Σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τον έλεγχο κρίσιμων ενεργειακών υποδομών στην Κρήτη από τουρκικά επιχειρηματικά συμφέροντα τίθενται με κατεπείγον υπόμνημα που έχει τεθεί υπόψη των αρμόδιων αρχών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται χαρτοφυλάκιο έξι αδειών για σταθμούς αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (BESS), συνολικής ισχύος 205 MW, το οποίο ελέγχεται μέσω εταιρικής αλυσίδας από τουρκικά συμφέροντα.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της κλίμακας των έργων αλλά και του χαρακτήρα της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας ως υποδομής άμεσα συνδεδεμένης με την ασφαλή λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος.
Έξι άδειες
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, πρόκειται για έξι άδειες συνολικής ισχύος 205 MW, κατανεμημένες σε τρία εταιρικά οχήματα ειδικού σκοπού.
Ανησυχία εκφράζεται στο υπόμνημα για τη χωροθέτηση των σχεδιαζόμενων εγκαταστάσεων κοντά σε κρίσιμους υποσταθμούς Υψηλής Τάσης στην Κεντρική και Ανατολική Κρήτη.
Ακόμη, επισημαίνεται ότι οι σταθμοί αποθήκευσης, στο πλαίσιο της συμμετοχής τους στις υπηρεσίες εξισορρόπησης, συνδέονται λειτουργικά με δεδομένα και συστήματα του ηλεκτρικού δικτύου. Το υπόμνημα υποστηρίζει ότι η πρόσβαση σε τηλεμετρικά δεδομένα και συστήματα ελέγχου δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας.
Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται προς τις αρμόδιες αρχές είναι κατά πόσο μια τόσο σημαντική συγκέντρωση ισχύος αποθήκευσης υπό τον έλεγχο επενδυτή τρίτης χώρας έχει υποβληθεί στο σύνολο των ελέγχων που προβλέπει το ελληνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.
Το υπόμνημα επικαλείται τον Ν. 5160/2024 για την κυβερνοασφάλεια, σημειώνοντας ότι δραστηριότητες αποθήκευσης ενέργειας εντάσσονται σε τομείς υψηλής κρισιμότητας και υπόκεινται σε αυξημένες απαιτήσεις διαχείρισης κυβερνοκινδύνων και εποπτείας.
Στην ίδια βάση, τίθεται ζήτημα εφαρμογής του Ν. 4001/2011 και ειδικότερα της πρόβλεψης σύμφωνα με την οποία για τη διατήρηση άδειας αποθήκευσης δεν πρέπει να τίθενται θέματα εθνικής ασφάλειας.
Εγείρονται ζητήματα
Ζητήματα εγείρονται και για τον μηχανισμό ελέγχου Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (FDI Screening). Στο υπόμνημα υποστηρίζεται ότι πρέπει να εξεταστεί εάν η μεταβολή του ιδιοκτησιακού ελέγχου των εταιρειών και των ενεργειακών αδειών υπαγόταν στον υποχρεωτικό προληπτικό έλεγχο που προβλέπεται για επενδύσεις τρίτων χωρών στον ενεργειακό τομέα. Προβάλλεται μάλιστα ο ισχυρισμός ότι η συναλλαγή έπρεπε να έχει λάβει σχετική έγκριση πριν ολοκληρωθεί.
Με βάση τα παραπάνω, ζητείται η αναστολή της διαδικασίας αξιολόγησης έως ότου αποσαφηνιστεί πλήρως το ιδιοκτησιακό καθεστώς και η συμμόρφωση της επένδυσης με το θεσμικό πλαίσιο.
Ζητείται, τέλος, η εμπλοκή της ΡΑΑΕΥ, του ΑΔΜΗΕ, της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας και άλλων αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών, προκειμένου να αξιολογηθούν τόσο η νομιμότητα της επένδυσης όσο και ενδεχόμενοι κίνδυνοι για την ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών.