Πριν λίγες ημέρες γιορτάσαμε για άλλη μια χρονιά την Ημέρα της Γυναίκας, φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο τις συνθήκες που εξακολουθεί ν’ αντιμετωπίζει «το άλλο μισό του ουρανού» σε πολλές γωνιές του κόσμου, με καταπίεση, εξευτελισμό, βία και σεξουαλική κακοποίηση.
Η σύγχρονη γυναίκα καλείται ακόμη να εκπληρώσει πολλούς ρόλους στη ζωή της ως επαγγελματίας, σύζυγος και μητέρα, την ώρα που οι ανισότητες παραμένουν κάτι παραπάνω από εμφανείς.
Ακόμη, βλέπουμε γυναικοκτονίες, δηλαδή ανθρωποκτονίες γυναικών, οι οποίες διαπράττονται, επειδή το θύμα είναι γυναίκα, στο πλαίσιο σχέσεων εξουσίας, ιδιοκτησίας ή μισογυνισμού.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να αμείβονται λιγότερο από τους άνδρες, να καταλαμβάνουν λιγότερες θέσεις ευθύνης και να αντιμετωπίζουν συχνότερα περιστατικά σεξισμού ή σεξουαλικής παρενόχλησης. Στην Ελλάδα, μάλιστα, η εικόνα παραμένει πιο πίσω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε αρκετούς βασικούς δείκτες ισότητας.
Η ΓΣΕΕ, μάλιστα, τονίζει ότι το χάσμα αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών φτάνει το 13,5%, ενώ κάνει λόγο για υποδήλωση ειδικοτήτων και ωρών εργασίας που επηρεάζει τις αποδοχές των γυναικών.
Για πρώτη φορά, το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα απόκτησε επίσημο μέγεθος. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή δημοσίευσε στοιχεία για το 2024 και χρονοσειρά για την περίοδο 2022–2024, μετατρέποντας μια χρόνια ανισότητα της αγοράς εργασίας από υπόθεση σε καταγεγραμμένο γεγονός.
Το χάσμα υπάρχει, είναι μετρήσιμο και παραμένει σταθερό. Οι αριθμοί επιβεβαιώνουν αυτό που πολλές γυναίκες βιώνουν καθημερινά στην εργασία τους, ότι η ίση εργασία δεν αμείβεται πάντα ισότιμα.
Ο μεγαλύτερος βαθμός ανισότητας καταγράφεται στον τομέα της Ενημέρωσης και Επικοινωνίας, όπου οι ακαθάριστες ωριαίες αποδοχές των γυναικών είναι χαμηλότερες από εκείνες των ανδρών κατά 24,5% το 2022, 24,9% το 2023 και 25,3% το 2024.
Πρόκειται για έναν κλάδο που συχνά παρουσιάζεται ως «σύγχρονος» και «προοδευτικός», αλλά τα στοιχεία δείχνουν ότι οι μισθολογικές ανισότητες όχι μόνο παραμένουν, αλλά και διευρύνονται.
Το 2024, οι γυναίκες στην ΕΕ λάμβαναν κατά μέσο όρο 25% χαμηλότερες συντάξεις από τους άνδρες, με τα μεγαλύτερα χάσματα να εμφανίζονται σε χώρες, όπως η Μάλτα, το Λουξεμβούργο και η Ισπανία.
Παρότι οι γυναίκες αποτελούν λίγο παραπάνω από τον μισό πληθυσμό της Ελλάδας, η εκπροσώπηση και η εξουσία που διαθέτουν στην πολιτική σκηνή είναι σαφώς μικρότερη από αυτή των ανδρών.
Η αιτιολόγηση αυτού του προβλήματος, σύμφωνα με την Αρετή Γεωργιλή, συνιδρύτρια του ελληνικού μη κερδοσκοπικού οργανισμού “Lean In Hellas”, έγκειται στις πατριαρχικές αντιλήψεις που παραμένουν στην κοινωνία και αποθαρρύνουν τις γυναίκες από την είσοδό τους στο πολιτικό ρίνγκ.
Οι γυναίκες έχουν υψηλότερα ποσοστά ολοκλήρωσης των σπουδών τους στα πανεπιστήμια συγκριτικά με τους άνδρες, ωστόσο λιγότερες συνεχίζουν σε διδακτορικό επίπεδο, ιδιαίτερα στους τομείς STEM (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική, Μαθηματικά).
Στην Ευρώπη, οι γυναίκες αποτελούν το 48% των διδακτόρων, αλλά παραμένουν υποεκπροσωπούμενες στην πληροφορική, τη μηχανική και τις κατασκευές.
Οι γυναίκες εργάζονται περισσότερο σε θέσεις απασχόλησης έντασης γνώσης (46%) από ό,τι οι άνδρες (30%).
Ωστόσο, οι γυναίκες αποτελούν μόνο το 25% των αυτοαπασχολούμενων επαγγελματιών στους τομείς Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ).
Στον τομέα της Έρευνας & Ανάπτυξης (Ε&Α), ποσοστό 61% των γυναικών που απασχολούνται σε Ε&Α καταλαμβάνουν ερευνητικές θέσεις, ενώ ποσοστό 39% θέσεις τεχνικής ή διοικητικής υποστήριξης. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τους άνδρες είναι 66% και 34%.
Στον τομέα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, το 19% τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών απασχολούνται σε «επισφαλείς θέσεις». Οι γυναίκες ερευνήτριες εργάζονται συχνότερα με μερική απασχόληση (20%) από ό,τι οι άνδρες (15%).
Μεταξύ των χωρών της ΕΕ καταγράφεται σημαντική διαφοροποίηση -από 14% έως 85%- στο ποσοστό υιοθέτησης μέτρων και δράσεων ενίσχυσης για την ισότητα των φύλων από τα Πανεπιστήμια και τα Ερευνητικά Κέντρα, όπως αναφέρεται στις ιστοσελίδες τους. Η Ελλάδα έχει ποσοστό 50%.
Παρά το γεγονός ότι οι γυναίκες αποτελούν την πλειονότητα του πληθυσμού της Ε.Ε. (52%), αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 1/3 του συνόλου των επιχειρηματιών στην Ευρώπη, με μόλις 34% περίπου του συνόλου των αυτοαπασχολούμενων και περίπου 30% των startup founders, ενώ και ο δείκτης γυναικείας επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Ευρώπη (5,7%) είναι περίπου ο μισός από τον παγκόσμιο μέσο όρο (11%).
Ως αποτέλεσμα των προαναφερόμενων, ο OECD μιλά για το φαινόμενο των λεγόμενων “missing entrepreneurs”, αναδεικνύοντας ότι περίπου 73% του ανεκμετάλλευτου επιχειρηματικού δυναμικού στην ΕΕ αφορά γυναίκες, ενώ αξιοσημείωτο, επίσης, στοιχείο αποτελεί το ότι αν οι γυναίκες επιχειρούσαν με τον ίδιο ρυθμό με τους άνδρες, το ΑΕΠ της ΕΕ θα μπορούσε να ενισχυθεί σημαντικά έως το 2040.
Τα τελευταία χρόνια, όπως σημειώνει η Κομισιόν, η βία στο διαδίκτυο κατά των γυναικών και των κοριτσιών γίνεται όλο και μεγαλύτερο πρόβλημα. Η εν λόγω έννοια περιλαμβάνει τη διαδικτυακή παρενόχληση, την παρενοχλητική παρακολούθηση, τη μη συναινετική δημοσίευση υλικού προσωπικής φύσης ή παραποιημένου υλικού, καθώς και την υποκίνηση σε βία ή μίσος.