Το όνομα της είναι Εβίτα Κεχαγιά-Βαρελά και σε τίποτα δεν σε προδιαθέτει για την ιστορία που φέρει, αφού κρύβει έναν από τους πλέον εμβληματικούς ήρωες της ελληνικής και της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Ο προπάππους της δεν ήταν άλλος από τον θρυλικό Γιώργη Ζορμπά, που όχι μόνο ενέπνευσε τον μεγάλο Κρητικό Νίκο Καζαντζάκη για να γράψει ένα από τα σημαντικότερα βιβλία του, αλλά και να δεθεί μαζί του μ’ έναν ιστό αληθινής φιλίας.
Ενδεικτικό του πόσο ο 50χρονος εργάτης Γιώργης επηρέασε τον 33χρονο τότε διανοούμενο συγγραφέα, είναι όσα γράφει ο Καζαντζάκης στην «Αναφορά στον Γκρέκο»:
«Από τους ανθρώπους, ζωντανούς και πεθαµένους, πολύ λίγοι βοήθησαν τον αγώνα µου. Όµως, αν ήθελα να ξεχωρίσω ποιοι άνθρωποι αφήκαν βαθύτερα τ’ αχνάρια τους στην ψυχή µου, ίσως να ξεχώριζα τον Όµηρο, τον Βούδα, τον Νίτσε, τον Μπέρξονα και τον Ζορµπά… Αν ήταν στη ζωή µου να διάλεγα έναν ψυχικό οδηγό, έναν γκουρού, όπως λένε οι Ιντοί, έναν γέροντα, όπως λένε οι καλόγεροι στο Άγιον Όρος, σίγουρα θα διάλεγα τον Ζορµπά».
Η κυρία Κεχαγιά είναι η δισέγγονη του Ζορμπά από την πρωτοθυγατέρα του, Ανδρονίκη, και μιλά στην «Π» για το «Ζορμπέικο γονίδιο», όπως χαρακτηριστικά λέει. «Ο πατέρας μας, που είχε το όνομα Γιώργος από τον Ζορμπά, διατηρούσε φωτογραφείο στην Καλαμάτα. Ο γιός μου, ο μικρός Γιώργος, κι αυτός έχει το “Ζορμπέικο γονίδιο”. Μουσικός ταξιδευτής και ζωηρός άνθρωπος».
Με μεγάλη συγκίνηση, αναφέρεται στη γιαγιά Ανδρονίκη, «που ήταν ο θηλυκός ”Ζορμπάς” και προσθέτει: «Την έζησα 20 χρόνια. Δυναμική, με απίστευτο χιούμορ, στάθηκε στον πατέρα της σαν μητέρα των παιδιών του, γιατί έχασαν νωρίς τη μητέρα τους».
Μάλιστα, εντύπωση προκαλεί το γεγονός που εξιστορεί η κυρία Κεχαγιά για τη σχέση της Ανδρονίκης με τον συγγραφέα, που έκρυβε ταυτοχρόνως θαυμασμό και ανταγωνισμό. «Τον διεκδικούσε -αναφέρει- διαρκώς από τη φιλία του με τον Καζαντζάκη, είχε πάει στο Υπουργείο που ήταν τότε ο συγγραφέας έξαλλη, γιατί θα πήγαινε μαζί του στον Καύκασο για τον επαναπατρισμό των Ελληνοποντίων». Την ίδια ώρα, τον θεωρούσε μέλος της οικογένειάς της.
Η κυρία Κεχαγιά τονίζει ακόμα ότι ο πρόγονός της ήταν ένας διονυσιακός άνθρωπος, για τον οποίο ο συγγραφέας ξεκίνησε να γράφει, μόλις πληροφορήθηκε τον θάνατο στα Σκόπια, ενώ για τον Καζαντζάκη λέει ότι αν ζούσε σήμερα, θα ήταν με τους σύγχρονους κατατρεγμένους αυτής της γης, τους μετανάστες.
Η ίδια μιλά ακόμα για την ΔΕΦΝΚ, για το παρακλάδι της οικογένειας στα Σκόπια, για ένα περιστατικό με τον Σικελιανό και τον Ζορμπά και άλλα πολλά ενδιαφέροντα.
«Η γιαγιά μου διεκδικούσε διαρκώς τον Ζορμπά από τη φιλία του με τον Καζαντζάκη, είχε πάει στο Υπουργείο -που ήταν τότε ο συγγραφέας- έξαλλη, γιατί θα πήγαινε μαζί του στον Καύκασο»
Η γιαγιά μου η Ανδρονίκη, η κόρη του, ήταν ο «θηλυκός Ζορμπάς», ένας ζωντανός μύθος που μας μετέδωσε το «ΖΟΡΜΠΕΪΚΟ ΓΟΝΙΔΙΟ»
-Πρώτα απ’ όλα, θα ήθελα να μάθουμε μερικά πράγματα για σας. Τι πρέπει να γνωρίζουμε;
«Γεννήθηκα στις 25-03-1959 στην Καλαμάτα, και έτσι απώλεσα το όνομα “Ανδρονίκη” της γιαγιάς και μου δόθηκε το όνομα “Ευαγγελία”. Ζήσαμε σε πολλά μέρη της Ελλάδας, ακολουθώντας τη μητέρα μας που ήταν εκπαιδευτικός. Ο πατέρας μας, που είχε το όνομα “Γιώργος” από τον Ζορμπά, διατηρούσε φωτογραφείο στην Καλαμάτα. Ο γιος μου, ο μικρός Γιώργος, κι αυτός έχει το Ζορμπέικο γονίδιο. Μουσικός, ταξιδευτής και ζωηρός άνθρωπος. Έζησα 15 χρόνια στην Αθήνα και σπούδασα Φαρμακευτική. Τα τελευταία 40 χρόνια, ζω με την οικογένειά μου στην Ξάνθη».
-Η γιαγιά σας, η Ανδρονίκη, ήταν η πρωτοθυγατέρα του Ζορμπά. Τι θυμάστε από αυτήν;
«Ήταν ο θηλυκός “Ζορμπάς”. Την έζησα 20 χρόνια. Δυναμική, με απίστευτο χιούμορ, στάθηκε στον πατέρα της σαν μητέρα των παιδιών του, γιατί έχασαν νωρίς τη μητέρα τους. Συνεργεία τηλεοράσεως από όλον τον κόσμο τής έπαιρναν συνεντεύξεις και όλοι έμειναν με το στόμα ανοικτό για τη μαγεία και την ακτινοβολία που εξέπεμπε. Τα τελευταία χρόνια, έχω συνειδητοποιήσει τι ήταν αυτό που ένωσε Ζορμπά-Καζαντζάκη σε αυτήν την απίστευτη φιλία 2 εντελώς διαφορετικών ανδρών».
-Τι σας έλεγε για τον πατέρα της, τον περίφημο Ζορμπά;
«Τον διεκδικούσε διαρκώς από τη φιλία του με τον Καζαντζάκη. Είχε πάει στο Υπουργείο -που ήταν τότε ο συγγραφέας- έξαλλη, γιατί θα πήγαινε μαζί του στον Καύκασο για τον επαναπατρισμό των Ελληνοποντίων.
Δεν χρειαζόταν να μας πει τίποτα. Ήταν και αυτή ένας ζωντανός μύθος που μας μετέδωσε το “ΖΟΡΜΠΕΪΚΟ ΓΟΝΙΔΙΟ”».
-Απ’ όλες τις διηγήσεις της, τι σας έκανε περισσότερο εντύπωση;
«Αυτό που είχε πει ο Καζαντζάκης: Ο Ζορμπάς μού έμαθε να αγαπάω τη ζωή και να μην φοβούμαι τον θάνατο. Η ικανότητά του να προσαρμόζεται όπου τον πήγαινε η ζωή και να πιάνει την καθημερινότητα από τα “κέρατα” με περίσσεια αισιοδοξία, γέλιο και χορό».
-Υπάρχει κάποια ιστορία που θυμάστε;
«Όταν ο Σικελιανός επισκέφτηκε στη Στούπα, στη Μάνη, τον Καζαντζάκη, το καλοκαίρι του 1917, θέλησε να πάρει τα παιδιά του Ζορμπά μια βόλτα στην Καλαμάτα με πλοιάριο. Ο Ζορμπάς -ανησυχώντας για τα κορίτσια του κυρίως- απάντησε “όχι”. “Αυτά που κάνω εγώ, δεν θέλω να μου τα κάνουν άλλοι”».
-Όταν αναφερόταν στον Καζαντζάκη, τι έλεγε για τον Κρητικό και τη σχέση του με τον πατέρα της;
«Τον έλεγε κυρ Νίκο, τον σεβόταν, τον θαύμαζε, τον θεωρούσε μέλος της οικογένειάς της και ταυτόχρονα γκρίνιαζε ότι της τον “έπαιρνε”».
-Σε τι διαφέρει από τον «Ζορμπά τον Έλληνα» του Καζαντζάκη;
«Ήταν ένας απλός άνθρωπος, με μεγάλη όμως ακτινοβολία, που ενέπνευσε τον μεγάλο μας συγγραφέα να δημιουργήσει το πιο επιδραστικό ελληνικό μυθιστόρημα σε όλον τον κόσμο. Πολλοί λένε ότι υπήρξε το “alter-ego” του Καζαντζάκη. Γι’ αυτό και του έκανε τρομερή εντύπωση και τον κατέγραψε ουσιαστικά το 1941 στην Αίγινα, όταν έμαθε τον θάνατό του στην πόλη των Σκοπίων».
«Τα ξαδέλφια μας στο Βελιγράδι από την κόρη του Ζορμπά, Κατίνα»
-Υπάρχουν απόγονοι του παππού σας στα Σκόπια. Πώς προέκυψε αυτός ο κλάδος της οικογένειας;
«Φεύγοντας το 1920 ο Ζορμπάς από την Καλαμάτα, αφού πάντρεψε την Ανδρονίκη με τον Κώστα Κεχαγιά, παίρνει την μικρή του κόρη, Κατίνα, μαζί του στη Σερβία. Εκεί, την παντρεύει με τον Σέρβο βλάχικης καταγωγής, Νικόλαο Γιάντες. Αποκτά 2 εγγόνια, τον Βαγγέλη, πολιτικό μηχανικό, και την Άννα Γκάιγκερ, αρχιτέκτονα. Ζούσαν όλοι στο Βελιγράδι. Έχουμε ξαδέλφια, την Ντιάνα, κόρη του Βαγγέλη. Από την Άννα, την Κατερίνα που ζει στο Βελιγράδι και μιλάει άπταιστα ελληνικά και τη Μελίνα, σπουδαία βιολίστρια στην Αμερική».
-Έχετε κρατήσει επαφή;
«Όσο ζούσαν οι γονείς μας και μέσω της Εταιρείας Φίλων Ν. Καζαντζάκη, είχαμε επαφές. Πριν δύο χρόνια που επισκεφθήκαμε το Βελιγράδι, με τον συγγραφέα Θανάση Τριαρίδη, είδαμε το άγαλμα του Ρήγα Φεραίου, που δολοφονήθηκε στο Βελιγράδι. Το άγαλμα φιλοτεχνήθηκε με πρωτοβουλία της Άννας Γκάιγκερ, εγγονής του Ζορμπά και τότε προέδρου του παραρτήματος της Εταιρείας Φίλων Ν. Καζαντζάκη στη Σερβία».
-Ο τάφος του προπάππου σας βρίσκεται στα Σκόπια. Τον επισκέπτεται κόσμος ακόμα και σήμερα;
«Με τον Γιώργο Στασινάκη έχουμε επισκεφθεί 3 φορές τον τάφο του Ζορμπά στην πόλη των Σκοπίων, στο τμήμα αρ. 17, στη σειρά 3, αριθμός 23 του νεκροταφείου Μπούτελ. Είναι στο τμήμα των βλάχικης καταγωγής νεκρών.
Πριν 10 μέρες, φίλοι μας, με επικεφαλής τον Γιώργο Στάμκο, που έκανε στην ΕΤΡ την εκπομπή “BALKAN EXPRESS”, επισκέφτηκαν τον τάφο, όπου αναπαύεται αυτός ο ήρωας. Εδώ, να σημειώσουμε ότι τον τάφο τον ανακάλυψε ο Μίκης Θεοδωράκης σε μία συναυλία, που έδινε στην πόλη το 1997. Πριν 2 χρόνια, τον επισκέφτηκε και ο Αλέξης Τσίπρας».
«Ήταν ένας διονυσιακός άνθρωπος»
«Είμαστε πολύ περήφανοι που μετέδωσε και σ’ εμάς την “ΤΡΕΛΑ” του και ευγνωμονούμε τον Καζαντζάκη που τον έκανε γνωστό στα πέρατα του κόσμου»
-Ποιες είναι οι αντιδράσεις του κόσμου, όταν μαθαίνουν ποιος ήταν ο προπάππους σας;
«Τους κάνει εντύπωση και με κοιτάζουν με θαυμασμό. Εγώ τους ανταπαντάω: Διαβάστε Καζαντζάκη και λογοτεχνία γενικότερα».
-Ποια είναι η άποψη που έχετε αποκρυσταλλώσει για τον παππού σας;
«Ήταν ένας διονυσιακός άνθρωπος. Όπως αναφέρει ο Καζαντζάκης στο “El Greco”, του είχε πει ο Ζορμπάς: “Άνθρωποι σαν κι εμένα, αφεντικό, δεν πρέπει να πεθαίνουν. Πρέπει να ζουν χίλια χρόνια”. Ξεκινώντας να γράφει το μυθιστόρημα στην Αίγινα, ο συγγραφέας μόλις μαθαίνει τον θάνατό του, αναφέρει: “Ας του δώσουμε λοιπόν το αίμα μας να ζωντανέψει. Ας κάμουμε ό,τι μπορούμε, να ζήσει λίγο ακόμα ο εξαίσιος αυτός φαγάς, πιοτής, δουλευταράς, γυναικάς κι αλήτης. Η πιο πλατιά ψυχή, το πιο σίγουρο σώμα, η πιο λεύτερη κραυγή που γνώρισα στη ζωή μου”».
Αυτό ήταν ο παππούς.
-Για τον Καζαντζάκη;
«Τι να πρωτοπεί κανείς γι’ αυτό το οικουμενικό πνεύμα; Είμαι σίγουρη ότι αν ζούσε σήμερα, θα ήταν με τους σύγχρονους κατατρεγμένους αυτής της γης, τους μετανάστες. Ας θυμηθούμε το “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται”, που έγραψε το 1948 στην Αντίμπ. Διαβάζοντας πρόσφατα το ταξιδιωτικό του σύγγραμμα “Κίνα-Ιαπωνία”, κατάλαβα την παγκόσμια αξία του για άλλη μία φορά».
-Μόλις το Μουσείο Καζαντζάκη δημιούργησε ένα κρασί σ’ έναν διαγωνισμό κρητικών οινοποιείων, αφιερωμένο στον προπάππου σας, με βασικά γνωρίσματα του χαρακτήρα του, όπως «πολυδιάστατος», «αντισυμβατικός», «χαρούμενος», «ζωντανός», «αυθεντικός». Αν ο Ζορμπάς δοκίμαζε σήμερα το κρασί που φέρει το όνομά του, τι πιστεύετε ότι θα αναγνώριζε μέσα σε αυτό ως κομμάτι του εαυτού του;
«Το κρασί είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Το αγαπούσε πολύ ο παππούς, γιατί κι αυτός ήταν η προσωποποίηση της ζωντάνιας, του χορού, της αντισυμβατικότητας και της χαράς. Είμαστε πολύ περήφανοι που μετέδωσε και σ εμάς την “ΤΡΕΛΛΑ” του και ευγνωμονούμε τον σπουδαίο Ν. Καζαντζάκη, που τον έκανε γνωστό στα πέρατα του κόσμου».
«Ο ακάματος και σπουδαίος φίλος, Γιώργος Στασινάκης, που διαδίδει τον Καζαντζάκη σε όλον τον κόσμο»
-Γιατί αποφασίσατε να δραστηριοποιηθείτε στην ΔΕΦΝΚ;
«Από την προσωπική σχέση των γονιών μου, κι τώρα και δική μου, με τον Γιώργο Στασινάκη. Τον ακάματο και σπουδαίο φίλο που διαδίδει τον Καζαντζάκη και την “κρητική ματιά” σε όλον τον κόσμο. Από την αγάπη μου για τον Ν. Καζαντζάκη, την Κρήτη, τον El Greco, τον Ερωτόκριτο και την Αρετούσα».
Θα συμμετέχει στη σημαντική εκδήλωση, που οργανώνει η ΔΕΦΝΚ, την Τρίτη 17 Φεβρουαρίου, στο Ηράκλειο
Η κυρία Εβίτα Κεχαγιά-Βαρελά θα συμμετέχει στη σημαντική εκδήλωση, ανοικτή στο κοινό, που οργανώνει η Διεθνής Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη (ΔΕΦΝΚ), την Τρίτη 17 Φεβρουαρίου 2026, στις 6:30 το απόγευμα, στο Ξενοδοχείο «Αστόρια», αίθουσα Αριάδνη (πλατεία Ελευθερίας).
Θέμα της εκδήλωσης είναι: «Ο πραγματικός Ζορμπάς και ο δεσμός του με τον Καζαντζάκη και το Ηράκλειο».
Η κυρία Κεχαγιά θα μιλήσει με θέμα: «Νίκος Καζαντζάκης-Γιώργης Ζορμπάς. Ένα οικουμενικό πνεύμα συνομιλεί με έναν Βαλκάνιο πολίτη».
Το πρόγραμμα της βραδιάς περιλαμβάνει: Ομιλία του κ. Γιώργου Στασινάκη, επίτιμου πρόεδρου της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, πρεσβευτή Ελληνισμού, συγγραφέα του βιβλίου «Καζαντζάκης-Ζορμπάς μια αληθινή φιλία», Εκδ. Καστανιώτη, 2017, με θέμα: «Νίκος Καζαντζάκης-Γιώργης Ζορμπάς».
Επίσης, προσκεκλημένη είναι η κυρία Κατερίνα Εξαρχουλέα-Γεωργιλέα (ξεναγός, ερευνήτρια, Καρδαμύλη Μεσσηνιακής Μάνης), με θέμα: «Το λιγνιτωρυχείο Καζαντζάκη-Ζορμπά στην Πραστοβά της Μάνης». Οι δυο παραπάνω ομιλίες αποτελούν μαρτυρίες για τη σχέση των δυο φίλων και την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στη Μεσσηνιακή Μάνη. Την εκδήλωση θα συντονίσει η Κατερίνα Ζωγραφιστού, πρόεδρος της ΔΕΦΝΚ.
Η εκδήλωση θα είναι υβριδική και θα μεταδοθεί μέσω Zoom, αλλά και με live streaming στο YouTube, στο κανάλι ΔΕΦΝΚ ΕΛΛΑΔΑ, στον σύνδεσμο: https://www.youtube.com/@%CE%94%CE%95%CE%A6%CE%9D%CE%9A%CE%95%CE%9B%CE%9B%CE%91%CE%94%CE%91
Τα στοιχεία σύνδεσης στο Zoom είναι:
Join Zoom Meeting
https://us02web.zoom.us/j/83638492621?pwd=CRuGsbXSUJ3a6G3OBVVDEN6a7pE36m.1
Meeting ID: 836 3849 2621
Passcode: 392397