Η ενεργειακή μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο και αποκεντρωμένο ενεργειακό μοντέλο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις των τελευταίων ετών.
Η ανάγκη για μεγαλύτερη αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, μείωση του ενεργειακού κόστους και περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου δημιουργεί την ανάγκη για νέες μορφές συνεργασίας, στις οποίες οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να έχουν ενεργό ρόλο.
Σε αυτή την προσπάθεια συμβάλλει το έργο ClusTECH «Δημιουργία cluster ενεργειακών κοινοτήτων στην Ελλάδα και στην Κύπρο», το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο του Προγράμματος Συνεργασίας INTERREG VI-A Ελλάδα–Κύπρος 2021-2027 και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εθνικούς πόρους των συμμετεχόντων κρατών.
Στόχο του έργου αποτελεί η ανάπτυξη και υποστήριξη των ενεργειακών κοινοτήτων σε Ελλάδα και Κύπρο, η δημιουργία ενός δικτύου συνεργασίας (cluster) μεταξύ τους, καθώς και η προώθηση της γνώσης, της εκπαίδευσης και των καλών πρακτικών γύρω από την παραγωγή και αξιοποίηση καθαρής ενέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό, το Επιμελητήριο Ηρακλείου, ένας από τους εταίρους του έργου, συμμετέχει στην υλοποίηση δράσεων δημιουργίας ενεργειακής κοινότητας με επιχειρήσεις από τον τουριστικό τομέα, ενημέρωσης, δημοσιότητας, εκπαίδευσης και διάχυσης των αποτελεσμάτων του ClusTECH.
Ειδικότερα, οι δράσεις που υλοποιεί αφορούν στην ενημέρωση του κοινού και των ενδιαφερόμενων φορέων, την κατάρτιση επαγγελματιών και την προώθηση της συνεργασίας γύρω από το cluster ενεργειακών κοινοτήτων.
Τι είναι οι Ενεργειακές Κοινότητες;
Οι Ενεργειακές Κοινότητες αποτελούν έναν σύγχρονο θεσμό που επιτρέπει σε πολίτες, επιχειρήσεις, δήμους και άλλους φορείς να συνεργάζονται για την παραγωγή και αξιοποίηση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Κεντρική ιδέα αποτελεί το ότι η ενέργεια μπορεί να αξιοποιηθεί ως πεδίο συλλογικής δράσης και όχι αποκλειστικά ως δραστηριότητα μεγάλων ενεργειακών παραγωγών. Μέσα από μια Ενεργειακή Κοινότητα, τα μέλη της μπορούν να συμμετέχουν σε έργα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, να αξιοποιούν την αυτοπαραγωγή και την αυτοκατανάλωση, αλλά και να συμβάλλουν σε δράσεις ενεργειακής εξοικονόμησης.
Έτσι, οι τοπικές κοινωνίες αποκτούν τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση ενός νέου ενεργειακού μοντέλου, όπου η παραγωγή ενέργειας γίνεται πιο τοπική, συνεργατική και προσανατολισμένη στις ανάγκες της κοινωνίας.
Τα οφέλη των Ενεργειακών Κοινοτήτων
Οι Ενεργειακές Κοινότητες προσφέρουν σημαντικά οφέλη σε οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο.
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματά τους είναι η δυνατότητα μείωσης του ενεργειακού κόστους. Μέσω της παραγωγής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τα μέλη μιας κοινότητας μπορούν να καλύπτουν μέρος των ενεργειακών τους αναγκών και να περιορίζουν την εξάρτησή τους από τις διακυμάνσεις της αγοράς.
Παράλληλα, ενισχύεται η ενεργειακή δημοκρατία, καθώς οι πολίτες και οι τοπικοί φορείς αποκτούν ενεργό ρόλο στη λήψη αποφάσεων και στη διαχείριση ενεργειακών πόρων.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή τους στην προστασία του περιβάλλοντος. Η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και στην επίτευξη των στόχων για μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Επιπλέον, οι Ενεργειακές Κοινότητες μπορούν να λειτουργήσουν ως μοχλός τοπικής ανάπτυξης, δημιουργώντας νέες δυνατότητες συνεργασίας, καινοτομίας και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Το νομοθετικό πλαίσιο για τις Ενεργειακές Κοινότητες στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, οι Ενεργειακές Κοινότητες θεσμοθετήθηκαν αρχικά με τον Νόμο 4513/2018, ο οποίος δημιούργησε το πρώτο ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη σύσταση και λειτουργία τους.
Η νομοθεσία αυτή αποτέλεσε σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη της ενεργειακής συνεργασίας σε τοπικό επίπεδο, καθώς αναγνώρισε τον ρόλο των πολιτών, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των επιχειρήσεων στην παραγωγή και αξιοποίηση καθαρής ενέργειας.
Στη συνέχεια, το θεσμικό πλαίσιο εξελίχθηκε με τον Νόμο 5037/2023, ο οποίος ενσωμάτωσε τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για τις Ενεργειακές Κοινότητες και εισήγαγε νέες μορφές συλλογικών ενεργειακών σχημάτων, όπως οι Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας και οι Ενεργειακές Κοινότητες Πολιτών.
Το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην αυτοκατανάλωση, στη συμμετοχή των πολιτών και στην ανάπτυξη ενεργειακών δράσεων που δημιουργούν όφελος για τις τοπικές κοινωνίες.
Η συμβολή του ClusTECH στη δημιουργία ενός νέου ενεργειακού οικοσυστήματος
Μέσα από το ClusTECH, η ανάπτυξη των Ενεργειακών Κοινοτήτων αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως μια ενεργειακή παρέμβαση, αλλά ως μια ευκαιρία δημιουργίας συνεργασιών και ανταλλαγής γνώσης μεταξύ διαφορετικών περιοχών και φορέων.
Οι δράσεις του έργου περιλαμβάνουν ενημερωτικές και εκπαιδευτικές εκδηλώσεις, σεμινάρια, δράσεις ευαισθητοποίησης των τοπικών κοινωνιών και υποστήριξη των ενδιαφερόμενων μερών για τη δημιουργία και λειτουργία ενεργειακών κοινοτήτων.
Το Επιμελητήριο Ηρακλείου, μέσα από τον ρόλο του στο έργο, συμβάλλει στη διάχυση της γνώσης προς τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες της περιοχής, ενισχύοντας την ενημέρωση για τις δυνατότητες που προσφέρουν οι Ενεργειακές Κοινότητες και τη σημασία της πράσινης ενεργειακής μετάβασης.
Η δημιουργία του cluster ενεργειακών κοινοτήτων μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα σταθερό δίκτυο συνεργασίας, όπου η εμπειρία, η τεχνογνωσία και οι καλές πρακτικές θα μπορούν να μεταφέρονται και να αξιοποιούνται προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
Ένα βήμα προς ένα πιο βιώσιμο ενεργειακό μέλλον
Οι Ενεργειακές Κοινότητες αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο για τη μετάβαση σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο, όπου η ενέργεια γίνεται πιο συμμετοχική, τοπική και βιώσιμη.
Μέσα από τη συνεργασία πολιτών, επιχειρήσεων και φορέων, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του ενεργειακού κόστους, στην προστασία του περιβάλλοντος και στη δημιουργία πιο ανθεκτικών τοπικών οικονομιών.
Το έργο ClusTECH έρχεται να ενισχύσει αυτή την προσπάθεια, δημιουργώντας τις βάσεις για ένα δυναμικό δίκτυο ενεργειακών κοινοτήτων μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου και ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιο πράσινη και συνεργατική ενεργειακή πραγματικότητα.
Το περιεχόμενο του παρόντος άρθρου αντικατοπτρίζει τις απόψεις του συγγραφέα. Η Διαχειριστική Αρχή δεν φέρει ευθύνη για οποιαδήποτε χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτό.