Στην ιστορία της Μεσογείου, αλλά και ευρύτερα του παγκόσμιου Νότου, η ιδέα του παραδείσου έχει συνδεθεί στενά με το νησί, το οποίο παρουσιάζεται ως τόπος φυσικής ομορφιάς, αφθονίας και αυθεντικότητας. Η εικόνα αυτή υπερβαίνει την αναπαράσταση. Διαμορφώνει την αντίληψη του χώρου, κατευθύνει τις λογικές της ανάπτυξης και παράγει απτές χωρικές, κοινωνικές και οικολογικές συνέπειες: παράκτιες αναπτύξεις εκτοπίζουν αλιευτικές κοινότητες, το νερό εκτρέπεται προς πολυτελή θέρετρα υποβαθμίζοντας αγροτικές γαίες, υποδομές κατακερματίζουν ενδιαιτήματα ενδημικών ειδών, ενώ η εντατικοποίηση του τουρισμού επιβάλλει καθεστώτα εποχιακής εργασιακής εξάρτησης και εξαντλητικά ωράρια που αναδιαμορφώνουν τον κοινωνικό ιστό των τοπικών κοινοτήτων.
Έτσι, ο παράδεισος αναδεικνύεται ως πολιτική κατασκευή, καθότι συμβάλλει στην οργάνωση της αξίας και της εργασίας, καθιστώντας παράλληλα αόρατους εκείνους που επωμίζονται το υλικό κόστος του.
Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα προσεγγίζει αυτή την υπάρχουσα παγκόσμια συνθήκη. Ανάμεσα στα θέρετρα της σεζόν και τις κλειστές επιχειρήσεις του χειμώνα, τη διαφημισμένη, άχρονη εικόνα των νησιών και την επιταχυνόμενη αλλοίωση του τοπίου τους, οι καλλιτέχνες ιχνηλατούν πώς οι νησιωτικοί «παράδεισοι» λειτουργούν ως κόμβοι σύγκλισης οικονομικών, οικολογικών και πολιτισμικών δυνάμεων. Παράλληλα, καταγράφουν τον τρόπο με τον οποίο οι κοινότητες διατηρούν την αυτονομία τους σε τόπους που συνεχώς υποβάλλονται σε εξωτερική κατανάλωση. Σκοπός του προγράμματος είναι λειτουργήσει ως χειρονομία: μια κίνηση προς εναλλακτικές μορφές συμβίωσης που βασίζονται στην αμοιβαιότητα, την κοινή ευθύνη και την ευημερία, λαμβάνοντας υπόψη και τη συνύπαρξη με το μη ανθρώπινο.
Τα έργα της έκθεσης αντλούν από την αρχαιολογία, τη μυθολογία, τις τουριστικές αναπαραστάσεις, την οικολογία, τη γεωλογία, τις πρακτικές της φιλοξενίας και τη συλλογική μνήμη, διερευνώντας τον τρόπο με τον οποίο συγκροτείται η εικόνα ενός τόπου. Μέσα από διαφορετικές καλλιτεχνικές προσεγγίσεις, αναδεικνύουν τις ιστορικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές διεργασίες που διαμορφώνουν το σύγχρονο νησιωτικό τοπίο, στρέφοντας την προσοχή από την εξιδανικευμένη εικόνα του προορισμού προς τις σύνθετες δυναμικές που το χαρακτηρίζουν. Από την άποψη αυτή, ο Αρχαιολογικός Χώρος της Φαιστού και το Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσαράς αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της επιμελητικής πρότασης. Η συνάντησή τους συνδέει αρχαιολογικά τεκμήρια, σύγχρονα έργα τέχνης και το τοπίο της πεδιάδας της Μεσαράς σε μια ενιαία διαδρομή, προσεγγίζοντας την αρχαιολογία ως συνέχεια που συνομιλεί με τα ερωτήματα του παρόντος.
Διάρκεια Έκθεσης: 21-29 Αυγούστου 2026
Καλλιτέχνιδες/ες: Nona Inescu, Χριστίνα Καραγιάννη, Karrabing Film Collective, Δήμητρα Κονδυλάτου, Ελένη Μπαγάκη, Raffaela Naldi Rossano, Nour Ouayda, Βασίλης Παπαγεωργίου, Νίκος Σακκαδάκης, Γιώργος Σαπουντζής, Βίκη Στείρη, Δέσποινα Χαριτωνίδη
Επιμέλεια: Πάνος Γιαννικόπουλος, Κατερίνα Γναφάκη
Η παραγωγή πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος 2026 του θεσμού του Υπουργείου Πολιτισμού «’Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός».