Μ’ ένα ενδιαφέρον θέμα κυκλοφορεί κάθε χρόνο το ημερολόγιο του Πολιτιστικού Συλλόγου Αβδού, φιλοδοξώντας ν’ αποτελέσει όχι απλώς ένα ημερολόγιο, αλλά και ένα εκπαιδευτικό εργαλείο που συνδυάζει τη γνώση με την αγάπη για το όμορφο χωριό.
Το φετινό ημερολόγιο του Συλλόγου είναι αφιερωμένο στα Τοπωνύμια — στις ονομασίες των τόπων που μας βοηθούν να προσανατολιζόμαστε, να επικοινωνούμε και να μεταβαίνουμε μέσα στο φυσικό και ανθρώπινο τοπίο που μας περιβάλλει.
«Το Αβδού, διαχρονικά, σημειώνει ο ιστορικός Κώστας Γ. Φυσαράκης, που με μεγάλη αγάπη για τον τόπο του πρωτοστάτησε και σ’ αυτή την έκδοση, παρουσιάζει έναν ιδιαίτερα πλούσιο τοπωνυμικό χάρτη, ένα ζωντανό σύνολο ονομασιών άρρηκτα δεμένων με τη γλώσσα, την ιστορία, την καθημερινή ζωή και τη συλλογική μνήμη του τόπου.
Για να μη χαθούν στη λήθη, ο Πολιτιστικός Σύλλογος επιχειρεί τη συστηματική καταγραφή και χαρτογράφησή τους, με σκοπό την έρευνα, την ενημέρωση και την αφύπνιση του ενδιαφέροντος και της αγάπης των ανθρώπων για τα τοπωνύμια.
Με την πρώτη αυτή καταγραφή και τη δημοσίευση του παρόντος ημερολογίου, επιχειρείται μια συγκεντρωτική αποτύπωση του τοπωνυμικού πλούτου του χωριού,
με την προσδοκία ότι η έρευνα αυτή θα συνεχιστεί, θα τεκμηριωθεί πληρέστερα και θα εμπλουτιστεί στο μέλλον.
Η απαρίθμηση και η αποτύπωση των τοπωνυμίων του χωριού και της ευρύτερης περιοχής αποτελεί μια καινοτόμο προσπάθεια, ώστε να γίνουν πιο κατανοητά και εύκολα προσβάσιμα.
Τα τοπωνύμια μας προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις γεωγραφικές, ιστορικές, εθνολογικές, λαογραφικές, ετυμολογικές και θρησκευτικές, βοηθώντας μας να εντοπίσουμε τις τοποθεσίες των ενδιαφερόντων μας, να τις σεβαστούμε και να τις αξιοποιήσουμε με σύνεση, τόσο υλικά όσο και πνευματικά.
Αυτά τα κληροδοτήματα της φύσης και της ανθρώπινης παρουσίας έχουν την ανάγκη μιας λελογισμένης, με φροντίδα, αειφόρου ανάπτυξης με προοπτική και σεβασμό προς τις επόμενες γενιές».
Η καταγραφή ξεκίνησε από παλαιότερα χρόνια και συνεχίζεται έως σήμερα, με τη συμβολή φίλων και συγχωριανών, από τον Ζαχαρία Σμυρνάκη και τον Κώστα Φυσαράκη, ο οποίος ανέλαβε και το έργο του εντοπισμού των τοπωνυμίων στον χάρτη. Έως σήμερα έχουν καταγραφεί περισσότερα από 300 τοπωνύμια, τα οποία συχνά εντοπίζονται κατά προσέγγιση, αφενός, λόγω της υποκειμενικότητας της γνώσης, και, αφετέρου, λόγω διαφορετικών μαρτυριών.
«Τα όρια των περιοχών, υπογραμμίζει ο κ. Φυσαράκης – εντός και εκτός του οικισμού, σπάνια μπορούν να οροθετηθούν πάνω στον χάρτη με απόλυτη ακρίβεια, με αποτέλεσμα η ίδια περιοχή να απαντάται συχνά με διαφορετικές ονομασίες».
Ο καθηγητής Λαογραφίας Δημήτριος Λουκάτος γράφει χαρακτηριστικά: «Τα τοπωνύμια είναι αγροτικά ονόματα που δίνονται και στην πιο μικρή τοποθεσία. Με την έρευνά τους μπορεί να μελετηθεί η ιστορία του τόπου, οι γεωλογικές μεταβολές, η πανίδα, η χλωρίδα και οι σχετικές παραδόσεις.
Η συλλογή και μελέτη των τοπωνυμίων, ιδίως των μικρών και απόμερων, αποτελεί άριστο θέμα λαογραφίας και γλωσσολογίας, καθώς συχνά παραμένουν αμετάβλητα στον χρόνο».
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αβδού, συνεχίζοντας με υπευθυνότητα τη δράση του και αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα των τοπωνυμίων, επιθυμεί και φέτος να τιμήσει την παράδοση των συλλεκτικών ημερολογίων. Στην παρούσα έκδοση παρουσιάζεται μια συλλογή χαρτών των περιοχών του χωριού ανά ζώνες, αναλυτικοί κατάλογοι τοπωνυμίων ανά μήνα, ερμηνείες των πιο ιδιαίτερων και δυσερμήνευτων ονομασιών, καθώς και σχετικές φωτογραφίες των τοπωνυμίων του Αβδού».
Καθοριστική ήταν η συμβολή του φίλου του Αβδού και ερευνητή του ΙΤΕ Νίκου Μανιουδάκη, καθώς κι αυτή του αείμνηστου αντιδημάρχου Χερσονήσου Μανόλη Διαμαντάκη.
Οι φωτογραφίες του ημερολογίου είναι ευγενική προσφορά των Ανδρέα Βαβαδάκη, Μανόλη Βουράκη, Σπύρου Λιανάκη, Σπύρου Μαραγκάκη, Μανόλη Μπορμπουδάκη, Αριστείδη Παπαδάκη, Αριστείδη Φραγκάκη και Κώστα Φυσαράκη.
Συνέβαλαν, επίσης, καθοριστικά στον εμπλουτισμό νέων τοπωνυμίων, στον εντοπισμό των περιοχών και στην αναγνώρισή τους πάνω στους χάρτες, στα κείμενα και το όλο στήσιμο, εκτός του πρώην αγροφύλακα Ζαχαρία Τζανάκη, οι Ανδρουλάκης Μανόλης, Ανυφαντάκης Γιάννης, Ασημινάκης Στέφανος, Ασσαργιωτάκης Μανόλης. Μιχ., Καγιαμπάκη Αντωνία, Καγιαμπάκη Μαρία Δ., Καγιαμπάκη Ευαγγελία Κ., Καγιαμπάκης Νίκος Κ., Καγιαμπάκης Μιχάλης Δ., Κοκολογιάννη Κάλλια, Κουρμουλάκης Νίκος Γ., Κουρμουλάκης Ζαχαρίας, Κριτσωτάκης Ιωάννης Κ., Κριτσωτάκης Απόστολος, Κυπριωτάκης Ζαχαρίας, Μανουσάκη Αλέκα, Παπαγιαννάκης Γιώργος, Παπαδογιανάκης Δημήτρης, Πασχαλίδης Στέλιος, Στεφανάκης Μιχάλης, Τζανάκης Γιώργος Ιακ., Φιοράκης Μανόλης, Φυσαράκη Αριστέα (Ρέα), Φυσαράκη Καλλιόπη (Κάλλια), Φυσαράκης Χρήστος και Χανιωτάκης Αντώνης Ι.