Η καθιέρωση μιας μόνιμης ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης 300 ευρώ αλλάζει από φέτος το πλαίσιο στήριξης για συνταξιούχους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ενώ ταυτόχρονα διευρύνονται τα ηλικιακά όρια για ορισμένους δικαιούχους συντάξεων χηρείας. Η παροχή θα καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο, με βάση συγκεκριμένα εισοδηματικά, περιουσιακά και ηλικιακά κριτήρια.
Το νέο σύστημα αυξάνει τον αριθμό των δικαιούχων και ανεβάζει το ποσό της ενίσχυσης από τα 250 στα 300 ευρώ, όμως εξακολουθεί να αφήνει εκτός σημαντικές κατηγορίες χαμηλοσυνταξιούχων. Συνολικά, περίπου 1,87 εκατομμύρια άτομα εκτιμάται ότι θα λάβουν την παροχή, εκ των οποίων περίπου 1,6 εκατομμύρια είναι συνταξιούχοι και σχεδόν 300.000 λαμβάνουν προνοιακά επιδόματα.
Την ίδια στιγμή, περίπου 473.700 συνταξιούχοι κάτω των 65 ετών εκτιμάται ότι δεν θα ενταχθούν στην ενίσχυση αποκλειστικά λόγω του ηλικιακού ορίου, ακόμη και αν οι συντάξεις τους κινούνται σε χαμηλά επίπεδα.
Τα νέα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια
Η σημαντικότερη αλλαγή εντοπίζεται στη διεύρυνση των οικονομικών κριτηρίων. Για τους άγαμους, το ανώτατο ετήσιο εισόδημα αυξάνεται στις 25.000 ευρώ, από 14.000 ευρώ που ίσχυε προηγουμένως.
Για τους έγγαμους ή όσους έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, το όριο ανεβαίνει στις 35.000 ευρώ, από 26.000 ευρώ.
Παράλληλα, λαμβάνεται υπόψη και η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας. Το ανώτατο όριο διαμορφώνεται στις 300.000 ευρώ για τον άγαμο και στις 400.000 ευρώ για τον έγγαμο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης.
Για τον υπολογισμό εξετάζεται η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας του δικαιούχου, του συζύγου ή του μέρους συμφώνου συμβίωσης, καθώς και των εξαρτώμενων τέκνων, όπως αυτή αποτυπώνεται στην πράξη διοικητικού προσδιορισμού του ΕΝΦΙΑ.
Σύνταξη χηρείας: Μείωση του ηλικιακού ορίου
Ιδιαίτερη αλλαγή προβλέπεται για όσους λαμβάνουν μόνο σύνταξη λόγω θανάτου.
Η ηλικιακή προϋπόθεση μειώνεται από τα 65 στα 60 έτη, διευρύνοντας τον αριθμό των δικαιούχων που μπορούν να λάβουν την ετήσια ενίσχυση.
Η αλλαγή αφορά κυρίως γυναίκες που έχουν χάσει τον σύζυγό τους και δεν διαθέτουν δική τους κύρια σύνταξη. Πρόκειται για μία από τις πλέον ευάλωτες κατηγορίες συνταξιούχων, καθώς η μέση σύνταξη χηρείας διαμορφώνεται περίπου στα 730 ευρώ, ενώ ο συνολικός αριθμός των δικαιούχων αυτής της κατηγορίας προσεγγίζει τις 380.000.
Για να ενταχθεί ένας δικαιούχος σύνταξης χηρείας στο νέο καθεστώς, θα πρέπει να έχει συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας έως τις 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους και να μην του καταβάλλεται κύρια σύνταξη γήρατος.
Ποιοι συνταξιούχοι δικαιούνται τα 300 ευρώ
Η ετήσια οικονομική ενίσχυση αφορά συνταξιούχους του e-ΕΦΚΑ στους οποίους έχει καταβληθεί κύρια σύνταξη γήρατος ή θανάτου κατά τον Σεπτέμβριο κάθε έτους αναφοράς, καθώς και συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων του Δημοσίου και των Ενόπλων Δυνάμεων.
Για τους συνταξιούχους γήρατος απαιτείται να έχουν συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας τους έως τις 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους.
Παράλληλα, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Στο συνολικό οικογενειακό εισόδημα συνυπολογίζονται όλες οι πηγές εισοδήματος, ανεξάρτητα από το αν είναι φορολογούμενες ή απαλλασσόμενες, πραγματικές ή τεκμαρτές.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένας συνταξιούχος με σχετικά χαμηλή κύρια σύνταξη μπορεί να αποκλειστεί εάν το συνολικό οικογενειακό εισόδημα ή η ακίνητη περιουσία του υπερβαίνει τα σχετικά όρια.
Αναπηρικές συντάξεις και προνοιακές παροχές
Η παροχή των 300 ευρώ δεν περιορίζεται στους συνταξιούχους γήρατος και χηρείας.
Την ενίσχυση θα λάβουν και οι συνταξιούχοι του e-ΕΦΚΑ στους οποίους καταβλήθηκε κύρια σύνταξη αναπηρίας κατά τον Σεπτέμβριο του εκάστοτε έτους αναφοράς.
Στο μέτρο εντάσσονται επίσης οι δικαιούχοι σύνταξης ανασφάλιστων υπερηλίκων και όσοι λαμβάνουν επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερηλίκων.
Περιλαμβάνονται ακόμη οι δικαιούχοι προνοιακών παροχών σε χρήμα που καταβάλλονται από τον ΟΠΕΚΑ σε άτομα με αναπηρία, καθώς και συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων του πρώην ΟΓΑ που λαμβάνουν μόνο τη βασική σύνταξη και έχουν ποσοστό αναπηρίας 100% εφ’ όρου ζωής.
Στην ετήσια ενίσχυση εντάσσονται επίσης όσοι λαμβάνουν επίδομα νόσου και ανικανότητας του Δημοσίου, εξωιδρυματικό επίδομα από τον e-ΕΦΚΑ, καθώς και άλλες ειδικές αναπηρικές παροχές που καταβάλλονται από το Δημόσιο.
Δικαιούχοι μπορούν να είναι ακόμη άτομα με αναπηρία για τα οποία εγκρίνεται αναδρομικά προνοιακή παροχή που αφορά τον Νοέμβριο, ακόμη και εάν η σχετική απόφαση εκδοθεί μετά την τακτική πληρωμή του μήνα.
Η ενίσχυση επεκτείνεται και σε ανάδοχους γονείς ατόμων που είναι ενταγμένα σε αναπηρικά προνοιακά προγράμματα, εφόσον λαμβάνουν σχετική οικονομική παροχή.
Ποιοι παραμένουν εκτός
Παρά τη διεύρυνση των κριτηρίων, ένα σημαντικό τμήμα των χαμηλοσυνταξιούχων εξακολουθεί να μην δικαιούται την ετήσια ενίσχυση.
Ο μεγαλύτερος αποκλεισμός αφορά όσους λαμβάνουν κύρια σύνταξη αλλά δεν έχουν συμπληρώσει το απαιτούμενο ηλικιακό όριο.
Έτσι, περίπου μισό εκατομμύριο συνταξιούχοι μπορούν να μείνουν εκτός, παρά το γεγονός ότι αρκετοί λαμβάνουν χαμηλές αποδοχές.
Εκτός βρίσκονται επίσης χήρες και χήροι κάτω των προβλεπόμενων ηλικιακών ορίων όταν λαμβάνουν και δική τους κύρια σύνταξη, καθώς και ορφανά που εισπράττουν σύνταξη λόγω θανάτου.
Δεν εντάσσονται επίσης όσοι έχουν επιλέξει μειωμένη σύνταξη πριν από το 65ο έτος, εφόσον δεν εμπίπτουν σε κάποια από τις ειδικές εξαιρέσεις.
Προσωρινές συντάξεις και άλλες εξαιρέσεις
Σημαντικός είναι και ο μήνας αναφοράς. Για να ληφθεί η ενίσχυση, απαιτείται κατά κανόνα να έχει καταβληθεί οριστική κύρια σύνταξη τον Σεπτέμβριο.
Όσοι λαμβάνουν μόνο προσωρινή σύνταξη και δεν έχει ακόμη εκδοθεί η οριστική απόφαση μπορεί να μείνουν εκτός της πληρωμής.
Περιορισμοί υπάρχουν επίσης για κατηγορίες πολιτών που είχαν ενταχθεί σε προηγούμενα προγράμματα κοινωνικής στήριξης ή λαμβάνουν διαφορετικού τύπου επιδόματα. Σε αυτές περιλαμβάνονται, ανάλογα με την περίπτωση, μακροχρόνια άνεργοι, μονογονεϊκές οικογένειες, δικαιούχοι προηγούμενων σχημάτων ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και αρκετοί δικαιούχοι επιδομάτων τέκνων.
Το εάν ένας πολίτης θα λάβει τελικά την ενίσχυση δεν εξαρτάται επομένως μόνο από το ύψος της σύνταξής του, αλλά από ένα σύνολο προϋποθέσεων που αφορούν ηλικία, είδος σύνταξης, οικογενειακό εισόδημα, ακίνητη περιουσία και κατηγορία κοινωνικής παροχής.
Η νέα ρύθμιση δημιουργεί ένα μόνιμο πλαίσιο ετήσιας καταβολής τον Νοέμβριο, προσφέροντας μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στους δικαιούχους. Ταυτόχρονα, όμως, οι ηλικιακοί περιορισμοί εξακολουθούν να αφήνουν εκτός ένα μεγάλο τμήμα χαμηλοσυνταξιούχων, γεγονός που διατηρεί ανοιχτή τη συζήτηση για περαιτέρω διεύρυνση του μέτρου.