Το τελευταίο χρονικό διάστημα, η έννοια της Δύσης έρχεται όλο και πιο συχνά στην επικαιρότητα για τους γνωστούς πολιτικούς, κατ’ ουσίαν, λόγους. Πάνω στο ίδιο αντικείμενο, γράφτηκαν πολλά στο παρελθόν και θα γραφτούν αναμφίβολα ακόμα περισσότερα στο μέλλον.
Για μερικούς, όμως, η ιδέα της «Δύσης» δεν είναι επινόηση του 19ου αιώνα. Είχε πολλά διαφορετικά και προφανώς ευέλικτα αναγνωριστικά στοιχεία πολύ νωρίτερα. Ήταν η αντιπαράθεση χριστιανών και ισλάμ για πάνω από μια χιλιετία που συνεχίζεται ακόμα, και προφανώς οι εμφύλιοι πόλεμοι Ανατολής εναντίον Δύσης στη Ρώμη και οι Έλληνες εναντίον Περσών πριν από αυτά.
Έτσι, σήμερα κρίνεται επιτακτική η υπεράσπιση της δύσης, αφού τις τελευταίες δεκαετίες η ίδια υπερασπίζεται το φάντασμά της, όπως λένε πολλοί! Άλλοι, υπενθυμίζουν ότι η Ανατολή και οι πολιτισμοί της έχουν επίσης επιτύχει πολλά και έχουν πολλά ακόμα να προσφέρουν στην ανθρωπότητα.
Γιατί κι αυτοί έχτισαν και δημιούργησαν βιώσιμους, προσαρμόσιμους πολιτισμούς με αξιέπαινες οικονομίες, λογοτεχνία, τέχνη, μουσική, αρχιτεκτονική και φιλοσοφίες.
Ωστόσο, η σωτηρία της Δύσης απαιτεί ανθρώπους που νοιάζονται για αυτή, ανθρώπους που εκτιμούν τη δύναμη των ιδεών της και, πάνω απ’ όλα, ανθρώπους, που είναι σε θέση να συγκρίνουν τις δυτικές παραδόσεις με εκείνες άλλων τόπων.
Για κάποιον περίεργο λόγο, γιατί δεν υπάρχει πληθώρα μεταναστών που να εισβάλλουν στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και το μεγαλύτερο μέρος της Ασίας, εκτός από μικρό αριθμό συνταξιούχων που θέλουν χαμηλότερο κόστος ζωής, λένε αρκετοί και αναρωτιούνται ολοένα και περισσότεροι, ειδικά τελευταία!
Οι «απολίτιστοι», ισχυρίζονται, που κάνουν χαώδη την κατάσταση στην Ευρώπη δεν μετακομίζουν ποτέ σε χώρες, όπου η θρησκεία τους είναι κυρίαρχη. Δεν μετακομίζουν ποτέ σε έθνη όπου ο πολιτισμός, οι παραδόσεις και συχνά η γλώσσα τους είναι πιο οικεία.
Αναζητούν τη Δύση και, για ανεξήγητους λόγους, οι δυτικοί ηγέτες τούς αναζητούν και τους υποδέχονται, χωρίς να το δείχνουν εμφανώς. Πώς έγινε αυτό, συνεχίζουν να αναρωτιούνται αρκετοί πολίτες σε ευρωπαϊκά κράτη; Τελευταία αρχίζουν να σχολιάζουν το βάθος της υποκρισίας της ακαδημαϊκής αριστεράς, η οποία τα θεωρεί όλα αυτά ως ένδειξη κοσμοπολίτικης εκλέπτυνσης.
Πολλοί αναφέρουν ότι οι δυτικές αξίες, που βασίζονται στη θρησκευτική ανοχή, είναι ελκυστικές για κάθε είδους μετανάστες και ότι η ανοχή που δείχνει το σύστημά μας για όσους έχουν άλλη πεποίθηση, είτε πολιτική είτε θρησκευτική, είναι αυτή που τους προσελκύει.
Και τελικά, προβλέπουν ότι αυτές οι ίδιες οι αξίες της ανοχής θα κατακλυστούν από μισαλλόδοξους μετανάστες, που αδυνατούν να εσωτερικεύσουν τις δυτικές αξίες.
Μια κατάφωρη και μοναδική παράλειψη εδώ, ίσως είναι η μη αναφορά στον Κομφούκιο, γιατί σχεδόν όλοι στη Δύση έχουν μια εντελώς λανθασμένη άποψη για την Κίνα, η οποία τώρα αρχίζει πραγματικά να δαγκώνει άσχημα τη Δύση, καθώς ατενίζουν με θαυμασμό την οικονομική, επιστημονική, στρατιωτική, αμυντική και κοινωνική της επιτυχία.
Η Δύση βρίσκεται τώρα μεταξύ πέτρας και άκμονος. Αυτό που διεθνώς αποκαλείται «αποτυχία της Δύσης να αναφέρεται στον Κομφούκιο», είναι στην πραγματικότητα μια αποτυχία κατανόησης ότι η κινεζική πολιτική ορθολογικότητα δεν λειτουργεί εντός της ηθικής γραμματικής της Δύσης.
Έτσι, όταν κάποιος προειδοποιεί ότι η Δύση θα μαραθεί και θα πεθάνει αν δεν σεβαστεί την κινεζική διακυβέρνηση, η ρητορική του μπορεί να ακούγεται αφελής, αλλά η διάγνωση δεν είναι λανθασμένη. Η Δύση δεν μπορεί πλέον να κατανοήσει ένα σύστημα που επιτυγχάνει ισορροπία χωρίς φιλελεύθερη ηθική, ένα σύστημα όπου η ίδια η διακυβέρνηση είναι η τέχνη της ειρήνης.
Η ειρωνεία είναι ότι μια τέτοια προοπτική εμφανίζεται πιο διαυγής σε ένα αυθόρμητο διαδικτυακό σχόλιο παρά στον περισσότερο ακαδημαϊκό λόγο. Επιβεβαιώνει πόσο βαθιά έχει παγιδευτεί το δυτικό πνευματικό κατεστημένο στις δικές του ηθικές κατηγορίες, ανίκανο να αναγνωρίσει ότι η λειτουργική τάξη μπορεί να υπάρξει χωρίς καθολική ισότητα και ότι η νομιμότητα μπορεί να προκύψει από την αποτελεσματικότητα και όχι αποκλειστικά από την αρετή.
Ο Γεώργιος Νικ. Σχορετσανίτης είναι τέως διευθυντής Χειρουργικής και συγγραφέας