Διανύοντας ήδη την μεταπολιτευτική μας περίοδο, εκτιμούμε ότι για τον προοδευτικό πολιτικό χώρο, θα είναι ξανά απαραίτητη η προσπάθεια για ενδυνάμωση της συμμετοχής των πολιτών στις κοινωνικοπολιτικές διεργασίες της Δημοκρατίας μας.
Οι συμμετοχικοί μας αγώνες
Η Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία, που εγκαινιάστηκε με το δημοψήφισμα της 8ης Δεκεμβρίου του ‘74 περί αβασίλευτης δημοκρατίας, ήταν και η απαρχή της δικαίωσης των πολιτικών και κοινωνικών αγώνων του λαού μας, οι οποίοι είχαν ξεκινήσει ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ‘50 με τη λήξη του Εμφύλιου Πολέμου, ως και την σημαδιακή αυτή ημερομηνία.
Όλα αυτά τα «πέτρινα χρόνια» της νεότευκτης, αλλά και εύθραυστης Δημοκρατίας μας, οι Έλληνες πολίτες -με τους διαρκείς αγώνες τους- πάλευαν να στεριώσουν τόσο τους δημοκρατικούς θεσμούς, όσο όμως και να διασφαλίσουν την πραγματική εθνική μας ανεξαρτησία.
Είναι αλήθεια πως στο ενδιάμεσο αυτό χρονικό διάστημα, ο δημοκρατικός χώρος δοκιμάστηκε με διώξεις και εξορίες στα ξερονήσια, με τις εκλογές της βίας και της νοθείας του ‘61, τα Ιουλιανά και την αποστασία του ’65, καθώς και το επιστέγασμα όλων αυτών, που ήταν η κατάλυση της Δημοκρατίας και η κήρυξη της δικτατορίας του ‘67.
Το «παρών» στους αγώνες
Όμως, σε όλες αυτές τις τραγικές στιγμές της νεότερης πολιτικής ιστορίας της χώρας μας, οι Έλληνες πολίτες έδιναν το «παρών» με τους αγώνες και τις θυσίες τους. Όσο όμως και αν μοχθούσαν για το στέριωμα της Δημοκρατίας μας, δεν κατάφερναν τελικά ούτε «τα θεμέλιά» της να χτίσουν.
Δεν θα ήταν υπερβολή αν την υπόθεση αυτήν την χαρακτηρίζαμε ωσάν το φαινόμενο της κινούμενης άμμου, αφού δεν υπήρχε σταθερό υπόβαθρο για «τα θεμέλια» του πολύπαθου αυτού οικοδομήματος.
Οι αγώνες τους αυτοί ήταν διαρκείς και με μεγάλο τίμημα, και στους οποίους συμμετείχαν χιλιάδες πολίτες. Το τίμημα αυτό κάποιες φορές πληρώθηκε και με τη θυσία αγωνιστών, όπως του Γρηγόρη Λαμπράκη, του Σωτήρη Πέτρουλα, του Νικηφόρου Μανδηλαρά, των νεκρών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου τον Νοέμβρη του ’73, αλλά και δεκάδων άλλων επώνυμων ή και ανώνυμων αγωνιστών των δημοκρατικών αγώνων.
Όμως, οι αγωνιστές επέμεναν, με ό,τι κόστος και αν τους επιφυλασσόταν. Στο τέλος τα κατάφεραν. Η πτώση της δικτατορίας κατορθώθηκε και η Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία έγινε πραγματικότητα με το δημοψήφισμα του Δεκεμβρίου του ‘74 και την ψήφιση του νεότερου Ελληνικού Συντάγματος τον Ιούνιο του ‘75.
Η επιπλέον κατάκτηση
Παράλληλα, όμως, με την κατάκτηση της Δημοκρατίας μας, συγχρόνως κατακτήθηκε και μια κορυφαία διαδικασία απαραίτητη για τη λειτουργία αυτή. Και αυτή δεν ήταν άλλη από εκείνη της συμμετοχής των πολιτών σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής και πολιτικής δράσης.
Πράγματι, πέραν των λαϊκών αγώνων, η Συμμετοχική Δημοκρατία εκδραματίζεται καθημερινά στους κοινωνικούς χώρους και αφορά μια πληθώρα από δράσεις, οι οποίες λειτουργούν επικουρικά στις δομές της Δημοκρατίας, όπως: -Η αθρόα προσέλευση και οργάνωση των πολιτών στις πολιτικές οργανώσεις και τα πολιτικά κόμματα.
-Η ίδρυση δεκάδων κοινωνικοπολιτικών οργανώσεων όπως: για την ειρήνη, για τον πυρηνικό αφοπλισμό, για τις νεολαίες, για το διώξιμο των Αμερικανικών Βάσεων, για την ισότητα των φύλων, για το αγροτικό κίνημα με τους αγροτικούς συλλόγους και τους συνεταιρισμούς, για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων σε άτομα με αναπηρία, για τους πολιτιστικούς συλλόγους, για την προστασία των καταναλωτών.
Οι αλληλεπιδράσεις
Οι δράσεις της Συμμετοχικής Δημοκρατίας δημιούργησαν ευκαιρίες για όλους αυτούς τους κοινωνικούς φορείς -μέσω των διεκδικητικών τους αγώνων- και έτσι αναδείχτηκαν και κατακτήθηκαν δικαιώματα, μέσα στα πλαίσια του ευρέως φάσματος της δημοκρατικής μας διακυβέρνησης. Καθότι η δημοκρατική διακυβέρνηση αφήνει πάντα χώρο σε όλους και για όλα, αρκεί να μπορέσεις να τα προσδιορίσεις, να τα διεκδικήσεις και εν τέλει να τα διαχειριστείς πάντα με χρηστό τρόπο.
Όλοι αυτοί οι σύλλογοι, οι ομοσπονδίες και οι συνομοσπονδίες τους, όπως βέβαια και οι λοιποί φορείς, με τις δράσεις τους και τις παρεμβάσεις τους, κατοχυρώθηκαν ως τα δομικά εκείνα στοιχεία, τα οποία συνθέτουν το οικοδόμημα της Δημοκρατίας. Γιατί πάντα ο στόχος της Δημοκρατίας είναι το να υπάρχει χώρος, χρόνος και ίσες ευκαιρίες για όλους τους πολίτες, χωρίς αποκλεισμούς και ευνοημένους.
Αν, όμως, όλες αυτές οι δυναμικές που αναπτύσσονται στους κοινωνικούς, τους επαγγελματικούς, αλλά και στους χώρους εργασίας δεν αλληλεπιδράσουν μεταξύ τους, δεν είναι δυνατόν να τελεσφορήσει η κατάκτηση, αλλά και συγχρόνως και η δίκαιη κατανομή χώρου, χρόνου, πλούτου και εν τέλει η διασφάλιση ενός αξιοπρεπούς και ποιοτικού επιπέδου διαβίωσης.
Οι αλληλεπιδράσεις αυτές θα είναι εκείνες, που θα καθορίσουν τα όρια και θα δώσουν τις δυνατότητες να ευοδωθούν οι δημιουργούμενες ευκαιρίες. Εκείνες, επίσης, θα εδραιώσουν και τους θεσμούς, οι οποίοι θα είναι και το επιστέγασμα των συμφωνιών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, για να μην ξεκινούν οι συζητήσεις και οι συνεννοήσεις τους κάθε φορά από την αρχή.
Ακολουθεί η Β’ Ενότητα στο επόμενο φύλλο με τίτλο: Β΄ Ενότητα: Οι ισχυροί θεσμοί ως οι εγγυητές της Δημοκρατίας μας