Όταν οι τουρίστες σχεδιάζουν τις διακοπές τους στην Κρήτη, το μυαλό τους πηγαίνει αυτόματα στις εντυπωσιακές παραλίες, το καλό φαγητό, τα άνετα ξενοδοχεία.
Ωστόσο, χιλιάδες επισκέπτες από κάθε γωνιά του πλανήτη επιλέγουν να αφήσουν πίσω τους το παραλιακό μέτωπο και να ανέβουν στα ορεινά και ημιορεινά χωριά της κρητικής ενδοχώρας.
Μακριά από τον μαζικό τουρισμό και τα οργανωμένα θέρετρα, οι ταξιδιώτες αναζητούν την αυθεντική ψυχή του νησιού, έναν συνδυασμό πολιτιστικής κληρονομιάς, γαστρονομικού πλούτου, άγριας φύσης και πάνω από όλα αληθινής φιλοξενίας.
Στους πρόποδες του Γιούχτα, λίγα μόλις χιλιόμετρα από το Ηράκλειο, οι Αρχάνες αποτελούν το πιο λαμπρό παράδειγμα αρχιτεκτονικής αναστήλωσης στο νησί. Περπατώντας κανείς στα λιθόστρωτα καλντερίμια, αντικρίζει αναπαλαιωμένα νεοκλασικά και αρχοντικά σπίτια με έντονα χρώματα και ανθισμένες αυλές. Οι ξένοι επισκέπτες μαγεύονται από την αμπελουργική παράδοση της περιοχής, επισκέπτονται τα τοπικά οινοποιεία και δοκιμάζουν την τοπική κουζίνα.
Ανεβαίνοντας στον Ψηλορείτη, πηγαίνουν τα Ανώγεια, ένα από τα πιο περήφανα και ιστορικά κεφαλοχώρια της Κρήτης, το οποίο έχει διακριθεί διεθνώς από τον Οργανισμό Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών στα Best Tourism Villages.
Εδώ, αυτό που καθηλώνει τον επισκέπτη είναι η βαριά ιστορία του τόπου, η διατήρηση της τοπικής διαλέκτου και η ζωντανή μουσική παράδοση. Οι τουρίστες παρακολουθούν τις γυναίκες να υφαίνουν στον αργαλειό, ενώ στα τοπικά καφενεία και τις ταβέρνες η γαστρονομική εμπειρία κορυφώνεται με το περίφημο αντικριστό αρνί, ψημένο γύρω από τη φωτιά με τον πατροπαράδοτο τρόπο.
Στο Ρέθυμνο, η διαδρομή οδηγεί στις Μαργαρίτες, το περίφημο «χωριό των αγγειοπλαστών». Χωμένο σε ένα καταπράσινο τοπίο κοντά στην Αρχαία Ελεύθερνα, το χωριό διατηρεί ζωντανή την τέχνη της αγγειοπλαστικής που μετρά αιώνες. Δεκάδες εργαστήρια κεραμικής λειτουργούν στους δρόμους του χωριού, όπου οι ταξιδιώτες παρακολουθούν τους τεχνίτες να πλάθουν τον πηλό στον τροχό και συχνά σηκώνουν τα μανίκια για να συμμετάσχουν οι ίδιοι σε βιωματικά εργαστήρια.
Δυτικότερα, ο Βάμος αποτελεί το πρωτοπόρο παράδειγμα ήπιου αγροτουριστικού μοντέλου. Με τα παλιά πέτρινα αρχοντικά και τα παραδοσιακά ελαιοτριβεία που μετατράπηκαν σε ξενώνες, ο Βάμος προσφέρει μαθήματα κρητικής μαγειρικής και πεζοπορικές διαδρομές ανάμεσα σε ελαιώνες, εκπέμποντας μια αίσθηση απόλυτης ηρεμίας.
Στην ανατολική πλευρά του νησιού, στην Κριτσά Λασιθίου, οι επισκέπτες ανηφορίζουν τα στενά σοκάκια με τις βουκαμβίλιες, θαυμάζουν τα χειροποίητα υφαντά και επισκέπτονται τον βυζαντινό ναό της Παναγίας Κεράς με τις σπάνιες τοιχογραφίες.
Παράλληλα, προορισμοί όπως ο Ζαρός με τη λίμνη και η Αργυρούπολη στο Ρέθυμνο με τους εντυπωσιακούς καταρράκτες και τα τρεχούμενα νερά κάτω από τα πλατάνια, δείχνουν μια άλλη, καταπράσινη πλευρά της κρητικής φύσης.
Το αυθεντικό τούς γοητεύει στην ενδοχώρα του νησιού
Τι είναι όμως αυτό που μένει χαραγμένο στη μνήμη των ξένων τουριστών μετά από μια επίσκεψη στην ενδοχώρα, σύμφωνα με τη γ.γ. του Συνδέσμου Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων Κρήτης, Δέσποινα Μπαντουβά;
Πρώτα απ’ όλα, η αληθινή κρητική φιλοξενία. Στα ορεινά χωριά, η φιλοξενία δεν προσφέρεται ως εμπορικό προϊόν. Το αυθόρμητο κέρασμα στο καφενείο, μια τσικουδιά συνοδευόμενη από ντάκο, ντόπια γραβιέρα ή φρέσκα φρούτα, περιγράφεται σχεδόν από όλους τους ταξιδιώτες ως η πιο αυθεντική στιγμή των διακοπών τους.
Το φαγητό στην ενδοχώρα βασίζεται στην εποχικότητα και τις ντόπιες πρώτες ύλες. Χόρτα, αγνό παρθένο ελαιόλαδο, λυχναράκια, χοχλιοί, κρέας.
Αυτό που επίσης τους εντυπωσιάζει είναι η αυθεντικότητα, καθώς οι επισκέπτες δεν βλέπουν απολιθωμένα μουσειακά εκθέματα, αλλά ανθρώπους να εξασκούν παραδοσιακά επαγγέλματα, από οργανοποιούς μέχρι υφάντρες.
Το άγριο τοπίο των αντιθέσεων, όπου οι επιβλητικοί ορεινοί όγκοι των Λευκών Ορέων, του Ψηλορείτη και της Δίκτης τούς προσφέρουν μια εμπειρία εντελώς διαφορετική από τη νησιωτική ραστώνη των παράκτιων θερέτρων.
«Για τον σύγχρονο ταξιδιώτη, μια μέρα στα ορεινά χωριά δεν είναι απλώς μια εκδρομή, αλλά μια ουσιαστική επαφή με την πραγματική κουλτούρα και την ιστορία του νησιού», λέει η κα Μπαντουβά.
Η ίδια σημείωσε ότι κυρίως ζευγάρια όλων των ηλικιών συμμετέχουν σε οργανωμένες εκδρομές στην ενδοχώρα, γιατί οι τετραμελείς για παράδειγμα οικογένειες, δεν έχουν συνήθως την οικονομική δυνατότητα να το κάνουν και προτιμούν να χαλαρώνουν στα ξενοδοχεία τους, χωρίς να ξοδεύουν πολλά χρήματα.
Σημείωσε, ωστόσο, ότι με το πέρασμα του χρόνου, όλο και περισσότεροι νέοι άνθρωποι θέλουν να επισκέπτονται τα χωριά και ως μεμονωμένοι επισκέπτες με τα αυτοκίνητα που ενοικιάζουν.