«Να θυμάσαι να κοιτάζεις ψηλά στα αστέρια και όχι κάτω, στα πόδια σου», έλεγε ο διάσημος θεωρητικός φυσικός και αστροφυσικός, Στήβεν Χώκινγκ, όπου «κάτω» μια γη που φιλοξενεί ένα είδος που πολεμάει τους ομοίους του, σκοτώνει παιδιά, εκλέγει χυδαίους και διεφθαρμένους πολιτικούς, καταστρέφει το περιβάλλον, ανέχεται την ακραία φτώχεια παράλληλα με αμύθητο πλούτο, κι όταν πρόκειται για την καταστροφή, πάλι τους είδους του, γίνεται υπερ-ευφάνταστος με τα όπλα και την τεχνολογία.
Σ΄ αυτό το… γήινο σκηνικό που όλο και χειροτερεύει, έλαβε χώρα ένα εγχείρημα που είχε να κάνει με τ΄ αστέρια, το οποίο είχε 50 χρόνια να επαναληφθεί, μετά την αποστολή Apollo 17.
Ήταν το 1972, όταν ο αστροναύτης Γιουτζίν Σέρναν, μπαίνοντας στη σεληνάκατο και κλείνοντας την πόρτα, έγινε ο τελευταίος άνθρωπος που πάτησε το πόδι του σε άλλον πλανήτη.
Πρόκειται για την αποστολή με το ελληνικότατο όνομα της θεάς του κυνηγιού, Artemis II, της NASA, που σηματοδοτεί την πρώτη επανδρωμένη προσέγγιση της Σελήνης εδώ και μισό αιώνα, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη σεληνιακή εξερεύνηση.
Τέσσερις αστροναύτες, οι Αμερικανοί Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ, Κριστίνα Κοχ και ο Καναδός Τζέρεμι Χάνσεν, βρίσκονται ήδη σ΄ ένα δεκαήμερο ταξίδι γύρω από το φεγγάρι, έχοντας το προνόμιο να δουν περιοχές, περνώντας από την αθέατη πλευρά της, που κανείς άνθρωπος δεν έχει δει με γυμνό μάτι, μέσα από το νέο διαστημόπλοιο Orion της NASA.
«Ήθελα απλώς να σας περιγράψω την ομορφιά που βλέπουμε», είπε η Κριστίνα Κοχ. «Μπορείτε πραγματικά να διακρίνετε την ακτογραμμή της ηπείρου, μπορείτε να διακρίνετε ποτάμια, λόγω της αντανάκλασης του ήλιου, μπορείτε να δείτε ψηλά καταιγιδοφόρα σύννεφα (…) τον Νότιο Πόλο να φωτίζεται. Είναι απλά εκπληκτικό. Είναι εκπληκτικό. Φαίνεστε υπέροχοι».
Η συγκεκριμένη αποστολή είναι δοκιμαστική, καθώς θα τεσταριστούν οι εξοπλισμοί σε ταξίδι στο βαθύ διάστημα.
Ωστόσο, η αποστολή δεν περιλαμβάνει προσελήνωση που αναμένεται να πραγματοποιηθεί στην αποστολή Artemis IV, όχι νωρίτερα από το 2028. Τότε, σύμφωνα με τη NASA, δύο αστροναύτες θα προσεδαφιστούν στη Σελήνη, πιθανότατα κοντά στον Νότιο Πόλο, και θα παραμείνουν εκεί για περίπου μία εβδομάδα, πραγματοποιώντας επιστημονικές έρευνες.
Γιατί, όμως, δεν επιστρέψαμε τόσα χρόνια;
Η απάντηση είναι, όπως τονίζουν οι ειδικοί, κυνική: Γεωπολιτική και χρήμα. Μόλις οι ΗΠΑ κέρδισαν τον διαστημικό αγώνα έναντι της ΕΣΣΔ, η χρηματοδότηση της NASA μειώθηκε δραματικά.
Η Σελήνη έπαψε να είναι προτεραιότητα μπροστά στο κόστος του πολέμου στο Βιετνάμ και τις εσωτερικές κοινωνικές ανάγκες. Ταυτόχρονα, τα ρομποτικά οχήματα έγιναν πιο φθηνά και ασφαλή για έρευνα.
Μάλιστα ο πρώην διοικητής της NASA, Jim Bridenstine, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ότι «αν δεν υπήρχε το πολιτικό ρίσκο, θα ήμασταν ήδη στη Σελήνη – πιθανότατα και στον Άρη».
Σήμερα, η κατάσταση άλλαξε και υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά: Δεν πάμε απλώς για να αφήσουμε μια σημαία, αλλά για να εξορύξουμε πάγο και ήλιο-3, με την εγκαθίδρυση βάσεων που θα επιτρέψουν στους αστροναύτες να ζουν και να εργάζονται εκεί για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, τονίζει η αμερικανική διαστημική υπηρεσία (NASA).
Η αποστολή φιλοδοξεί, επίσης, να σπάσει ένα ιστορικό ρεκόρ: την πιο μακρινή απόσταση από τη Γη που έχει φτάσει ποτέ άνθρωπος, ένα ρεκόρ που μέχρι σήμερα κατέχει η αποστολή Apollo 13. Σύμφωνα με τους υπεύθυνους, το διαστημόπλοιο θα φτάσει τουλάχιστον 5.000 ναυτικά μίλια πέρα από τη Σελήνη, ξεπερνώντας κατά πολύ τις επιδόσεις προηγούμενων αποστολών.
«Αυτή μας η επιστροφή -έλεγε ήδη από το 2017 ο αείμνηστος αστροφυσικός Διονύσης Σιμόπουλος- θα γίνει το εφαλτήριο για την επέκταση των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στο ηλιακό σύστημα, αφού ο αποικισμός του Διαστήματος από τον άνθρωπο έχει πάψει πλέον να θεωρείται ουτοπία.
Είναι κάτι πραγματοποιήσιμο και κάτι που πολλοί από εμάς θα δουν να υλοποιείται με τα ίδια τους τα μάτια μέσα στις επόμενες μερικές δεκαετίες, όταν θα δούμε τα μικρά διαστημικά εργαστήρια να μετατρέπονται σε πολυάνθρωπους διαστημικούς σταθμούς.
Όταν θα δούμε τις μικρές σεληνακάτους να αντικαθίστανται από μόνιμες σεληνιακές βάσεις και σεληνιακά εργαστήρια. Όταν θα δούμε επανδρωμένα ταξίδια στους πλανήτες και την αρχή ενός νέου μεταναστευτικού ρεύματος. Μιας μετανάστευσης που, μέσα στους επόμενους μερικούς αιώνες, θα έχει επανδρώσει με χιλιάδες ανθρώπους τις διαστημικές πόλεις σε τροχιά γύρω από τη Γη και τις ανθρώπινες αποικίες στους πλανήτες και στους δορυφόρους του ηλιακού μας συστήματος.
Σήμερα, οι εγκαταλελειμμένες βάσεις εκτόξευσης, τα εγκαταλελειμμένα επιστημονικά όργανα και οι διαστημοσυσκευές, που είναι διάσπαρτα εδώ κι εκεί στην επιφάνεια της Σελήνης, αλλά και τα ανεξίτηλα χνάρια στο σεληνιακό έδαφος από τις μπότες των 12 αστροναυτών του προγράμματος «Απόλλων», ορθώνονται σαν μνημεία του 20ού αιώνα, μνημεία απίστευτων κατορθωμάτων του παρελθόντος.
Είναι βέβαιο ότι μια μέρα, σύντομα, ο άνθρωπος θα επιστρέψει και πάλι στο φεγγάρι και θα εξερευνήσει και άλλους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος. Και στο απώτερο μέλλον, σίγουρα, θα εξερευνήσουμε και άλλα πλανητικά συστήματα. Αυτές, όμως, οι πρώτες μας επισκέψεις, σ’ έναν άλλο κόσμο, θα ζουν για πάντα στην ανθρώπινη μνήμη ως το Πρώτο Κεφάλαιο της Μεγάλης Περιπέτειας του Ανθρώπου στο Διάστημα».