Σε κατάσταση συναγερμού φαίνεται να εισέρχεται το παγκόσμιο κλίμα, με τα τελευταία στοιχεία να αποτυπώνουν μια ολοένα και πιο ανησυχητική εικόνα για την πορεία της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Η δεκαετία που πέρασε καταγράφεται ως η πιο θερμή που έχει παρατηρηθεί ποτέ, ενώ οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις θα είναι μακροχρόνιες και ενδεχομένως μη αναστρέψιμες.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), υπηρεσία του ΟΗΕ, τα έτη από το 2015 έως και το 2025 αποτελούν τη θερμότερη περίοδο από τότε που ξεκίνησε η καταγραφή σχετικών δεδομένων το 1850. Το 2025 κατατάσσεται δεύτερο ή τρίτο στη σχετική λίστα, με τη μέση θερμοκρασία να διαμορφώνεται περίπου στους 1,43 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνει προηγούμενη ανάλυση του οργανισμού, σύμφωνα με την οποία το 2025 συγκαταλέγεται στις τρεις πιο θερμές χρονιές που έχουν καταγραφεί ποτέ, ενώ το 2024 διατηρεί την πρωτιά, φτάνοντας περίπου τους 1,55 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον προβιομηχανικό μέσο όρο.
«Το παγκόσμιο κλίμα βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η Γη ωθείται πέρα από τα όριά της. Όλοι οι βασικοί δείκτες του κλίματος βρίσκονται στο κόκκινο», προειδοποίησε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, με αφορμή τη δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης του WMO για την Κατάσταση του Κλίματος.
Για πρώτη φορά, στην εν λόγω έκθεση περιλαμβάνεται ως βασικός δείκτης η ενεργειακή ανισορροπία της Γης, η οποία αποτυπώνει τη διαφορά μεταξύ της ενέργειας που εισέρχεται στον πλανήτη και αυτής που εξέρχεται από αυτόν.
Σε συνθήκες κλιματικής ισορροπίας, η εισερχόμενη ηλιακή ενέργεια είναι σχεδόν ίση με την εξερχόμενη. Ωστόσο, αυτή η ισορροπία έχει διαταραχθεί λόγω της αυξανόμενης συγκέντρωσης αερίων του θερμοκηπίου, όπως το διοξείδιο του άνθρακα (CO2), το μεθάνιο και το υποξείδιο του αζώτου. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί σε συνεχή άνοδο της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας και των ωκεανών, καθώς και σε επιταχυνόμενη τήξη των πάγων.
Ο WMO επισημαίνει ότι η εν λόγω ανισορροπία έχει ενταθεί από την έναρξη των σχετικών μετρήσεων το 1960, με ιδιαίτερα αισθητή επιδείνωση τις τελευταίες δύο δεκαετίες, φτάνοντας σε «νέο ρεκόρ το 2025».
Από την πλευρά της, η γενική γραμματέας του οργανισμού Σελέστ Σάουλο τονίζει ότι «οι ανθρώπινες δραστηριότητες διαταράσσουν ολοένα και περισσότερο τη φυσική ισορροπία και θα πρέπει να ζήσουμε με αυτές τις συνέπειες για εκατοντάδες, ακόμη και χιλιάδες χρόνια».
Θερμότητα στους ωκεανούς και άνοδος της στάθμης της θάλασσας
Η έκθεση επιβεβαιώνει επίσης ότι η περίοδος 2015-2025 περιλαμβάνει τα 11 θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί ποτέ, με το 2024 να παραμένει το πιο ζεστό έτος, επηρεασμένο και από ένα έντονο φαινόμενο Ελ Νίνιο.
«Ακραία φαινόμενα που συμβαίνουν σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων επεισοδίων έντονης ζέστης, έντονων βροχοπτώσεων και τροπικών κυκλώνων, έχουν προκαλέσει αναστάτωση και ζημιές και έχουν υπογραμμίσει την τρωτότητα των διασυνδεδεμένων οικονομιών και κοινωνιών μας», αναφέρει ο οργανισμός.
Θάλασσα, Ωκεανός
Η αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών, σε συνδυασμό με την τήξη των πάγων, οδηγεί σε σταδιακή αλλά σταθερή άνοδο της μέσης στάθμης της θάλασσας. Η άνοδος αυτή έχει επιταχυνθεί από το 1993, όταν ξεκίνησαν οι δορυφορικές καταγραφές, και το 2025 εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου τα 11 εκατοστά πάνω από τα αρχικά επίπεδα.
Το 91% της επιπλέον θερμότητας απορροφάται από τους ωκεανούς, οι οποίοι λειτουργούν ως βασικός ρυθμιστικός παράγοντας για την αύξηση της θερμοκρασίας στην ξηρά. Ωστόσο, σύμφωνα με τον WMO, «η περιεκτικότητα σε θερμότητα του ωκεανού έφτασε σε νέο ρεκόρ το 2025 και ο ρυθμός θέρμανσης υπερδιπλασιάστηκε μεταξύ των περιόδων 1960-2005 και 2005-2025».
Παράλληλα, σημαντικές απώλειες μάζας καταγράφονται στα στρώματα πάγου της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας, ενώ η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική το 2025 συγκαταλέγεται μεταξύ των δύο χαμηλότερων που έχουν καταγραφεί από την έναρξη των δορυφορικών παρατηρήσεων.
Προειδοποιήσεις για «κλιματικό χάος»
Ο ειδικός του WMO Τζον Κένεντι δήλωσε ότι το παγκόσμιο κλίμα εξακολουθεί να επηρεάζεται από το φαινόμενο Λα Νίνια, το οποίο συνδέεται με χαμηλότερες θερμοκρασίες.
«Οι προβλέψεις γενικά δείχνουν επιστροφή στην ουδετερότητα μέχρι τα μέσα του έτους, με πιθανό φαινόμενο Ελ Νίνιο αργότερα μέσα στο έτος (…) Θα μπορούσαμε επομένως να δούμε περαιτέρω άνοδο των θερμοκρασιών το 2027», ανέφερε, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι υπάρχει ακόμη αβεβαιότητα.
Γροιλανδία
Την ίδια ώρα, η αναπληρώτρια γενική γραμματέας του οργανισμού Κο Μπάρετ προειδοποίησε: «Ας είμαστε ειλικρινείς, η κατάσταση είναι μάλλον ανησυχητική (…) Χρησιμοποιούμε αυτές τις πληροφορίες για να βελτιώσουμε τις προβλέψεις μας και να δικαιολογήσουμε την ανάγκη για συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ώστε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μετριάσουμε τις συνέπειες, αλλά(…) αυτοί οι δείκτες δεν τείνουν προς μια κατεύθυνση που να υποδηλώνει ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα».
Κλείνοντας, ο Αντόνιο Γκουτέρες έστειλε σαφές μήνυμα για την πορεία της κρίσης: «Η έκθεση που δημοσιεύτηκε σήμερα θα πρέπει να συνοδεύεται από μια προειδοποίηση: το κλιματικό χάος επιταχύνεται και οποιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση θα είναι μοιραία».
newsbeast.gr