Οι πρώτες εβδομάδες του 2026 επιβεβαίωσαν τις ανατροπές στη μεταπολεμική διεθνή τάξη, που δρομολογούνταν όλο το 2025: Διαμόρφωση ενός πολυκεντρικού συστήματος ασφάλειας, του οποίου οι κύριοι πόλοι ασκούν πολιτικές, αδιαφορώντας για τα συμφέροντα των χωρών επιρροής τους.
Μετατροπή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας από συλλογική οργάνωση σε εξάρτημα της παντοδυναμίας των ΗΠΑ. Αμφισβητήσεις της κυριαρχίας συμμάχων υπέρ των συμφερόντων της ηγέτιδας χώρας.
Οι περισσότερες εκδηλώσεις της πορείας αυτής έχουν προκαλέσει, εκτός από αναταραχή, και πολυεπίπεδη αβεβαιότητα σε κράτη και λαούς. Διαμορφώνουν, όμως και ένα σκηνικό ανασυγκρότησης συμφερόντων, που για τους Έλληνες ενθαρρύνει νέους, πιο ελπιδοφόρους σχεδιασμούς. Αξιοσημείωτη εξέλιξη για τον ελληνισμό είναι η ανάληψη από την Κύπρο της προεδρίας της Ε.Ε. το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Οι πιο σημαντικές χώρες της Ε.Ε. αντιδρούν σήμερα έντονα στην προοπτική να διαιωνιστεί στην ήπειρό μας ένας εμφύλιος πόλεμος, που ήδη διαρκεί περισσότερο από τον Δεύτερο Παγκόσμιο. Όπως αντιτάσσονται και στην ανατροπή της εδαφικής κυριαρχίας της Δανίας ή άλλων συμμάχων κρατών.
Η ευρωπαϊκή αυτή στάση συγκυριακά εκπορεύεται τώρα από την Κύπρο, για την ακεραιότητα της οποίας η ηγεσία της Ε.Ε. δήλωσε πως δεν θα αποδεχτεί ποτέ τη βίαιη διαίρεσή της.
Μπορούν οι πολιτικές δυνάμεις του ελληνισμού να αδράξουν την ευκαιρία και να ανασχεδιάσουν στα νέα δεδομένα πιο ευοίωνες προοπτικές του;
Είναι συνηθισμένο να αναδείχνει για πολλά το πολιτικό μας σύστημα σαν αίτιο του κακού την Ευρώπη. Γνωστή η Αισώπεια στάση μεροληπτικής επισήμανσης των ευθυνών των άλλων.
Θα ήταν πιο χρήσιμο πρώτα να αναγνωρίζαμε τον δικό μας ρόλο στις εξελίξεις. Η ένταξη της Ελλάδας το 1981 στον χώρο, που καλύπτει σήμερα η Ε.Ε., ικανοποιούσε τους στόχους υπεύθυνων ηγετών, με μακρά εμπειρία την περίοδο γύρω από τη δικτατορία.
Των Κωνσταντίνου Καραμανλή, Λεωνίδα Κύρκου, Γεωργίου Παπανδρέου, και άλλων.
Κατά την ένταξη στην ΕΟΚ, επικράτησαν στη χώρα αρχές απόρριψης της ανωμαλίας και ενσωμάτωσης σε ένα μπλοκ που θα έδινε νέες προοπτικές, με λαϊκή κυριαρχία και περιφερειακή ενίσχυση του κράτους.
Αλλά αυτές οι βλέψεις ούτε οι μόνες ήταν, ούτε προπάντων εκείνες που κυριάρχησαν έκτοτε. Η θέση πως ΕΟΚ και ΝΑΤΟ ήταν το ίδιο «συνδικάτο», ερμηνεύεται σήμερα αυθεντικά σαν έκφραση μίσους του προέδρου Τραμπ για την Ευρώπη.
Το ίδιο κίνητρο ίσχυε και τότε. Ενώ στο μεγαλύτερο διάστημα ένταξης στον ευρωπαϊκό χώρο, οι επιλογές των ελληνικών Κυβερνήσεων πρότασσαν κάθε τι ανατρεπτικό για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.
Από την πρώτη μέρα ένταξής της, η χώρα μας ακολούθησε -αντίθετα στις απαιτήσεις- επεκτατική, πληθωριστική πολιτική, με αποτέλεσμα τη διάλυση της παραγωγικής της υποδομής.
Από τα δυο μόνα χρηματοδοτικά ταμεία της Ε.Ε., η χώρα μας δεν κατέφυγε ποτέ στο ένα, της Περιφερειακής Ανάπτυξης. Κι ας δικαιούνταν όλες οι ελληνικές περιφέρειες, εκτός μιας, μεγάλη ενίσχυση για να πλησιάσουν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ενώ οι απορροφήσεις από το Ταμείο της ΚΑΠ αποδείχτηκαν μνημεία ανορθόδοξων επιλογών.
Με εγκαταλείψεις καλλιεργειών, πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, υπονόμευση και διάλυση των συνεταιριστικών μορφών σύμπραξης, την περιβόητη πράσινη δραχμή, και προπαντός τις διαχρονικές απάτες κατά των ταμείων, η Ελλάδα σύρθηκε κάτω από κάθε όριο αξιοπρεπούς επιδίωξης ευημερίας. Το αίσθημα της ντροπής μετατράπηκε σήμερα σε περηφάνια των ένοχων. Πολίτες τρίτων χωρών επισημαίνουν πως δεν είναι μοναδικό φαινόμενο να προσπαθούν μεμονωμένοι να εξαπατήσουν το σύστημα.
Μοναδικό είναι, όμως, το ελληνικό κρατικό πλέγμα να συντάσσεται με τους απατεώνες και όχι με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Συχνή παρατήρηση στο θέμα αυτό είναι πως το μικρό μέγεθος της χώρας, δεν δικαιολογεί πως μπορεί να προκαλεί μεγάλη ζημιά. Αλλά στα ομαδικά αθλήματα, το καταστροφικό παιχνίδι παίζεται από λίγους, συνήθως όχι τους σημαντικότερους.
Το κείμενο αυτό δεν θεωρεί ούτε κάθε τι ευρωπαϊκό επιλέξιμο, ούτε πως η σημερινή Ε.Ε. είναι ιδανικός πολιτικός εκφραστής μας. Αλλά σε μια μακρά πορεία υποτέλειας, στέρησης του αγαθού της λαϊκής κυριαρχίας, συνεχούς υποβάθμισης του ρόλου του ελληνισμού, η Ε.Ε. αποτελεί χώρο που μπορεί να διασφαλίσει την ανάταξη του κράτους μας.
Μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για αναζήτηση λύσεων. Αντί αποτελμάτωσης, της κινητοποίησης των ανθρώπινων, φυσικών και ηθικών πόρων του ελληνισμού, για μια καλύτερη διεθνή παρουσία. Μαζί με όλο τον κόσμο, την Ευρώπη, βρίσκεται και η Ελλάδα σε σταυροδρόμι. Συνέχεια της πεπατημένης, θα αποδειχθεί μάλλον αρχή του τέλους μας.
Ο κίνδυνος αυτός επιβάλλει σε όλους να κινητοποιηθούμε. Να συνδράμουμε στην καλή διεκπεραίωση της Κυπριακής προεδρίας. Να προβληματιστούμε άμεσα με τα ερεθίσματα, που σωρεύονται καθημερινά στους πολίτες όλου του κόσμου. Και να πάρουμε δίκαιες αποφάσεις για την πορεία του κράτους και για το μέλλον του ελληνισμού.
Ο Νίκος Λεβεντάκης είναι μηχανικός