Πόσο εύκολο είναι για έναν νέο άνθρωπο να γίνει πραγματικά ανεξάρτητος; Στην Ευρώπη, η απάντηση διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Σε κάποιες χώρες, οι νέοι αφήνουν το πατρικό τους λίγο μετά τα 20, ενώ σε άλλες η οικογένεια παραμένει για πολλά χρόνια το βασικό τους στήριγμα.
Η Ελλάδα βρίσκεται ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Μόνο που υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: η παραμονή στο πατρικό δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερες στεγαστικές συνθήκες.
Τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 αποτυπώνουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η νέα γενιά στην προσπάθειά της να αποκτήσει τον δικό της χώρο.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι νέοι εγκαταλείπουν κατά μέσο όρο το πατρικό τους σπίτι στα 26,3 έτη. Στην Ελλάδα, χρειάζονται σχεδόν πέντε χρόνια περισσότερο, καθώς η μέση ηλικία αποχώρησης φτάνει τα 30,9 έτη.
Μόνο στην Κροατία οι νέοι φεύγουν αργότερα, στα 31,5 χρόνια, ενώ στη Φινλανδία η ανεξαρτητοποίηση έρχεται κατά μέσο όρο στα 21,3 έτη και στη Δανία στα 21,8.
Η διαφορά δεν είναι απλώς θέμα ηλικίας. Αντανακλά διαφορετικές κοινωνικές συνήθειες, αλλά και διαφορετικές δυνατότητες οικονομικής ανεξαρτησίας.
Η παραμονή στο πατρικό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το σπίτι προσφέρει απαραίτητα άνεση.
Το 48,4% των νέων ηλικίας 15-29 ετών στην Ελλάδα ζούσε το 2025 σε υπερπλήρες νοικοκυριό, όταν ο μέσος όρος στην Ε.Ε. ήταν 26,9%.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη στις μικρότερες ηλικίες. Το 50,1% των νέων 15-19 ετών στην Ελλάδα ζούσε σε υπερπλήρες νοικοκυριό.
Στη Ρουμανία, το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 60,4%, στη Λετονία το 54,9% και στη Βουλγαρία το 52,8%, δείχνοντας ότι ο συνωστισμός αποτελεί σημαντικό πρόβλημα κυρίως στις χώρες όπου οι νέοι παραμένουν περισσότερο στο οικογενειακό σπίτι.
Για όσους τελικά αποφασίζουν να φύγουν, υπάρχει η άλλη όψη της στεγαστικής κρίσης: το κόστος.
Στην Ε.Ε., το 9,1% των νέων 15-29 ετών ζούσε σε νοικοκυριό που διέθετε τουλάχιστον το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για τη στέγαση.
Στην Ελλάδα, το ποσοστό φτάνει το 25,6%, ένα από τα υψηλότερα στην Ευρώπη, κοντά στο 26,9% της Δανίας.
Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση για τους νέους 20-24 ετών. Στην Ελλάδα, το 28,1% αντιμετωπίζει υπερβολική στεγαστική επιβάρυνση.
Έτσι, για πολλούς νέους, η μετάβαση στην ανεξάρτητη ζωή γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη: είτε παραμένουν περισσότερο στο πατρικό είτε φεύγουν, αλλά με ένα πολύ μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους να κατευθύνεται στη στέγαση.
Η ελληνική περίπτωση παρουσιάζει μια ιδιαίτερη αντίφαση. Οι νέοι φεύγουν από το πατρικό τους αργότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όμως η παραμονή τους εκεί δεν τους προστατεύει απαραίτητα από τη στεγαστική πίεση.
Τρεις αριθμοί αποτυπώνουν το πρόβλημα: 30,9 χρόνια η μέση ηλικία αποχώρησης, 48,4% το ποσοστό των νέων που ζουν σε υπερπλήρη νοικοκυριά και 25,6% το ποσοστό όσων αντιμετωπίζουν υπερβολική στεγαστική επιβάρυνση.
Τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα φύγει ένας νέος από το πατρικό του.
Είναι αν, όταν έρθει η ώρα, θα μπορεί να αντέξει οικονομικά να φύγει.