Η αιγαιακή Αρχαιολογία και η Κρήτη ιδιαίτερα «έχασαν» έναν από τους σπουδαιότερους φίλους και δωρητές της. Χθες ανακοινώθηκε ο θάνατος του Μάλκολμ Γουίνερ, ιδρυτή του Ινστιτούτου Αιγαιακής Προϊστορίας (ΙΝΣΤΑΠ) με ενεργό παράρτημα στην Παχειά Άμμο, όπου συγκεντρώνονται, συντηρούνται και επανέρχονται στη θέση τους ευρήματα ανασκαφών από όλη την Κρήτη εντελώς δωρεάν, μετά από σχετική άδεια του Υπουργείου Πολιτισμού.
Ο Γουίνερ γεννήθηκε στην Κίνα το 1935. Σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, καθώς και νομικά όπου και εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή το 1963. Υπηρέτησε στο αμερικανικό ναυτικό από το 1957-1960. Κατά τη διάρκεια της θητείας του επισκέφθηκε την Ελλάδα και πολλούς αρχαιολογικούς της χώρους που του δημιούργησαν μεγάλο ενδιαφέρον.
Αργότερα, το ενδιαφέρον αυτό μετατράπηκε σε ένα μεγάλο πάθος που άλλαξε για πάντα την εικόνα που έχουμε για τη μινωική εποχή και την προϊστορία του Αιγαίου. Η επιτυχής καριέρα του σε χρηματοοικονομικά φόρα τού έδωσε τη δυνατότητα της χρηματοδότησης ανασκαφών και ερευνών πάνω σε θέματα της μινωικής και μυκηναϊκής εποχής, αλλά και της προϊστορίας γενικότερα, από τη νεολιθική εποχή έως τον όγδοο αιώνα π.Χ.
Ο Μάλκολμ Γουίνερ δεν υπήρξε ένας απλός πάτρονας των αρχαίων ανασκαφών και μελετών στην Ελλάδα, και στην ανατολική Μεσόγειο γενικότερα, αλλά μελέτησε και δημοσίευσε εκτεταμένα διάφορα αρχαιολογικά προβλήματα, έλαβε μέρος σε ειδικά συνέδρια και βοήθησε στην πρόοδο επιστημονικών μεθόδων για την ακριβή χρονολόγηση των ευρημάτων, την κατανόηση των διαφόρων μορφών του μινωικού και μυκηναϊκού Πολιτισμού, την επιστημονική θεώρηση των χρονολογιών που προκύπτουν από τις ανασκαφές.
Για πρώτη φορά και για πολλές δεκαετίες, δόθηκαν σημαντικά ποσά για τη συντήρηση ευρημάτων, για ραδιάνθρακα 14, δενδροχρονολόγηση, μελέτη αρχαίων σπόρων, ανθράκων και οστών ζώων, καθώς και για αναλύσεις πηλού των αγγείων. Έτσι, άλλαξε δραματικά η εικόνα του μινωικού Πολιτισμού.
Το δημιούργημά του
Δημιούργημά του ήταν το Ινστιτούτο Αιγαιακής Προϊστορίας (ΙΝΣΤΑΠ), καθώς και το παράρτημά του στην Παχειά Αμμο, με εξαιρετική αρχαιολογική βιβλιοθήκη, το Εργαστήριο Μάλκολμ Γουίνερ στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.
Επίσης, ένας πολύ σημαντικός παράγοντας της αρχαιολογικής γνώσης είναι η δημιουργία εκδοτικού οίκου των ανασκαφών και ερευνών γύρω από τα θέματα αυτά. Έχουν ήδη κυκλοφορήσει δεκάδες τόμοι που έχουν «πλουτήσει» τη διεθνή βιβλιογραφία. Εκτός από μεμονωμένες ανασκαφές και έρευνες, το έργο του Υπουργείου Πολιτισμού έχει κατά καιρούς χρηματοδοτηθεί από το ΙΝΣΤΑΠ.
Το έργο του έχει αναγνωρισθεί διεθνώς με πολλά παράσημα και επίτιμα διδακτορικά. Μεταξύ αυτών, είναι και το ελληνικό παράσημο, χρυσός σταυρός του Τάγματος της Τιμής που απονεμήθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Επίσης, το Πανεπιστήμιο Αθηνών τον έκανε επίτιμο διδάκτορα το 1998.
Διακρινόταν για τον ήπιο, ευπρόσιτο, φιλικό και ευγενή χαρακτήρα του. Όλοι αυτοί, που η αρχαιολογική δουλειά τους πραγματοποιήθηκε μέσα από τις χορηγίες του ΙΝΣΤΑΠ, θα τον θυμούνται και θα τον μνημονεύουν με αγάπη.
Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών
Ως εξέχον μέλος της διεθνούς αρχαιολογικής κοινότητας, με πολύ σημαντικό ανασκαφικό έργο στη χώρα μας, ο dr Malcolm H. Wiener είχε εκλεγεί αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, που τίμησε το επιστημονικό και φιλανθρωπικό του έργο.