Με ποίηση βαθιά λυρική και ταυτόχρονα δραματική, ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα υπήρξε μια από τις πιο φωτεινές και τραγικές μορφές της ισπανικής λογοτεχνίας. Το έργο του συνδυάζει το συμβολισμό με το πάθος, αποκαλύπτοντας την ανθρώπινη ψυχή σε όλη της την ένταση και ευαισθησία.
Το 1898 που γεννήθηκε ο Λόρκα γεννήθηκαν και ο Χέμινγουεϊ και ο Μπέρτολτ Μπρεχτ. Επισημαίνει η Ζωή Πολίτη στο Περιοδικό Ως3 το Μάρτιο του 2009. Φτιάχτηκε το πρώτο Ζέπελιν. Δημοσιεύθηκε το Κατηγορώ του Ζολά. Το ζεύγος Κιουρί ανακάλυψε το ράδιο.
Ο Λόρκα ήταν ασθενική φύση. Ως τα τρία του δεν μιλούσε. Περπάτησε στα τέσσερα χρόνια του και για πολλά χρόνια κούτσαινε ελαφρά. Του άρεσαν τα λαϊκά τραγούδια αλλά και οι κλασικοί και ρομαντικοί ποιητές. Σπούδασε κιθάρα και πιάνο, όμως απεχθανόταν το σχολείο, όπως αργότερα και το Πανεπιστήμιο. Αυτό ωστόσο που σημάδεψε την ποίηση και το θέατρό του ήταν όταν είδε μικρός για πρώτη φορά έναν θίασο Τσιγγάνων που έπαιζαν κουκλοθέατρο. Ο ποιητής πήγε στη Μαδρίτη το 1919 , όπου ενώθηκε με την ομάδα των συγγραφέων και καλλιτεχνών που θα αποτελούσαν τη γενιά του ’27 η οποία θα ανανέωνε την ισπανική κουλτούρα. Πολύ σύντομα, με τις πρώτες του δημοσιεύσεις θα αναγνωριζόταν ως ο σημαντικότερος νέος ποιητής της Ισπανίας.
Ο Λόρκα επιβάλλεται ταυτόχρονα ως ποιητής και δραματουργός, κατορθώνοντας να περνάει αβίαστα από το λυρισμό στο ρεαλισμό και αντίστροφα. Ανατρέχοντας, όπως και στο ποιητικό του έργο, στις λαϊκές πηγές της παράδοσης, έπλασε μια πρωτότυπη γλώσσα, απαλλαγμένη από κάθε ωραιοπάθεια. Στην προσπάθεια του να αποδώσει τα στοιχειώδη συναισθήματα των ταπεινών, ξαναβρήκε πάθη και συναισθήματα που είναι , παρά τον τοπικό τους χαρακτήρα, πανανθρώπινα και που με την ένταση τους, εγγίζουν το μεγαλείο μια τέχνης τελετουργικής.
Ως ποιητής, ο Λόρκα, πιστεύει στις μεταμορφώσεις των πραγμάτων και στις ανεξάντλητες προσωποποιήσεις της φύσης. Το τραγούδι του Λόρκα θρέφεται από την Ισπανική λαϊκή παράδοση, μια παράδοση ποτισμένη, με στοιχεία αραβικά και τσιγάνικα. Η ελεγειακού χαρακτήρα αραβική casida και ο πρωτόγονος θρήνος, συνδεμένος με την παγανιστική και χριστιανική λειτουργική, που μεταφέρουν τον 15ο αιώνα στην Ισπανία οι Τσιγγάνοι, γονιμοποιούνται και μεγαλώνουν το βαθύ τραγούδι, που γεμάτο θλίψη μοναξιά και έκσταση , κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες της λυρικής ποίησης.
Όλα τα ποιήματα του Λόρκα αποτελούν έκφανση της λαϊκής ψυχής και της φορτισμένης ατμόσφαιρας της Ανδαλουσίας του φλαμένκο, των ελαιώνων και των ταυρομαχιών. Επισημαίνει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών Χρήστος Γούδης, στο περιοδικό Πατρία τον Ιούλιο του 2008. Είναι ανάμικτα με αρχέγονα χθόνια στοιχεία, πάθος, φανταστικούς μύθους, εσωτερικό ρυθμό, προσωπική αγωνία και γλωσσική δεξιοτεχνία, παραμέτρους που κι αυτές εκπηγάζουν από βαθύτερα σκοτεινά ρεύματα του duende (ντουέντε) του ποιητή, του αρχέτυπου Σωκρατικού δαιμόνιου, της θείας αυτής μανίας, της ιερής δύναμης αποκάλυψης της φύσεως των πραγμάτων. Σε πολλά από τα ανδαλουσιάνικα ποιήματα του Λόρκα είναι εμφανές ένα υπόβαθρο θρησκευτικότητας μέσα από τις βιβλικές αναφορές, την χριστιανική εικονογραφία και τη μοναδική ατμόσφαιρα κατάνυξης που επικρατεί στην Ανδαλουσία κατά την διάρκεια της εβδομάδας των Παθών, όπως για παράδειγμα το μικρό ευλαβικό ποίημά του το «Πέρασμα», που αναφέρεται στην περιφορά δίκην επιταφίου του αγάλματος της Παναγίας στη Σεβίλλη κατά την Μεγάλη Εβδομάδα.
Ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, σημειώνει ο ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης, είναι η μια ζωντανή επίκληση της λύρας, ένας ποιητής που γράφει όπως το πουλί τραγουδά, όπως ο άνθρωπος ανασαίνει, ένας αοιδός με την πανάρχαια σημασία της λέξης, που τα ίχνη της καταγωγής του, χάνονται στους ομηρικούς χρόνους, ένας σύγχρονος αοιδός, που, αφού άντλησε από τους θησαυρούς του Ισπανικού λαϊκού τραγουδιού, που πλημμυρισμένο από το ακόρεστο πάθος και τις εκθαμβωτικές λάμψεις της Ανδαλουσίας, άνοιξε τις ίδιες τις φλέβες του, για να ποτίσει με το φλογερό του αίμα, όλο το υφάδι του νεότερου ποιητικού λόγου.
Σε ολόκληρο το έργο του ο θάνατος πλανάται επίμονα. Ένας ισπανικός θάνατος αλλιώτικος από τους άλλους. Γιατί σύμφωνα με τον ίδιο τον ποιητή, στη διάλεξή του το 1933 για την «Πρακτική και Θεωρία του duende»: «Σε όλες τις χώρες ο θάνατος είναι το τέλος. Όταν έρχεται, οι κουρτίνες κλείνουν. Όχι όμως στην Ισπανία… Εκεί ο νεκρός είναι περισσότερο ζωντανός απ’ ότι ένας νεκρός οπουδήποτε αλλού στον κόσμο»
Ήταν αρχές Αυγούστου του 1936. Ο Λόρκα απειλείται από τους φασίστες του Φράνκο, και ο 38χρονος ποιητής καταφεύγει στο σπίτι του φίλου του Λουίς Ροσάλες. Τη νύχτα της 17ης Αυγούστου ο Λόρκα συλλαμβάνεται απο τον κύριο ένοχο της δολοφονίας του, Ραμόν Ρουίθ Αλόνσο, στο σπίτι των Ροσάλες. 18 Αυγούστου: Ο Λόρκα στη φυλακή. Το βράδυ μεταφέρεται στο Βιθναρ και παραδίδεται στον Λοχαγό Νεστάρες της Πολιτοφυλακής. 19 Αυγούστου: Ο Λόρκα τουφεκίζεται την αυγή, κοντά στη Γρανάδα.