Η μεγάλη αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού, η αστικοποίηση, η εκβιομηχάνιση και η αυξανόμενη ξηρασία λόγω της κλιματικής μεταβολής, έχουν ως αποτέλεσμα τη λειψυδρία και την υποβάθμιση της ποιότητας των υδατικών πόρων.
Η έλλειψη επάρκειας καθαρού νερού, κυρίως πόσιμου, αποτελεί μείζον πρόβλημα στον σημερινό κόσμο, ο οποίος αριθμεί πληθυσμό 8,3 δισεκατομ. ανθρώπων. Η πίεση στα συστήματα υδατικών πόρων, ιδιαίτερα ύδρευσης, αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά έως το 2050, οπότε ο παγκόσμιος πληθυσμός αναμένεται να αυξηθεί πάνω από 10,00 δισεκατομ.
Η πίεση αυτή αναμένεται να επιδεινωθεί, πρωτίστως από την αύξηση του πληθυσμού σε διάφορες περιοχές, χωρίς την παράλληλη αύξηση των διαθέσιμων φυσικών πόρων, κυρίως των υδατικών πόρων και φυσικά της ποιότητάς τους.
Όπως επανειλημμένα έχει αναφερθεί, η αφαλάτωση -κυρίως με μεμβράνες αντίστροφης ώσμωσης (RO)- δηλαδή η παραγωγή νερού είτε πόσιμου, είτε για βιομηχανική χρήση από θαλάσσιο ή υφάλμυρο νερό, αποτελεί μια βιώσιμη λύση για την αντιμετώπιση του παραπάνω προβλήματος.
Η αφαλάτωση εφαρμόζεται σήμερα σε ολόκληρο σχεδόν τον κόσμο. Η δυναμικότητα παραγωγής αφαλατωμένου νερού αυξάνεται με ραγδαίο ρυθμό, φτάνοντας σήμερα τις 25.000 περίπου μονάδες αφαλάτωσης, παραγωγής 125 εκατομ. m3 πόσιμου νερού ημερησίως.
Αυξάνεται ως κύρια πηγή πόσιμου νερού σε χώρες της Μέσης Ανατολής, όπως στο Ισραήλ, όπου το 90% του νερού ύδρευσης ολόκληρης της χώρας προέρχεται από αφαλάτωση θαλάσσιου νερού.
Σήμερα, υπάρχει δυνατότητα να παράγομε οποιαδήποτε επιθυμητή ποιότητα νερού, από οποιοδήποτε υδατικό πόρο. Η ποιότητα του αφαλατωμένου νερού είναι γενικά υψηλή, καθώς είναι απαλλαγμένο από άλατα και μικροοργανισμούς, αλλά η μακροχρόνια αποκλειστική κατανάλωσή του απαιτεί εμπλουτισμό με ασβέστιο και μαγνήσιο (επανασκλήρυνση) για την ισορροπία και τη γεύση, καθώς η έλλειψη μετάλλων το καθιστά «άγευστο» (Στούπας, 2021).
Γι’ αυτό, οι μονάδες αφαλάτωσης, όπως αυτές στο Ισραήλ, στην Κύπρο και στην Ελλάδα, παράγουν πόσιμο νερό, αλλά η ποιότητά του και κυρίως η γεύση του βελτιώνονται σημαντικά με την προσθήκη ωφέλιμων αλάτων και την απολύμανσή του, όπως προβλέπεται και από τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες για το πόσιμο νερό.
Η διασφάλιση δε της ποιότητας του πόσιμου νερού για ανθρώπινη κατανάλωση προβλέπεται στην ελληνική νομοθεσία με την KYA Δ1(δ)/ ΓΠ οικ.35956/2025 (ΦΕΚ 4401/Β/13-8-2025) περί «Ποιότητας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης σε συμμόρφωση προς τις διατάξεις της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/2184 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Νοεμβρίου 2020 (L435/1, 23.12.2020)» (Β’ 3525) (αναδιατύπωση της 1998/83).
Έτσι, το αφαλατωμένο νερό που διανέμεται για πόση πληροί τις Ευρωπαϊκές αλλά και τις εθνικές οδηγίες για το πόσιμο νερό, οι οποίες καλύπτουν τη χημική και μικροβιολογική ασφάλειά του.
Οι μεμβράνες RO έχουν εξαιρετικά μικρούς πόρους, μικρότερους από 0,001 μm (Αγγελάκης, 2026), που επιτρέπουν τη δίοδο μόνο των μορίων του νερού, ενώ εμποδίζουν οτιδήποτε άλλο, όπως είναι διαλυμένα άλατα, μέταλλα, βακτήρια, ιοί και άλλοι ρύποι.
Γι’ αυτό η RO απαιτεί υψηλότερες πιέσεις λειτουργίας, για να ξεπεραστεί η ωσμωτική πίεση και να εξαναγκαστεί το νερό να διαπεράσει την ημιπερατή μεμβράνη, από ό,τι αυτές που αφορούν άλλες μεθόδους, όπως η μικροδιήθηση, η υπερδιήθηση και η νανοδιήθηση, που οι πόροι των μεμβρανών κυμαίνονται από 10-0,001 μm.
Ο Ανδρέας Ν. Αγγελάκης είναι επίτιμο µέλος και διακεκριμένος fellow του Παγκόσμιου Οργανισμού Νερού (IWA)
Βιβλιογραφία
Αγγελάκης, Α. Ν. (2026).
Τα Μικροπλαστικά και Νανοπλαστικά στο Νερό. Ρεθεμνιώτικα Νέα, Ρέθυμνο Κρήτης, 14/01/2026, https://rethnea.gr/ta-mikroplastika-kainanoplastika- sto-nero/
Στούπας, Π. (2021). Η εφαρμογή της αφαλάτωσης για την παραγωγή πόσιμου νερού: Τεχνολογίες και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Διεπιστημονικό-∆ιατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, ΕΜΠ, Αθήνα, https://dspace.lib.ntua.gr/xmlui/bitstream/handle/123456789/55219/%CE%