Ρεπορτάζ: Λίλιαν Δαφερμάκη
Ένα υποστελεχωμένο γραφείο, αυτό της Πυρασφάλειας των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Ηρακλείου, καλείται κάθε χρόνο να σηκώσει ένα τεράστιο βάρος, καθώς δεν ελέγχει λίγες δεκάδες, αλλά εκατοντάδες φακέλους σε επίπεδο νομού, προκειμένου να διαπιστωθεί αν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, ακόμα και η πιο μικρή λεπτομέρεια, ώστε να δοθεί η απαραίτητη έγκριση.
Πρόκειται για μια διαδικασία απαιτητική, χρονοβόρα και με υψηλό βαθμό ευθύνης, αφού από την ορθότητα των ελέγχων εξαρτώνται πολλά περισσότερα από μια απλή υπογραφή σε έναν φάκελο. Η πυρασφάλεια σε ένα κτίριο, είτε αυτό στεγάζει μια μεγάλη επιχείρηση, είτε μια πολυκατοικία, είτε ένα σχολείο, αποτελεί το Α και το Ω, όπως τονίζουν έμπειρα στελέχη της Πυροσβεστικής, τα οποία γνωρίζουν σε βάθος τη σοβαρότητα και τη σπουδαιότητα του αντικειμένου. Τα ίδια στελέχη γνωρίζουν όμως πολύ καλά και τα προβλήματα που δημιουργούν οι ελλείψεις σε έμψυχο δυναμικό, ελλείψεις που πολλές φορές οδηγούν σε καθυστερήσεις στην έγκριση των σχετικών φακέλων, προκαλώντας αντιδράσεις και παράπονα από τους ενδιαφερόμενους. Σήμερα, σύμφωνα με πληροφορίες της «Π», στο συγκεκριμένο γραφείο υπηρετούν τρεις πυροσβέστες που έχουν αναλάβει τον κύριο ρόλο της εξέτασης των φακέλων, δύο ακόμη συνάδελφοί τους που βοηθούν στο έργο αυτό, αλλά παράλληλα έχουν και άλλα καθήκοντα, καθώς και ένας γραμματέας. Την ίδια ώρα, το 2025 δύο άτομα μετατέθηκαν από το γραφείο της Πυρασφάλειας, γεγονός που επιβάρυνε ακόμη περισσότερο την ήδη δύσκολη κατάσταση.
Οι πυροσβέστες αυτοί καλούνται κάθε χρόνο να ελέγξουν εκατοντάδες περιπτώσεις και, λόγω του μεγάλου αριθμού των φακέλων, συχνά φθάνουν στα όριά τους, ενώ και οι ενδιαφερόμενοι εκφράζουν τη γκρίνια τους, μη γνωρίζοντας τους λόγους για τους οποίους παρατηρούνται τόσο συχνά καθυστερήσεις. Δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν ότι μόνο το 2025 κατατέθηκαν εκατοντάδες φάκελοι για έλεγχο, από τους οποίους έχουν ήδη προχωρήσει οι περισσότεροι, ενώ απομένουν αρκετοί ακόμη φάκελοι που βρίσκονται σε αναμονή για έρευνα. Όπως επισημαίνουν στελέχη της Πυροσβεστικής, ο έλεγχος δεν αποτελεί μια τυποποιημένη, «standard» διαδικασία. Ανάλογα με την περίπτωση, άλλα μέτρα απαιτούνται σε ένα εμπορικό κατάστημα και άλλα σε ένα σχολείο ή σε μια πολυκατοικία.
Υποχρέωση του συγκεκριμένου γραφείου είναι η λήψη και ο έλεγχος μέτρων πυρασφάλειας για όλες τις κατασκευές, ανεξαρτήτως του είδους της δραστηριότητας που φιλοξενούν.
Στο ερώτημα για τις καθυστερήσεις, οι ίδιοι απαντούν ότι αυτές δεν οφείλονται στο ότι κάποιοι δεν θέλουν να δουλέψουν, αλλά στο γεγονός ότι, όσο και να εργάζεται το αρμόδιο προσωπικό, ο χρόνος δεν επαρκεί για να καλυφθεί ο όγκος της δουλειάς. «Σκεφτείτε ότι υποχρέωση λήψης μέτρων πυρασφάλειας έχουν όλες οι κατασκευές», σχολιάζουν με νόημα, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η πυρασφάλεια αποτελεί από μόνη της ένα σύνθετο ζήτημα. Σε πολλές περιπτώσεις, όπως εξηγούν, διαφορετική ερμηνεία του νόμου μπορεί να δώσει ο πυροσβέστης και διαφορετική ο μηχανικός ή κάποιος άλλος επιστήμονας που καλείται επίσης να βάλει την υπογραφή του.
Για τον λόγο αυτό, όπως τονίζουν, σχεδιάζονται σεμινάρια και συναντήσεις επιμορφωτικού χαρακτήρα, ώστε όλοι οι εμπλεκόμενοι με την πυρασφάλεια να μιλούν την ίδια «γλώσσα». Και φυσικά, όταν δοθεί το πράσινο φως μετά τον σχετικό έλεγχο, η δουλειά του πυροσβέστη δεν σταματά εκεί. Στο μέτρο του δυναμικού που υπάρχει, και παρά τον μειωμένο αριθμό προσωπικού, πραγματοποιούνται και έκτακτοι έλεγχοι, ακόμη και σε εγκαταστάσεις που έχουν ήδη λάβει έγκριση μελέτης πυρασφάλειας, προκειμένου να διαπιστωθεί αν συνεχίζουν να τηρούνται τα προβλεπόμενα μέτρα.
Το ζήτημα της πυρασφάλειας, ωστόσο, δεν είναι σημαντικό μόνο γιατί από αυτό μπορεί να σωθούν ή να χαθούν ανθρώπινες ζωές, αλλά και γιατί, όπως επισημαίνεται, αποτελεί βασική αρχή των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών της Κρήτης η αξιολόγηση των φακέλων πυρασφάλειας που βρίσκονται σε ισχύ σε περίπτωση περιστατικού με φωτιά.
Πολύ συχνά, ο φάκελος της πυρασφάλειας δίνει απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα για ένα συμβάν. Χαρακτηριστικό είναι ότι υπήρξε περιστατικό κατά το οποίο οι πυροσβέστες ελεγκτές διαπίστωσαν σοβαρά κενά στον φάκελο και ο πρόστιμο που επιβλήθηκε ανήλθε σε αρκετές δεκάδες χιλιάδες ευρώ
Αλλεπάλληλες παρεμβάσεις
Ο Σύλλογος Ελευθέρων Επαγγελματιών Μηχανικών μαζί με το Σύλλογο Πτυχιούχων Μηχανικών (δηλαδή το σύνολο των Μηχανικών του Ηρακλείου) έχουν κάνει
επανειλημμένα διαβήματα τα τελευταία χρόνια για να διασφαλιστεί η απαιτούμενη στελέχωση του γραφείου πυρασφάλειας όπως η ίδια η υπηρεσία οργανικά προβλέπει. Αυτό τονίζει ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελευθέρων Επαγγελματιών Μηχανικών Κώστας Ξυλούρης ο οποίος σημειώνει ότι παρά τις παρεμβάσεις που έχουν γίνει, και τις φιλότιμες προσπάθειες των εργαζομένων της υπηρεσίας οι ελλείψεις είναι εμφανέστατες με δεδομένο ότι ο νομός Ηρακλείου είναι ο δεύτερος σε αριθμό επιχειρήσεων μετά την Αττική.
Οι «κόκκινες γραμμές» της χρήση υγραερίου
Η τραγωδία της φονικής έκρηξης στο εργοστάσιο Βιολάντα φέρνει στο προσκήνιο με τον πιο δραματικό τρόπο το κρίσιμο ζήτημα της πυρασφάλειας που διαπερνά κάθε επίπεδο λειτουργίας της σύγχρονης κοινωνίας αφού συνδέεται με την ασφάλεια των σπιτιών των σχολείων, των καταστημάτων των επιχειρηματικών μονάδων των ξενοδοχείων των βιοτεχνιών και των βιομηχανιών.
Το πρόβλημα είναι ότι η αυταπόδεικτη ζωτικής σημασίας αξία της πυρασφάλειας δεν βρίσκεται σε αντιστοιχία με τα μέτρα που ο νόμος ορίζει ότι πρέπει να λαμβάνονται καθώς αποτελούν πλέγμα προστασίας των ανθρώπινων ζωών.
Ο Πρόεδρος Συλλόγου Διπλωματούχων Μηχανικών Ελευθέρων Επαγγελματιών Ηρακλείου Κώστας Ξυλούρης, ο οποίος έχει μελετήσει σε βάθος το κρίσιμο αυτό θέμα αξιολογεί όσο πιο μεγάλες είναι οι επιχειρήσεις τόσο πιο σοβαρά είναι και τα μέτρα πυρασφάλειας που λαμβάνονται καθώς διενεργούνται και οι αναγκαίοι έλεγχοι.
Αντίστοιχα όσο μικρότερες είναι οι επιχειρήσεις είναι ασαφές το αν λαμβάνονται όλα τα αναγκαία μέτρα και ποια είναι αυτά. Ο ίδιος εξηγεί ότι στην Κρήτη υπάρχει η μεγάλη ιδιαιτερότητα της χρήσης υγραερίου η χρήση του οποίου ενέχει τεράστιους κινδύνους, αν δεν υπάρχει υψηλή σχολαστικότητα σε σχέση με τα μέτρα πυρασφάλειας που θα πρέπει να λαμβάνονται αλλά και τους ελέγχους που θα πρέπει να γίνονται που επίσης είναι ζήτημα κομβικής σημασίας.
Σύμφωνα με τον ίδιο το 95% των ξενοδοχείων του νησιού χρησιμοποιούν υγραέριο όπως και δεκάδες άλλες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Κρήτη. Ο κ. Ξυλούρης σημειώνει με αφορμή το επικείμενο άνοιγμα της νέας τουριστικής περιόδου είναι απαραίτητο όλες οι μονάδες να προχωρήσουν σε έλεγχο πυρασφάλειας και να έχουν στα χέρια τους ενυπόγραφες βεβαιώσεις ότι η εγκατάσταση λειτουργεί με βάσει τα όσα ορίζει ο νόμος, διότι σε αντίθετη περίπτωση θα πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι έχουν στα χέρια τους μια «ατομική βόμβα».
Όπως περιγράφει, «χωρίς να θέλω να τρομάξω κανένα, αν για παράδειγμα ένα ξενοδοχείο έχει μια δεξαμενή 50 χιλιάδων λίτρων υγραερίου, μια πιθανή έκρηξη της μπορεί να τινάξει ολόκληρο συγκρότημα και να προκαλέσει χιλιάδες νεκρούς! Το υγραέριο απαιτεί ειδικές εγκαταστάσεις και συνθήκες συντήρησης και είναι εξαιρετικά περιορισμένος ο αριθμός των ανθρώπων που είναι ειδικοί τεχνίτες και μπορεί να αναλάβουν την εγκατάσταση αλλά και την επίβλεψη της συντήρησης τους».
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι αυτές οι εγκαταστάσεις απαγορεύεται να βρίσκονται μέσα στα υπόγεια των κτηρίων, αλλά πρέπει να βρίσκονται έξω από αυτά σε ειδικά χωροθετημένα σημεία είτε πάνω είτε κάτω από τη γη με όλα τα αναγκαία μέτρα προστασίας σε περίπτωση ατυχήματος. Μάλιστα σημειώνει ότι ενώ η νομοθεσία επιτρέπει να τοποθετούνται και σε ταράτσες βιομηχανιών, ο ίδιος διαφωνεί κατηγορηματικά υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο μιας διαρροής του υλικού που μπορεί αθόρυβα να διαπεράσει ρωγμές και να προκληθεί μια τεράστια έκρηξη.