατάστατο κομμάτι της οικονομικής και πολιτιστικής μας ταυτότητας».
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΕΛ.ΜΕ.ΠΑ.
Εκπαίδευση για ελαιοπαραγωγούς και ελαιουργούς στο Ηράκλειο
Η Περιφέρεια Κρήτης και το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛ.ΜΕ.ΠΑ.), σε συνεργασία με τους Δήμους Ηρακλείου και Βιάννου, Ρεθύμνου, Φαιστού και Χερσονήσου διοργανώνουν εκπαιδευτική ενημέρωση για την ποιότητα του Εξαιρετικού Παρθένου Ελαιόλαδου «Κρήτη/Kriti» ΠΓΕ.
Συγκεκριμένα:
Την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026 στον Δήμο Ηρακλείου, θα πραγματοποιηθεί ενημερωτική εκπαίδευση με θέμα: «Η Ποιότητα του Εξαιρετικού Παρθένου Ελαιολάδου Κρήτη/Kriti ΠΓΕ, στο ελαιουργείο και την τυποποίηση». Η εκπαίδευση θα πραγματοποιηθεί στις 17:00 μ.μ, στην αίθουσα συνεδριάσεων της Ένωσης Ηρακλείου (λ. 62 Μαρτύρων 146), και απευθύνεται σε ελαιουργούς και τυποποιητές. Η δράση διοργανώνεται από την Περιφέρεια Κρήτης και το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛ.ΜΕ.ΠΑ.), σε συνεργασία με τον Δήμο Ηρακλείου και την Ένωση Ηρακλείου.
Την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026, στον Δήμο Βιάννου, στο Πνευματικό Κέντρο της Ενορίας Εμπάρου, στις 17:00 μ.μ., θα πραγματοποιηθεί ενημερωτική εκπαίδευση με θέμα «Η Ποιότητα του Εξαιρετικού Παρθένου Ελαιολάδου Κρήτη/Kriti ΠΓΕ» στους ελαιοπαραγωγούς. Η δράση διοργανώνεται από την Περιφέρεια Κρήτης και το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛ.ΜΕ.ΠΑ.), σε συνεργασία με τον Δήμο Βιάννου και τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Εμπάρου.
Το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026, στον Δήμο Ρεθύμνου, στο Οργανοληπτικό Εργαστήριο Κρήτης, στις εγκαταστάσεις της Ένωσης Ρεθύμνου, στα Τρία Μοναστήρια, στις 10:30 π.μ., θα πραγματοποιηθεί εκπαιδευτική δράση με θέμα: «Η Ποιότητα του Εξαιρετικού Παρθένου Ελαιολάδου Κρήτη/Kriti ΠΓΕ, στο ελαιουργείο και την τυποποίηση». Από την Περιφέρεια Κρήτης και το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛ.ΜΕ.ΠΑ.), σε συνεργασία με τον Δήμο Ρεθύμνου.
Τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026, στον Δήμο Φαιστού, στο Πνευματικό Κέντρο Ζαρού, στις 17:00 μ.μ., θα πραγματοποιηθεί εκπαιδευτική δράση με θέμα «Η Ποιότητα του Εξαιρετικού Παρθένου Ελαιολάδου Κρήτη/Kriti ΠΓΕ» στους ελαιοπαραγωγούς. Η δράση διοργανώνεται από την Περιφέρεια Κρήτης και το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛ.ΜΕ.ΠΑ.), σε συνεργασία με τον Δήμο Φαιστού και τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ζαρού.
Την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026, στον Δήμο Χερσονήσου, θα πραγματοποιηθεί ενημερωτική εκπαίδευση με θέμα: «Η Ποιότητα του Εξαιρετικού Παρθένου Ελαιολάδου Κρήτη/Kriti ΠΓΕ» στους ελαιοπαραγωγούς. Η εκπαίδευση θα πραγματοποιηθεί στις 17:00 μ.μ., στην αίθουσα Αγροτικού Συνεταιρισμού Επισκοπής και απευθύνεται σε ελαιοπαραγωγούς. Η δράση διοργανώνεται από την Περιφέρεια Κρήτης και το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛ.ΜΕ.ΠΑ.), σε συνεργασία με τον Δήμο Χερσονήσου και τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Επισκοπής.
Θεματολογία και περιεχόμενο της εκπαίδευσης
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εισηγήσεις για την ποιότητα του ελαιόλαδου και τους παράγοντες που την επηρεάζουν, καθώς και τις ορθές πρακτικές κατά την ελαιοκαλλιέργεια, όπως η άρδευση, η λίπανση, το κλάδεμα, η φυτοπροστασία και η συνολική διαχείριση του ελαιώνα.
Παράλληλα, θα αναπτυχθούν ζητήματα που αφορούν τη συγκομιδή, τη μεταφορά, την ελαιοποίηση, την αποθήκευση και την τυποποίηση για την παραγωγή προϊόντος υψηλής ποιότητας. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην ενημέρωση για την επιμόλυνση του ελαιόλαδου από υπολείμματα φυτοφαρμάκων και ορυκτέλαια, ενώ θα πραγματοποιηθεί επίδειξη γευσιγνωσίας για την οργανοληπτική αξιολόγηση ελαιολάδου.
Η δράση εντάσσεται στο έργο «Κρήτη Ευρωπαϊκή Περιφέρεια Γαστρονομίας 2026».
Ολοκλήρωση δράσεων στην Αγία Βαρβάρα
Με επιτυχία ολοκληρώθηκε η εκπαίδευση στους ελαιοπαραγωγούς στον Δήμο Γόρτυνας, όπου παρευρέθηκαν ο Φραγκίσκος Παρασύρης, βουλευτής Ηρακλείου του ΠΑΣΟΚ–Κινήματος Αλλαγής, ο Σταύρος Τζεδάκης, αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Περιφέρεια Κρήτης, ο Εμμανουήλ Λαγουδάκης, αντιδήμαρχος Δημοτικής Ενότητας Αγίας Βαρβάρας, η Αικατερίνη Τσιμπλοστεφανάκη, αντιδήμαρχος Δημοτικής Ενότητας Ρούβα.
Δήλωση αντιπεριφερειάρχη Αγροτικής Οικονομίας
Σε δήλωσή του ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας, Σταύρος Τζεδάκης, αναφέρει: «Η συνεργασία της Περιφέρειας Κρήτης με το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛ.ΜΕ.ΠΑ.) και τον ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τη σύνδεση της επιστημονικής γνώσης με την καθημερινή πράξη στον ελαιοκομικό τομέα.
Μέσα από τις εκπαιδευτικές δράσεις, δίνουμε στους παραγωγούς και στους επαγγελματίες του κλάδου τη δυνατότητα να ενημερώνονται για σύγχρονες πρακτικές και να αξιοποιούν την επιστημονική γνώση προς όφελος της ποιότητας και της ανταγωνιστικότητας του κρητικού ελαιολάδου.
Η τεχνογνωσία, η εμπειρία σε συνδυασμό με την επιστημονική συμβολή των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ενισχύουν ουσιαστικά την προσπάθειά μας να στηρίξουμε την παραγωγή, να διασφαλίσουμε την ποιότητα και να δημιουργήσουμε ακόμη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία για το κρητικό ελαιόλαδο».
Φορείς υποστήριξης
Τις ενημερωτικές δράσεις υποστηρίζουν ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων Κρήτης, ο Σύνδεσμος Τυποποιητών Ελαιολάδου Κρήτης, ο Σύνδεσμος Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης, το Δίκτυο Κρητικού Ελαιολάδου, ο Σύλλογος Ελαιουργών Ν. Ηρακλείου.