Εντοπίστηκαν απολιθώματα ενός ζώου ηλικίας 307 εκατ. ετών που θεωρείται ένα από τα πρώτα φυτοφάγα ζώα της Γης το οποίο ρίχνει νέο φως στη μετανάστευση διαφόρων όντων από τη θάλασσα στη στεριά.
Το ζώο που έλαβε την ονομασία Tyrannoroter heberti, ένα νέο είδος «μικρόσαυρου» από την περίοδο του Λιθανθρακοφόρου που εκτείνεται περίπου από 359 έως 299 εκατομμύρια χρόνια πριν. Είναι μια γεωλογική περίοδος της Παλαιοζωικής εποχής, διάσημη για τα εκτεταμένα δάση της που σχημάτισαν τα παγκόσμια κοιτάσματα άνθρακα. Χαρακτηρίστηκε από υψηλά επίπεδα οξυγόνου, κυριαρχία αμφιβίων και γιγαντιαίων εντόμων.
Η ανακάλυψη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Nature Ecology and Evolution» δείχνει ότι μερικά από τα πρώτα σπονδυλωτά ζώα που ζούσαν στη στεριά είχαν ήδη εξελίξει πολύπλοκα δόντια για τη μάσηση φυτών γεγονός που υποδηλώνει ότι η φυτοφαγία στη ξηρά εμφανίστηκε γρήγορα μετά τη μετάβαση των ζώων από το νερό στη στεριά.
Το Tyrannoroter heberti ζούσε στον σημερινό Καναδά πριν από περίπου 307 εκατομμύρια χρόνια. «Είναι ένα από τα αρχαιότερα γνωστά τετράποδα ζώα που έτρωγαν τα λαχανικά τους. Δείχνει ότι ο πειραματισμός με τη φυτοφαγία ξεκινά ήδη από τα πρώτα χερσαία τετράποδα, τους αρχαίους συγγενείς όλων των σπονδυλωτών της στεριάς, συμπεριλαμβανομένων και εμάς» δήλωσε ο Δρ. Αρτζαν Μαν βοηθός επιμελητής απολιθωμένων ιχθύων και πρώιμων τετραπόδων στο Field Museum.
«Το συγκεκριμένο απολίθωμα είναι το πρώτο της ομάδας του που έλαβε λεπτομερή τρισδιάστατη ανακατασκευή, η οποία μας επέτρεψε να δούμε στο εσωτερικό του κρανίου και να αποκαλύψουμε τα εξειδικευμένα δόντια του, βοηθώντας μας να ανιχνεύσουμε την προέλευση της χερσαίας φυτοφαγίας» πρόσθεσε ο Ζιφάνγκ Ξιόνγκ υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο.
Το απολιθωμένο κρανίο του Tyrannoroter heberti ανακαλύφθηκε στο νησί Κέιπ Μπρέτον στη Νέα Σκωτία. Με βάση το μέγεθος του κεφαλιού του και τους πιο πλήρεις σκελετούς συγγενικών ειδών το ζώο είχε μήκος περίπου 30 εκατοστά. «Ήταν περίπου στο μέγεθος και το σχήμα μιας μπάλας αμερικανικού ποδοσφαίρου. Με τα σημερινά δεδομένα δεν ήταν ιδιαίτερα μεγάλο αλλά ήταν ένα από τα μεγαλύτερα χερσαία ζώα της εποχής του» λέει ο Δρ. Μαν.
Ο διαχωρισμός
Πιθανότατα έμοιαζε κάπως με σαύρα αλλά έζησε πριν διαχωριστούν οι πρόγονοι των ερπετών και των θηλαστικών επομένως τεχνικά δεν ήταν ερπετό. Το Tyrannoroter heberti ανήκει σε μια εξαφανισμένη οικογένεια μικρών τετραπόδων με αμφιβιοειδή χαρακτηριστικά που ονομάζεται Pantylidae.
«Τα Pantylidae αποτελούν ένα αρκετά πρώιμο κεφάλαιο στην ιστορία των σπονδυλωτών που ζούσαν στη στεριά. Όταν τα λοβοπτέρυγα ψάρια εξελίχθηκαν αποκτώντας άκρα που τους επέτρεπαν να κινούνται στη στεριά εξακολουθούσαν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα υδάτινα περιβάλλοντά τους. Τα Pantylidae ανήκουν στη δεύτερη φάση της προσαρμογής στη στεριά όταν τα ζώα έγιναν μόνιμα προσαρμοσμένα στη ζωή εκτός νερού» εξηγεί ο Δρ. Μαν.
Αποτελούν αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν βλαστικούς αμνιώτες, ζώα στενά συγγενικά με την ομάδα των τετραπόδων που εξελίχθηκαν ώστε να γεννούν αυγά ικανά να παραμένουν εκτός νερού. Αργότερα αυτοί οι βλαστικοί αμνιώτες διαχωρίστηκαν σε ερπετά και στους πρώιμους προγόνους των θηλαστικών.
«Το Tyrannoroter heberti έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ότι η φυτοφαγία περιοριζόταν στους αμνιώτες. Είναι βλαστικός αμνιώτης αλλά διαθέτει εξειδικευμένη οδοντοφυΐα ικανή για επεξεργασία φυτικής τροφής» αναφέρει ο Δρ. Χανς Σούες, επιμελητής σπονδυλωτής παλαιοντολογίας στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Smithsonian.
Πιθανότατα έτρωγε και μικρότερα όντα όπως έντομα πέρα από φυτική ύλη. Οι εξωσκελετοί των εντόμων στη διατροφή των πρώιμων τετραπόδων ενδέχεται να άνοιξαν τον δρόμο ώστε είδη όπως το Tyrannoroter heberti να μπορούν να συνθλίβουν και να επεξεργάζονται σκληρά φυτικά υλικά. Επιπλέον η κατανάλωση φυτοφάγων εντόμων ίσως παρείχε στα πρώιμα τετράποδα τη μικροχλωρίδα του εντέρου και τα μικρόβια που απαιτούνταν για την πέψη φυτών.
«Στο τέλος της Λιθανθρακοφόρου τα τροπικά δάση κατέρρευσαν και σημειώθηκε περίοδος παγκόσμιας θέρμανσης. Η εξελικτική γραμμή στην οποία ανήκε το Tyrannoroter heberti δεν τα πήγε ιδιαίτερα καλά. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ένα δεδομένο στη μεγαλύτερη εικόνα για το τι συμβαίνει στα φυτοφάγα ζώα όταν η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει γρήγορα τα οικοσυστήματά τους και τα φυτά που μπορούν να αναπτυχθούν εκεί» λέει ο Δρ.Μαν.