Στην καρδιά του Μυλοποτάμου, στην ιστορική Ελεύθερνα, οι ρίζες της παράδοσης παραμένουν βαθιές.
Αναβίωσε ένα από τα πιο ιδιαίτερα και αρχέγονα έθιμα της Κρήτης την ημέρα του μεγάλου Αγιασμού.
Το έθιμο ξεκινά μέσα στον ναό όπου οι κτηνοτρόφοι του χωριού προσέρχονται κρατώντας πετσέτες, οι οποίες έχουν μέσα τους ένα ισχυρό σύμβολο της βοσκικής: ένα λέρι (κουδούνι) από το κοπάδι τους, συνοδευόμενο από ένα κερί.
Αυτές οι πετσέτες τοποθετούνται στο τραπέζι του Αγιασμού, όπου παραμένουν σε όλη τη διάρκεια της λειτουργίας για να «διαβαστούν» και να καθαγιαστούν.
Η κορύφωση έρχεται τη στιγμή που οι πιστοί κρατούν τις πετσέτες στα χέρια τους με τα κεριά αναμμένα, μέχρι ο ιερέας να σβήσει τη φλόγα με το αγιασμένο νερό.
Οι κτηνοτρόφοι επιστρέφουν στα ποιμνιοστάσια και επιλέγουν ένα στείρο ή αρσενικό οζό για να μην το ασκελιαζουν και να του φορέσουν το ευλογημένο λέρι.
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, η πράξη αυτή προστατεύει το κοπάδι από το κακό και την ασθένεια.
Η δύναμη του εθίμου επεκτείνεται και στον άνθρωπο. Δίπλα στα κουδούνια των ζώων, συχνά συναντά κανείς μέσα στις πετσέτες ρούχα μικρών παιδιών ή ασθενών. Κατά την παράδοση, ο αγιασμός αυτών των αντικειμένων λειτουργεί θεραπευτικά, ενισχύοντας την ελπίδα για ίαση και προστασία των αγαπημένων προσώπων.