Η λειψυδρία, δηλαδή η ανεπάρκεια νερού, μπορεί να είναι φυσική, λόγω χαμηλών ατμοσφαιρικών κατακρημνίσεων, ή τεχνητή, λόγω ανεπαρκών υποδομών ή μη χρηστής διαχείρισης των υδατικών πόρων. Στη χώρα μας, όπως και στην πόλη μας, το Ηράκλειο ισχύουν λίγο πολύ και οι δύο αιτίες.
Οι βροχοπτώσεις τα τελευταία υδρολογικά χρόνια έχουν μειωθεί σημαντικά, αλλά και οι υποδομές για την αξιοποίησή τους, ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες μας και γενικά η διαχείριση τους υστερούν σημαντικά, με αποτέλεσμα τα γνωστά προβλήματα.
Για ένα τόσο οξύ πρόβλημα φαίνεται ότι υπάρχει αδυναμία των κυβερνώντων, κεντρικά, περιφερειακά και τοπικά, να προβλέψουν, να σχεδιάσουν, να υλοποιήσουν και να διαχειριστούν αποτελεσματικά τους υδατικούς μας πόρους.
Η έλλειψη ορθού σχεδιασμού και χρηστής διαχείρισης φαίνεται στην περίπτωση της Αθήνας. Η πόλη υδροδοτείται από το φράγμα του Μόρνου, που λειτουργεί από το 1979-80 και από το φράγμα του Ευήνου, που κατασκευάστηκε αργότερα μετά από 20 χρόνια περίπου σε απόσταση 220 km από την Αθήνα.
Τον προηγούμενο μήνα έγινε υπερχείλιση του Ευήνου (Εικ. 1), λόγω των βροχοπτώσεων που καταγράφηκαν από τις αρχές του 2026 στη δυτική Ελλάδα. Ειδικότερα, στη λεκάνη απορροής του Ευήνου, τα επιφανειακά ύψη βροχής του Ιανουαρίου 2026 εκτιμήθηκαν σε περίπου 400 mm, ενώ τον Φεβρουάριο έφτασαν τα 360 mm.
Σε όρους απορροής, οι εισροές αυτών των τελευταίων 60 ημερών εκτιμώνται σε περίπου 200 εκατομ. m3 νερού, που προορίζονται κυρίως για τον εμπλουτισμό και του φράγματος του Μόρνου. Παρ’ όλα αυτά, η Αττική είχε τον Δεκέμβριο κηρυχτεί σε κατάσταση λειψυδρίας από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και είχε προγραμματισθεί και μελέτη κατασκευής αγωγού ΒΔ του φράγματος του Ευήνου για ενίσχυσή του.
Δεν ξέρω αν το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενάργειας έχει άρει την κήρυξη της Αττικής σε κατάσταση λειψυδρίας. Μάλλον και στην Αττική ισχύει το «Το χειμώνα πλημμύρες, το καλοκαίρι λειψυδρία», όπως σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας μας.
Επιπρόσθετα, στην Αττική, που μεταφέρουν το νερό από τόση μακρινή απόσταση των 220 km, η ΕΥΔΑΠ το επεξεργάζεται πρωτοποριακά για πολύ ασφαλή και υγιεινή κατανάλωσή του και, στη συνέχεια, το μεταφέρουν και το επεξεργάζονται τα παραγόμενα αστικά υγρά απόβλητα στην Ψυττάλεια, στο χείριστο έργο επεξεργασίας τους και, στο τέλος, διαθέτουν στην θάλασσα περίπου 300 εκατομ. m3 επεξεργασμένες εκροές τους κάθε χρόνο.
Από ό,τι αναφέρεται στον διεθνή επιστημονικό τύπο, σε όλο τον αναπτυγμένο κόσμο δεν υπάρχει υποδεέστερο έργο επεξεργασίας και επαναχρησιμοποίησης αστικών υγρών αποβλήτων. Αντίθετα, η ΕΥΔΑΠ, επιπλέον της υψηλής ποιότητάς του πόσιμου νερού, διαθέτει στη χώρα μας τα πληρέστερα δίκτυα υδροδότησης, με απώλειες 20% περίπου, ενώ στις περισσότερες αστικές περιοχές στην υπόλοιπη χώρα, οι απώλειες είναι πάνω από 50%.
Από αυτή την σύντομη περιγραφή, εύκολα συνάγεται το συμπέρασμα ότι στη χώρα μας υπάρχει σημαντικότατη υστέρηση στην πρόβλεψη, στον ορθό σχεδιασμό και την υλοποίηση ποιοτικών έργων, αλλά και στην ταχύτητα επανασχεδιασμού με βάση τα πραγματικά γεγονότα, προκειμένου να γίνεται χρηστή και ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων, σύμφωνα με τις διεθνείς ορθές πρακτικές.
Με γνώμονα αυτά, εάν στην Αθήνα είχε ιδρυθεί ένα Υπουργείο ή Υφυπουργείο Διοίκησης/διαχείρισης του ενός και μοναδικού νερού και αποφυγή της διασποράς, που υπάρχει κεντρικά, περιφερειακά και τοπικά, η υφιστάμενη κατάσταση θα είχε βελτιωθεί σημαντικά.
Ο Ανδρέας Ν. Αγγελάκης είναι επίτιμο µέλος και Διακεκριμένο Fellow της Παγκόσμιας Εταιρείας Νερού (IWA).