Το πορτρέτο του Γιάννη Σκαρίμπα

Ως ποιητής, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας  ο  Γιάννης Σκαρίμπας αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση στην ελληνική λογοτεχνία. Το όνομα του πολύπλευρου αυτού λογοτέχνη, είχε από πολύ νωρίς ταυτιστεί με την πόλη της Χαλκίδας, ως συμβόλου μιας ανεξάντλητης δημιουργικότητας. Ο Σκαρίμπας ταξίδεψε ελάχιστα , γεγονός που ίσως συνέβαλε  στο να αποκτήσει ο λόγος του μια χαρακτηριστική τοπική ιδιοχρωμία και η θεματική των έργων του μια ιδιότυπη τοπικότητα.

«Ο Σκαρίμπας, προκάλεσε τον ενδιαφέρον  από την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκε στα γράμματα , έστω κι αν αμφισβητήθηκε από μέρος της κριτικής»,  παρατηρεί η Πεγκυ Κουνελάκη σε κείμενο της για τον Σκαρίμπα,  στη εφημερίδα Η Καθημερινή στις 6 Απρίλιου 1997.

«Για αρκετό καιρό», προσθέτει,  «έπεσε στην αφάνεια, για να επανέλθει δριμύτερος στο προσκήνιο  όπου έμεινε ως το τελος, αφήνοντας μας κάποια έργα εξαιρετικά και πρωτότυπα, μνημεία μιας προσωπικής τέχνης και μυθολογίας. Ήταν συγγραφέας που στηρίχτηκε αποκλειστικά στις δικές του δυνάμεις. Δεν υπήρξε ηθογράφος της εποχής του, αλλά παραβιάζοντας τη σύνταξη και ανατρέποντας τη λογική, κατάφερε να καταγράψει οσο πιο αυθεντικά μπορούσε τη σύγχρονη του πραγματικότητα, μεταγγίζοντας ετσι στον αναγνώστη την αίσθηση των πράγματων όπως εκείνος την καταλάβαινε και την εννοούσε»

Με λόγο ριζοσπαστικό και ανελέητη σάτιρα, ο Γιάννης Σκαρίμπας δημιούργησε, αμφισβήτησε και πάνω από όλα ελευθέρωσε τη γλώσσα ανατρέποντας συμβάσεις και προσδοκίες.

Ο Σκαρίμπας χαρακτηρίστηκε παραδοξολόγος λογοτέχνης που αμφισβήτησε  τα αυτονόητα της κοινωνίας,  διατυπώνοντας  ιδέες που μοιάζουν αντιφατικές ή ακραίες.

Το παραδοξολογειν, έλεγε ο Σκαρίμπας είναι η μητέρα της σάτιρας. Επειδή η καθιερωμένη εκάστοτε τάξη καταντάει  στο τελος κλειστή και στατική, η παραδοξολογία, η ειρωνεία ή η σάτιρα, γίνεται η έτοιμη ατμομηχανή για νεα πορεία. Η παραδοξολογία πίστευε ο Σκαριμπας, δεν είναι το σκάνδαλο,  το σκάνδαλο είναι η ίδια η κοινωνία.

Τον Μάρτιο του 1976 η Ενωση Ελλήνων Λογοτεχνών, οργάνωσε τιμητικη εκδήλωση στη Χαλκίδα, για τον Γιαννη Σκαριμπα. Στον τιμώμενο απονεμήθηκε το χρυσό μετάλλιο της Αξίας, ενώ η εκδήλωση έκλεισε με την ακόλουθη σύντομη ομιλία του

«Αγαπητοί μου φίλοι και κυρίες μου. Ο κανόνας είναι να μήν υπάρχει απαρεσκότερο πράγμα από τη περιαυτολογία ενός ανθρώπου. Σε αυτόν τον κανόνα εγω να προσθέσω, εξαιρουμένης της περιπτώσεως αμύνης. Ετσι θα περιαυτολογήσω, αμυνόμενος ενάντια στην επίθεση της δόξας, που βαλθηκε σώνει και καλά, να μου στεφανώσει  το κεφάλι, και να με κανειν μέγαν και σοφό, δηλαδή επικίνδυνο για  τους άλλους. Όμως, εμένα που βλέπετε, συνέχισε ο Σκαρίμπας,  εχω κάνει πολύ πιο αξιότερα πράγματα, για τα οποία καυχιέμαι και σεμνύνομαι, τα μόνα που θα παρουσιάσω μπρος στον Κύριον, για να με δεχτεί στο Αρχοντικό του. Τους στέφανους δόξας , θα τους πετάξει με κλωτσιές όξω από την πόρτα, ο θυρωρός και κλειδοκράτορας  του Άγιος Πέτρος. Τι  έκανες μπάρμπα Γιάννη  θα μου πείτε; Τι έκαμα; Περπάτησα , τραγούδησα, και χάρηκα, την πάσα μου χαρά και πάσα λύπη. Έπινα δίψινα νερό, κι έβλεπα βλέπινα τον κόσμο. Όποιον δεν νοιαζόμουν, τον άφηνα ησυχον και πραον, κι όποιον αγάπαγα, αν και χριστιανός δε του βγαζα το μάτι. Φεύγοντας και είναι ώρα, και κατεβάζοντας τη σκούφια μου, θα πω κι εγώ ο, τι έχει πει ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου στην Προσευχή του στον Κυριο. «Σε φχαριστω για τα βουνά και για τους κάμπους που είδα»