Παγίδα για χιλιάδες φορολογούμενους αποδεικνύονται οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου, καθώς η φορολογική αντιμετώπιση δεν είναι αυτή που οι περισσότεροι θεωρούν δεδομένη.
Το τελευταίο διάστημα, σωρεία ερωτημάτων έχει φτάσει στη φορολογική διοίκηση, οδηγώντας στην έκδοση νέας εγκυκλίου που ξεκαθαρίζει το τοπίο για καταθέσεις και επενδυτικά προϊόντα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
Η βασική αρχή είναι σαφής: όταν ένας από τους συνδικαιούχους αποβιώσει, τα χρήματα του κοινού λογαριασμού περνούν αυτόματα στους υπόλοιπους χωρίς να επιβάλλεται φόρος κληρονομιάς ή άλλο τέλος. Αυτό συμβαίνει γιατί τα ποσά δεν θεωρούνται μέρος της κληρονομιαίας περιουσίας, αλλά περιουσία στην οποία οι επιζώντες έχουν ήδη αυτοτελές δικαίωμα.
Η απαλλαγή αυτή δεν περιορίζεται μόνο σε απλές καταθέσεις, αλλά επεκτείνεται και σε επενδυτικά προϊόντα, όπως μετοχές, ομόλογα και αμοιβαία κεφάλαια, καθώς και σε λογαριασμούς σε ξένο νόμισμα ή σε τράπεζες του εξωτερικού. Η μεταβίβαση γίνεται αυτοδικαίως και χωρίς φορολογική επιβάρυνση κάθε φορά που αποβιώνει ένας συνδικαιούχος.
Ωστόσο, η εξαίρεση αυτή δεν ισχύει επ’ αόριστον. Όταν απομείνει ο τελευταίος συνδικαιούχος και αυτός αποβιώσει, τότε τα χρήματα μεταβιβάζονται στους δικούς του κληρονόμους και φορολογούνται κανονικά ως κληρονομιά. Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται και η βασική παγίδα, καθώς πολλοί φορολογούμενοι θεωρούν ότι οι κοινές καταθέσεις δεν φορολογούνται ποτέ και δεν τις δηλώνουν σωστά.
Δεύτερη κρίσιμη παγίδα αφορά στα δικαιώματα τρίτων. Όσο οι συνδικαιούχοι βρίσκονται εν ζωή, κανένα άλλο πρόσωπο, ακόμη και αν είναι σύζυγος ή παιδί, δεν έχει δικαίωμα επί των χρημάτων αν δεν είναι δηλωμένο στον λογαριασμό. Η διανομή ή μεταφορά ποσών εκτός αυτού του πλαισίου δεν προβλέπεται και μπορεί να δημιουργήσει φορολογικές επιβαρύνσεις.
Η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει επίσης ότι ο τελευταίος επιζών συνδικαιούχος δεν αποκτά τα χρήματα ως κληρονόμος, αλλά λόγω του ανεξάρτητου δικαιώματός του στον λογαριασμό. Αυτό ισχύει ακόμη και αν είναι ταυτόχρονα και κληρονόμος των υπολοίπων, καθώς η νομική βάση της κατοχής είναι διαφορετική.