Νέο φως στις τελευταίες εκατοντάδες χρόνια ζωής του μαλλιαρού ρινόκερου ρίχνει μια ασυνήθιστη επιστημονική μελέτη, η οποία βασίστηκε σε ένα κομμάτι κρέατος που βρέθηκε στο στομάχι ενός αρχαίου μικρού λύκου, διατηρημένου για χιλιάδες χρόνια στον μόνιμο πάγο της Σιβηρίας.
Τα εξαιρετικά καλοδιατηρημένα λείψανα ενός θηλυκού λύκου ηλικίας περίπου δύο μηνών εντοπίστηκαν το 2011 κοντά στο χωριό Τουμάτ, στη βορειοανατολική Σιβηρία. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το ζώο πέθανε πριν από περίπου 14.400 χρόνια, όταν κατολίσθηση κατέρρευσε τη φωλιά του, παγιδεύοντας το ίδιο και άλλα μικρά στο εσωτερικό της, μεταδίδει ο Guardian.
Οι εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες επέτρεψαν όχι μόνο τη διατήρηση του σώματος του λύκου, αλλά και του περιεχομένου του στομαχιού του. Ανάμεσα στα ευρήματα, οι ερευνητές εντόπισαν ένα κομμάτι μαλλιαρού ρινόκερου, ενός μεγαλόσωμου φυτοφάγου που εξαφανίστηκε πριν από περίπου 14.000 χρόνια.
Η ανακάλυψη αυτή προσέφερε, σύμφωνα με τον δρ Καμίλο Τσακόν-Ντούκε, μέχρι πρόσφατα ερευνητή στο Κέντρο Παλαιογονιδιωματικής της Στοκχόλμης, μια σπάνια ευκαιρία: την πιθανότητα ανάκτησης γενετικού υλικού από έναν μαλλιαρό ρινόκερο που έζησε λίγο πριν από την εξαφάνιση του είδους.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Genome Biology and Evolution, οι ερευνητές περιγράφουν πώς κατάφεραν να αποκωδικοποιήσουν το γονιδίωμα του ζώου από το μερικώς χωνεμένο κρέας. Πρόκειται για την πρώτη φορά που επιτυγχάνεται κάτι τέτοιο σε ζώο της Εποχής των Παγετώνων, μέσω ευρημάτων από το στομάχι άλλου ζώου.
Τα αποτελέσματα εξέπληξαν τους επιστήμονες. Αντί να εντοπίσουν ενδείξεις «γονιδιωματικής διάβρωσης» —δηλαδή μείωση της γενετικής ποικιλότητας, συσσώρευση επιβλαβών μεταλλάξεων και σημάδια πληθυσμιακής κατάρρευσης— διαπίστωσαν ότι ο πληθυσμός του μαλλιαρού ρινόκερου παρέμενε σχετικά μεγάλος και σταθερός μέχρι λίγο πριν την εξαφάνισή του.
Συγκρίνοντας το DNA του συγκεκριμένου δείγματος με γενετικό υλικό από δύο παλαιότερους μαλλιαρούς ρινόκερους, ηλικίας 18.000 και 49.000 ετών αντίστοιχα, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το είδος εξαφανίστηκε σχετικά απότομα. Όπως σημειώνει ο δρ Τσακόν-Ντούκε, ο καθοριστικός παράγοντας φαίνεται να έδρασε μέσα σε ένα χρονικό παράθυρο μόλις 300 έως 400 ετών πριν από την οριστική εξαφάνιση.
Ο καθηγητής εξελικτικής γονιδιωματικής Λαβ Ντάλεν υποστηρίζει ότι τα ευρήματα δείχνουν πως οι μαλλιαροί ρινόκεροι διατηρούσαν βιώσιμους πληθυσμούς για χιλιάδες χρόνια αφότου εμφανίστηκαν οι πρώτοι άνθρωποι στην περιοχή. Αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι η εξαφάνισή τους δεν οφείλεται κυρίως στο κυνήγι, αλλά σε μια απότομη κλιματική μεταβολή.
Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να έπαιξε το θερμό διάστημα Bølling–Allerød, μια απότομη φάση θέρμανσης στο τέλος της τελευταίας παγετώδους περιόδου, η οποία μετέβαλε ριζικά το τοπίο και τη βλάστηση μεταξύ 14.700 και 12.900 ετών πριν από σήμερα.
Το πώς ακριβώς ο μικρός λύκος κατανάλωσε κρέας μαλλιαρού ρινόκερου παραμένει ασαφές. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι είτε έφαγε από κουφάρι που είχε σκοτώσει η αγέλη είτε δέχθηκε το κομμάτι τροφής από ενήλικο λύκο.
Στο ίδιο σημείο, το 2015, εντοπίστηκαν και τα λείψανα δεύτερου μικρού λύκου, πιθανότατα αδελφής του πρώτου. Αναλύσεις έδειξαν ότι και τα δύο ζώα είχαν αρχίσει να τρέφονται με στερεά τροφή, χωρίς όμως να έχουν απογαλακτιστεί πλήρως — μια ακόμη λεπτομέρεια που κάνει το εύρημα μοναδικό για την κατανόηση της ζωής και του περιβάλλοντος της ύστερης Εποχής των Παγετώνων.