Ένα μέχρι τώρα άγνωστο ποίημα που αποδίδεται στον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα ανακαλύφθηκε 93 χρόνια αφότου ο διάσημος Ισπανός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας φαίνεται να το είχε σημειώσει στο πίσω μέρος ενός από τα χειρόγραφά του.
Ο Λόρκα πιστεύεται ότι έγραψε το οκτάστιχο ποίημα το 1933, ενώ εργαζόταν πάνω στη συλλογή «Diván del Tamarit», ένα αφιέρωμα στους Άραβες ποιητές της γενέτειράς του, της Γρανάδας.
Η πορεία του ποιήματος
Ο πρόσφατα ανακαλυφθείς στίχος βρέθηκε στο πίσω μέρος ενός χειρογράφου ενός από τα ποιήματα του Tamarit – Gacela de la raíz amarga – το οποίο ο τραγουδιστής φλαμένκο και θαυμαστής του Λόρκα Μιγκέλ Ποβέδα αγόρασε από έναν Γερμανό αντικέρ και συλλέκτη.
Το χειρόγραφο αγοράστηκε από τον τραγουδιστή φλαμένκο, Μιγκέλ Ποβέδα. Φωτογραφία: RTVE
Μετράω τις ώρες μηχανικά
Έκτοτε έχει επαληθευτεί από την ιστορικό και ειδική στον Λόρκα, την Πέπα Μέρλο, και θα συμπεριληφθεί σε ένα επικείμενο βιβλίο.
Ο σύντομος στίχος, που συντάχθηκε τρία χρόνια πριν δολοφονηθεί ο Λόρκα στις πρώτες ημέρες του ισπανικού εμφυλίου πολέμου, αποκαλύπτει την οικεία ανησυχία του ποιητή για το πέρασμα του χρόνου:
«Το ρολόι τραγουδά / Μετράω τις ώρες μηχανικά / Επτά η ώρα, δώδεκα η ώρα / Όλα είναι τα ίδια / Δεν είμαι εδώ / Είναι το σημάδι της σάρκας / Που άφησα πίσω μου όταν έφυγα / Για να γνωρίζω τη θέση μου / Κατά την επιστροφή μου».
Το σημάδι της σάρκας
Ο Ποβέδα, ο οποίος πρόσφατα ηγήθηκε των προσπαθειών για τη μετατροπή του σπιτιού της παιδικής ηλικίας του Λόρκα σε πολιτιστικό κέντρο αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του ποιητή, δήλωσε ότι συγκινήθηκε βαθιά από την τυχαία ανακάλυψη.
«Όλα ξεκίνησαν όταν η Πέπα Μέρλο μου είπε: “Αυτός είναι ο γραφικός χαρακτήρας του Φεντερίκο. Έχεις κάτι καινούργιο του Φεντερίκο, να ξέρεις”», δήλωσε στον κρατικό τηλεοπτικό σταθμό TVE.
«Για μένα, είναι ένα δώρο που μου αγγίζει την καρδιά. Όλα είναι εκεί, σε αυτές τις γραμμές: “Είναι το σημάδι της σάρκας / Που άφησα πίσω, όταν έφυγα / Για να γνωρίζω τη θέση μου / Κατά την επιστροφή μου”».
Θύμα του εμφυλίου πολέμου
Η Μέρλο είπε ότι, αν και ο στίχος μπορεί να είχε παραβλεφθεί επειδή ήταν γραμμένος πρόχειρα στο πίσω μέρος ενός άλλου έργου, εντούτοις αποκάλυπτε «τη σημασία που είχε η έννοια του χρόνου για τον Λόρκα».
Ο ομοφυλόφιλος, προοδευτικός συγγραφέας, του οποίου τα έργα περιλαμβάνουν τις «Τσιγγάνικες Μπαλάντες», τον «Ποιητή στη Νέα Υόρκη», τον «Ματωμένο Γάμο», τη «Γιέρμα» και το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα», δολοφονήθηκε με όπλο από μια δεξιά «ομάδα θανάτου» τον Αύγουστο του 1936, καθιστώντας τον ίσως το πιο εξέχον θύμα του τριετούς εμφυλίου πολέμου της Ισπανίας.
Το σώμα του δεν έχει βρεθεί ποτέ και πιστεύεται ότι βρίσκεται σε έναν πρόχειρο τάφο στους πρόποδες μιας πλαγιάς βουνού κοντά στη Γρανάδα.
Σονέτα Σκοτεινού Έρωτα
Το ενδιαφέρον για τον Λόρκα έχει αυξηθεί καθώς πλησιάζει η εκατονταετία από το θάνατό του. Το περασμένο καλοκαίρι, εκδόθηκε μια αναπαράσταση του ομοερωτικού, γεμάτου αγωνία – μεταθανάτιου– έργου του ποιητή «Σονέτα Σκοτεινού Έρωτα», με σκοπό να φέρει τα ποιήματα σε ένα νέο αναγνωστικό κοινό.
Αν και ήταν από καιρό γνωστά στους μελετητές του Λόρκα, τα σονέτα είχαν κρυφτεί από την οικογένεια του ποιητή, η οποία πίστευε ότι οι βασανισμένοι και αισθησιακοί στίχοι τους θα αμαύρωναν την κληρονομιά του και θα ξύπναγαν παλιά μίση.
Το ποίημα που ανακαλύφθηκε πρόσφατα θα δημοσιευτεί σε ένα βιβλίο των Ποβέδα και Μέρλο με τίτλο «Las cosas del otro lado. lo inédito en Federico García Lorca» («Πράγματα από την άλλη πλευρά: τα αδημοσίευτα του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα»).
*Με στοιχεία από theguardian.com