Η Καναδή συγγραφέας και ποιήτρια Αν Κάρσον (Anne Carson) τιμάται με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026 «για το τολμηρό και ευρηματικό της έργο το οποίο μέσα από έναν παιγνιδιάρικο διάλογο με την κλασική παράδοση έχει δημιουργήσει νέες φόρμες για τη σύγχρονη λογοτεχνία», δηλώνει στην ανακοίνωσή της η Επιτροπή του Νόμπελ και η γραμματέας της Σουηδικής Ακαδημίας Ίνγκριντ Κάρλμπεργκ.
Μάλιστα, η Κάρσον που είναι μια εμβληματική ελληνίστρια θεωρεί ότι είναι «τρελό» που τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026.
«Είναι τρελό. Είναι όλοι τρελοί», είπε σε σύντομη συνέντευξή της στην ισλανδική τηλεόραση.
Η Ακαδημία είχε την ευκαιρία να ανακοινώσει αμέσως την είδηση στην Καναδή συγγραφέα που βρίσκεται στην Ισλανδία, όπου εκείνη την ώρα «άκουγε τον άνεμο».
«Δεν είχαμε πολύ χρόνο για να μιλήσουμε. Αιφνιδιάστηκε, αλλά ήταν ευχαριστημένη. Το κατάλαβα από την φωνή της», είπε η Ινγκριντ Κάρλμπεργκ.
Η Αν Κάρσον είναι γνωστή για το αλησμόνητο έργο της «Nox» που κυκλοφόρησε το 2010 στη μνήμη του αδελφού της Μάικλ που εξαφανίσθηκε μυστηριωδώς πριν πεθάνει στη Δανία το 2000, εξηγεί η Ακαδημία. Το έργο ξεδιπλώνεται σαν ακορντεόν, σαν μία ενιαία σελίδα μήκους πολλών μέτρων.
Έχει ασχοληθεί, εκτός από την ποίηση, με το έμμετρο μυθιστόρημα, το λιμπρέτο, τη φιλολογική κριτική και τη δοκιμιογραφία.
Γεννημένη στο Τορόντο στις 21 Ιουνίου 1950, η Αν Κάρσον μυήθηκε στα ελληνικά από έναν καθηγητή της των λατινικών που της δίδασκε την αρχαία ελληνική γλώσσα κατά τη διάρκεια του διαλείμματος για το μεσημεριανό γεύμα στο λύκειο. Αργότερα, θα εγκαταλείψει δύο φορές το πανεπιστήμιο, για να πάρει τελικά το διδακτορικό της στα κλασικά γράμματα από το Πανεπιστήμιο της πόλης που γεννήθηκε.
Η αγάπη για το έργο της Σαπφούς
Έχει μεταφράσει κορυφαία έργα της αρχαιοελληνικής γραμματείας, συμπεριλαμβανομένων της Σαπφούς, του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη. Ξεχωρίζουν οι μεταφράσεις της για τον Αγαμέμνονα, την Αντιγόνη, την Ηλέκτρα και τις Βάκχες.
Ειδικότερα, η Αν Κάρσον έχει μια βαθιά και δημιουργική σχέση με το έργο της Σαπφούς. Η Σαπφώ αποτελεί κεντρικό άξονα στη σκέψη της, επηρεάζοντας καθοριστικά τόσο το ακαδημαϊκό όσο και το λογοτεχνικό της έργο.
Στο σπουδαίο δοκίμιο «Έρως ο γλυκόπικρος», η Κάρσον εκκινεί από τη διάσημη φράση της Σαπφούς που χαρακτήρισε πρώτη τον έρωτα «γλυκύπικρον». Αναλύει τη φύση του πόθου, το παράδοξο της απουσίας και το κενό που δημιουργείται ανάμεσα σε αυτόν που ποθεί και το αντικείμενο του πόθου.
Ακόμα, το εμβληματικό της έργο «Αυτοβιογραφία του Κόκκινου» αποτελεί μια ιδιοφυή αναδημιουργία της ιστορίας του Γηρυόνη σε ένα σύγχρονο πλαίσιο.
Η ποιήτρια πήρε τα διασωθέντα αποσπάσματα του αρχαίου ποιητή Στησίχορου για τον μύθο του Γηρυόνη και τα μεταμόρφωσε σε μια σύγχρονη, συγκλονιστική ιστορία ενηλικίωσης και αγάπης, αποδεικνύοντας ότι οι ελληνικοί μύθοι παραμένουν ζωντανοί και επίκαιροι.
Για τον κόσμο των γραμμάτων, η Αν Κάρσον είναι μια από τις πιο αφοσιωμένες και οραματίστριες μελετήτριες του αρχαιοελληνικού πολιτισμού.
«Βρίσκω ξεχωριστό -είχε πει στον Guardian το 2006- τον τρόπο που οι Έλληνες ποιητές, για παράδειγμα ο Αισχύλος, χρησιμοποιούσαν τις μεταφορές τους. Δεν νομίζω πως μπορώ να μιμηθώ την τεχνική τους, όμως υπάρχει μια συγκεκριμένη συμπύκνωση στους όρους τους, που επιχειρώ να την εισαγάγω στην αγγλική γλώσσα. Οι μεταφορές τους συμπυκνώνουν πολλά στοιχεία, χωρίς να θέτουν ως προτεραιότητά τους το αν στέκουν ή όχι… Είναι στα όρια της λογικής, στα όρια του τρόπου με τον οποίο πρέπει να λειτουργεί η γλώσσα».
Είναι η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με το Βραβείο Τ.S. Eliot, ανώτατη διάκριση στη Βρετανία για αγγλόφωνη ποιητική συλλογή.
Από τη θέσπισή του, το Νόμπελ Λογοτεχνίας κυριαρχείται από τους άνδρες και τα δυτικά γράμματα. Μεταξύ των 123 βραβευμένων, μόνο 19 γυναίκες έχουν τιμηθεί με το Βραβείο, ενώ οι συγγραφείς που γράφουν σε ασιατικές ή μεσανατολικές γλώσσες αποτελούν μικρή μειονότητα. Καμία αφρικανική γλώσσα δεν έχει εκπροσωπηθεί στα Νόμπελ Λογοτεχνίας.