Τελευταία ακούω και διαβάζω διάφορα για τις καταλήψεις των μαθητών σε έναν αρκετά μεγάλο αριθμό σχολείων. Δε γνωρίζω, ομολογώ, το θέμα σε βάθος. Η υγεία μου τελευταία δε μου επιτρέπει να ερευνήσω και να ασχοληθώ διεξοδικά με το θέμα. Από συζητήσεις που κάνω με διάφορα άτομα, επιστήμονες, ειδικούς και μη ειδικούς με το αντικείμενο, οι απόψεις είναι διιστάμενες.
Άλλοι είναι υπέρ των μαθητών και άλλοι φανατικοί πολέμιοι των καταλήψεων. Το μεγάλο επιχείρημα των αντίθετων με τις καταλήψεις είναι: Δεν μπορούν ορισμένοι (μικρός αριθμός παιδιών) να στερούν το δικαίωμα στην πλειονότητα να μάθει γράμματα. Σοβαρό, και έχει εκ πρώτης όψεως μια βάση το επιχείρημα, αλλά εγώ θα το χαρακτήριζα λογικοφανές, αν τα αιτήματα είναι λογικά και δίκαια.
Οι νέοι είναι εκείνοι που αποτελούν την ελπίδα, το μέλλον του κάθε λαού, του κάθε κράτους και πρέπει να αντιμετωπίζονται ανάλογα από το σύνολο της κοινωνίας, γιατί οι νέοι, με τη νεανική τους ορμή, είναι πρωτοπόροι σε κάθε ωραίο και ευγενές.
Δεν είναι σωστό στις όποιες κινητοποιήσεις τους να κοσμούνται με λέξεις ή φράσεις που είναι απαράδεκτες, όπως αλήτες κ.λπ. Άλλωστε, το θέμα των καταλήψεων είναι διαχρονικό.
Θα ήθελα όμως να επισημάνω, πριν προβούμε σε χαρακτηρισμούς απαράδεκτους, τούτο: Ό,τι ευγενές και ωραίο σ’ αυτόν τον τόπο, το μεγαλύτερο μερίδιο, ανήκει στη νεολαία. Εμείς ιδιαίτερα, οι Έλληνες, έχουμε απτό παράδειγμα της αντίστασης των νέων στην περίοδο της χούντας. Οι νέοι και τότε προέταξαν τα στήθη τους για τη σωτηρία της πατρίδας. Δεν ξεχνώ τις αγωνιώδεις κραυγές και εκκλήσεις των εκφωνητών του ραδιοσταθμού του Πολυτεχνείου: «Πώς είναι δυνατόν, λαέ της Αθήνας να κοιμάσαι ήσυχος, όταν τα παιδιά σου κινδυνεύουν;». Ελάχιστοι όμως φιλοτιμήθηκαν ή αψήφησαν τον κίνδυνο και έσπευσαν.
Τώρα τους ευγνωμονούμε. Τότε τους καταριόμασταν και τους προπηλακίζαμε. Και δεν είναι μόνο η περίπτωση του Πολυτεχνείου.
Στη νεότερη ιστορία της Ελλάδας (για να μην πάω παλαιότερα – Ιερός Λόχος κ.λπ.), αλλά και άλλων κρατών (Γαλλία – Μάης 1968) οι νέοι είναι οι πρωτοπόροι σε κάθε ωραίο και ευγενές.
Οι νέοι είναι εκείνοι που με του αγώνες τους κατάφεραν να διασωθεί ό,τι καλύτερο έχει δημιουργήσει ο λαός μας στο πέρασμα των αιώνων, όπως κοινωνικές κατακτήσεις, πολιτισμό, ήθη – έθιμα κ.λπ. και πιστεύω ότι θα συνεχίσουν να το κάνουν χωρίς όμως να χρειάζεται να ξεθάβουν παλιά, φθαρμένα υλικά.
Δε γνωρίζω επακριβώς ποια είναι τα αιτήματα των νέων και έτσι δεν μπορώ να πάρω θέση υπέρ των παιδιών (όχι των καταλήψεων) ή όχι. Θα ήθελα όμως να σταθώ σε δυο – τρεις περιπτώσεις από δημοσιεύματα στην εφημερίδα «ΠΑΤΡΙΣ» για υποκινητές των καταλήψεων.
Ο ένας μάλιστα εξ αυτών «εν ενεργεία» εκπαιδευτικός μέσης εκπαίδευσης λέει ότι θα διαγραφεί από την ΕΛΜΕ, επειδή η ομοσπονδία τους υποκινεί τις καταλήψεις. Ένας άλλος συνάδελφος και φίλος είναι σίγουρος ότι τα παιδιά υποκινούνται, χωρίς να αναφέρει από ποιους.
Μου είναι αδύνατο να δεχτώ ότι τα παιδιά υποκινούνται. Αν ναι, τότε είναι άξια της μοίρας τους. Πρέπει αμέσως να σταματήσουν τις καταλήψεις και να διαχειρίζονται την κακομοιριά τους θάβοντας βαθιά όνειρα, οράματα, ιδανικά. Μια τέτοια χώρα, με τέτοιους νέους που υπηρετούν σκοπιμότητες και όχι ιδανικά, βαδίζει σίγουρα στην καταστροφή και στον όλεθρο.
Έχω απεριόριστη εμπιστοσύνη στους νέους. Ελάχιστες είναι οι φορές που με απογοήτευσαν.
Θα ήθελα όμως να πω στους παραπάνω συναδέλφους και τούτο: Αν όντως υπάρχει υποκίνηση, τότε και πάλι η ευθύνη δεν είναι των παιδιών, αλλά των εκπαιδευτικών.
Και εξηγούμαι: Όταν ο εκπαιδευτικός δεν έχει καταφέρει να κάνει τα παιδιά υπεύθυνα και ενδοκατευθυνόμενα, να τους αναπτύξει την κριτική σκέψη μεταξύ των άλλων, η ευθύνη είναι του εκπαιδευτικού και όχι του παιδιού, γιατί ο άνθρωπος που έχει μάθει να σκέφτεται κριτικά δεν έχει υπεραπλουστευμένη αντίληψη αυτών που συμβαίνουν γύρω του, αλλά κρίνει και αξιολογεί την παρεχόμενη πληροφορία και αναλόγως συμπεριφέρεται, ούτε άγεται ούτε φέρεται κατά πώς τον κανοναρχούν οι άλλοι, γιατί τότε η σπονδυλική στήλη τού δόθηκε κατά λάθος.
Άλλωστε, οι καταλήψεις δεν είναι σημερινό φαινόμενο όπως προανέφερα. Είναι διαχρονικό. Τις τελευταίες δεκαετίες ελάχιστες είναι οι χρονιές που δεν έγιναν καταλήψεις. Στην ηλικία μου, στα μεγάλα αστικά κέντρα δε γίνονταν βέβαια καταλήψεις, αλλά πορείες, με κύριο αίτημα να δίνεται το 15% για την παιδεία. Όλες οι κυβερνήσεις αναγνώριζαν ότι τα αιτήματα ήταν σωστά, αλλά πέραν τούτου ουδέν. Αλήθεια, γιατί όλες ή σχεδόν όλες οι κυβερνήσεις θεωρούν βάρος την παιδεία;
Κυρία Υπουργέ: συζητήστε με αυτά τα παιδιά, με καλή πίστη, και προπάντων με ειλικρίνεια, γιατί τα παιδιά έχουν το αλάνθαστο αισθητήριο να αντιλαμβάνονται την αλήθεια, και είμαι σίγουρος ότι θα βρεθεί η καλύτερη δυνατή λύση, ώστε να μην πάει χαμένη άλλη μια σχολική χρονιά.
Θα ήθελα επίσης, απευθυνόμενος στα παιδιά να τους πω τούτο: Προβάλατε τα αιτήματά σας, τα οποία έγιναν γνωστά. Με τη συνέχιση των καταλήψεων δεν προκαλείτε ζημιά σε κανέναν, παρά μόνο στον εαυτό σας. Γυρίστε στα σχολεία σας, αφού πρώτα επιχειρήσετε διάλογο με το υπουργείο, το οποίο πιστεύω ότι δε θα σας την αρνηθεί, αλλά θα σας ακούσει με προσοχή.
Τριανταεπτά συναπτά έτη υπηρέτησα τη μαχόμενη έδρα και ελάχιστες φορές απογοητεύτηκα. Γνωρίζω πολύ καλά ότι αν τα σχολεία κάνουν σωστά τη δουλειά τους, θα βγάλουν στην κοινωνία σωστούς ανθρώπους, που θα είναι και υπεύθυνοι και ενδοκατευθυνόμενοι.
Τέλος, θα ήθελα να πω τούτο: Εξουσία, φορείς και κοινωνία, μην ψαλιδίζετε τα φτερά των νέων την ώρα που είναι έτοιμοι να τα ανοίξουν και να πετάξουν ψηλά.
* Ο Γιάννης Αγγελάκης είναι συνταξιούχος δάσκαλος