Το πορτρέτο του Μίλτου Σαχτούρη

Ο Μίλτος Σαχτούρης υπήρξε από τις πιο ιδιαίτερες φωνές της μεταπολεμικής ελληνικής ποίησης. Με την υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου σε πρώτο πλάνο , ο Σαχτούρης λειτούργησε σαν καθρέφτης μιας διαλυμένης πραγματικότητας όπου η αθωότητα έχει χαθεί και η ανθρώπινη ύπαρξη δοκιμάζεται.

Ο Σαχτούρης ξεκινώντας από τον υπερρεαλισμό, το δημοτικό τραγούδι και το Σολωμό, θα φτάσει σε μια ποιητική που από τη πρώτη στιγμή θα επισημανθεί και θα αναλυθεί από όλους σχεδόν τους Έλληνες κριτικούς. Για τον Μίλτο Σαχτούρη, ο Αλέξανδρος Αργυρίου σημειώνει, πως ο «παράλογος κόσμος του, δεν είναι δευτερογενής, αλλά προέρχεται από τις προσωπικές του αναζητήσεις. Είναι αντανάκλαση μιας πραγματικότητας, που γεννήθηκε μέσα και μετα από το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, όπως αίφνης τρομαχτικός και παραμορφωμένος είναι ο κόσμος στην Γκουέρνικα του Πικάσο»

Τον Αύγουστο του 1960 η Νόρα Αναγνωστάκη γράφει στο Περιοδικό Κριτική για την ποίηση του Μίλτου Σαχτούρη. Ο Σαχτούρης, γράφει, έχει δημιουργήσει ένα δικό του κόσμο, με θεμέλια, αρχιτεκτονική διάρθρωση , ενότητα ύφους και περιεχόμενο. Έναν αποκλειστικά δικό του κόσμο. Μπορείς να τον αναγνωρίσεις όχι μόνον από οποιοδήποτε ποίημα, αλλά και από οποιανδήποτε στίχο. Ο Κόσμος του Σαχτούρη, φαίνεται κλειστός και σε μερικούς, ίσως στενά ατομικός. Κι όμως συνεχώς υπάρχει μια ευαίσθητη ακοή που αφουγκράζεται, κι ένα μάτι που βλέπει άγρυπνα ότι γίνεται απέξω.

Ο Σαχτούρης, παρατηρεί ο Τάσος Λειβαδίτης, δεν βασανίζεται ούτε από υπαρξιακό άγχος, ούτε από την αναζήτηση μιας υπαρξιακής εξόδου. Ανήκει σε ένα τρίτο είδος εκφυγής. Πρόκειται για μια τυπική περίπτωση καλλιεργημένης παραισθητικής , με αιτιολογικό την αυτοπροστασία. Θα μπορούσε ίσως να θυμηθεί κανείς τον Κάφκα, με τη μέγιστη όμως διαφορά, ότι στο Τσέχο συγγραφέα , αντίθετα με τον Έλληνα ποιητή, όλα τα σύμβολα πάρα τον εφιαλτικό χαρακτήρα τους, έχουν όχι μόνο κοινωνική καταγωγή , αλλά και κοινωνικό στόχο.

Το έχω τονίσει επανειλημμένα , επισημαίνει ο Μίλτος Σαχτούρης σε κείμενο του στο περιοδικό Τέταρτο (Μάρτιος 1987) ότι ο υπερρεαλισμός έδρασε πάνω μου σαν καταλύτης. Με λευτέρωσε στη ποίηση και στη ζωή, αλλά δεν μπορώ να πω ότι η ποίηση μου είναι υπερρεαλιστική . Η ποίηση μου είναι ιδιότυπα δραματική και λυρική.

Από τον υπερρεαλισμό έχω πάρει πολλά πράγματα, αλλά έχω μια προσωπική, δική μου ποίηση

Ο Σαχτούρης «είδε» την ποίηση σαν μια βαθιά μοναχική πράξη. Ο ποιητής συχνά απομονώνεται, έλεγε, όχι από επιλογή αλλά από ανάγκη, για να μπορέσει να αφουγκραστεί αυτό που συμβαίνει μέσα του. Ο ίδιος εξηγούσε πολλές φορές, πως οι σκληρές εικόνες που διατρέχουν το έργο του, δεν είναι επινόηση αλλά αντανάκλαση εμπειριών. Η εποχή του πολέμου και της καταστροφής πέρασε μέσα του και βγήκε στην ποίηση σχεδόν αυτούσια. 0 Σαχτούρης , δεν προσπαθούσε να «σοκάρει», αλλά να αποδώσει μια αλήθεια που είχε βιώσει.