Η Τούρτα του Προέδρου: Όταν μια τούρτα γίνεται πολιτική πράξη

Σε μια πόλη που ζει στη σκιά της εξουσίας και της οικονομικής ασφυξίας, μια μικρή αποστολή αποκτά σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Στην «Τούρτα του Προέδρου», ο θεατής μεταφέρεται στο Ιράκ του 1990, λίγο πριν από την καταιγίδα του πολέμου, όταν οι διεθνείς κυρώσεις έχουν γονατίσει την καθημερινότητα των πολιτών. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον σπάνιων αγαθών και διαρκούς φόβου, μια εννιάχρονη μαθήτρια βρίσκεται αντιμέτωπη με μια παράλογη υποχρέωση: να φτιάξει μια τούρτα για τα γενέθλια του Σαντάμ Χουσεΐν.

Η Λάμια, μια εύστροφη αλλά τρομαγμένη μικρή, προσπαθεί αρχικά να αποφύγει τη μοίρα που της έλαχε στην καθιερωμένη σχολική κλήρωση. Το σχολείο, ως μικρογραφία του καθεστώτος, επιβάλλει στους μαθητές να συμμετέχουν στον εορτασμό του ηγέτη. Όμως η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: στο φτωχικό σπίτι όπου ζει με τη γιαγιά της, ακόμη και λίγα δηνάρια είναι δυσεύρετα. Η ηλικιωμένη Μπίμπι επαναλαμβάνει πεισματικά πως «ο Θεός είναι γενναιόδωρος», την ίδια στιγμή που αναρωτιέται πώς θα πληρώσει τα υλικά για μια πολυτελή τούρτα που κανείς τους δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά.

Ο σκηνοθέτης Χασάν Χαντί, στο πρώτο του μεγάλου μήκους έργο, επιλέγει να μετατρέψει αυτή τη σχεδόν σουρεαλιστική υποχρέωση σε μια τρυφερή κινηματογραφική αλληγορία. Η ταινία ισορροπεί ανάμεσα σε δύο διαφορετικές κινηματογραφικές παραδόσεις: από τη μία, τη λιτή, σχεδόν παραβολική αφήγηση που θυμίζει το ιρανικό σινεμά της περιοχής· από την άλλη, μια πιο συναισθηματική αφήγηση που δεν φοβάται τη συγκίνηση και το χιούμορ. Η συνύπαρξη αυτών των στοιχείων δεν είναι τυχαία: ο Χαντί ανέπτυξε το πρότζεκτ μέσα από τα εργαστήρια του Sundance, ενώ στο σενάριο συνεργάστηκε με τον βραβευμένο με Όσκαρ Έρικ Ροθ. Στην παραγωγή συναντά κανείς επίσης ονόματα όπως ο Κρις Κολόμπους και η Μαριέλ Χέλερ.

Η ιστορία εξελίσσεται τελικά σε ένα απροσδόκητο μικρό road movie. Η Λάμια φεύγει από το σπίτι και περιπλανιέται σε μια πόλη που ετοιμάζεται να γιορτάσει τον ηγέτη της, συναντώντας πρόσωπα που αντανακλούν διαφορετικές όψεις της κοινωνίας. Στο πλευρό της βρίσκεται ο συμμαθητής της Σαγίντ, ένα αγόρι που είναι κρυφά ερωτευμένο μαζί της και πρόθυμο να κάνει τα πάντα για να τη βοηθήσει — ακόμη και να παραβιάσει κανόνες. Στην περιπέτεια προστίθεται και ένας απρόβλεπτος «συμπρωταγωνιστής»: ένας πετεινός που κλέβει συχνά την παράσταση και χαρίζει στην ταινία στιγμές αυθεντικής κωμικότητας.

Παρά τον ελαφρύ τόνο, η ταινία δεν ξεχνά ποτέ το ιστορικό της βάρος. Ο Χαντί, έχοντας μεγαλώσει στο Ιράκ και βιώσει την εποχή που απεικονίζει, κινηματογραφεί την πόλη με μια σχεδόν ντοκιμαντερίστικη ευαισθησία. Οι δρόμοι, οι γιορταστικές αφίσες, οι αστυνομικοί που αδιαφορούν για την εξαφάνιση ενός παιδιού όσο πλησιάζουν οι κρατικές τελετές, δημιουργούν ένα σκηνικό όπου η καθημερινότητα και η προπαγάνδα συνυπάρχουν.

Η «Τούρτα του Προέδρου» δεν είναι απλώς μια ιστορία ενηλικίωσης. Είναι μια ματιά στην παιδική αθωότητα που δοκιμάζεται μέσα σε ένα καθεστώς φόβου και παραλογισμού. Η μικρή ηρωίδα επιστρέφει από το ταξίδι της λίγο πιο ώριμη, έχοντας αντικρίσει τόσο την καλοσύνη όσο και τη σκληρότητα των ανθρώπων. Και μέσα στους καπνούς ενός πολέμου που πλησιάζει, η ταινία υπενθυμίζει ότι ακόμη και η πιο απλή πράξη —όπως το ψήσιμο μιας τούρτας— μπορεί να αποκαλύψει πολλά για μια ολόκληρη εποχή.

Δεν είναι τυχαίο ότι η ταινία γνώρισε θερμή υποδοχή στα φεστιβάλ, αποσπώντας μεταξύ άλλων τη Χρυσή Κάμερα στο Φεστιβάλ Καννών, καθώς και το Βραβείο Κοινού σε διεθνείς διοργανώσεις. Πρόκειται για ένα ντεμπούτο που συνδυάζει πολιτική μνήμη και ανθρώπινη τρυφερότητα, αποδεικνύοντας ότι οι μεγάλες ιστορίες συχνά ξεκινούν από τις πιο μικρές, σχεδόν παιδικές αποστολές.