«Δώρο άδωρο» το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος, το οποίο, ενώ θεωρητικά επαναφέρει τη δυνατότητα τακτοποίησης των αυθαιρέτων της κατηγορίας 5, στην πράξη δίνει λύσεις στις περιπτώσεις των κτισμάτων με δημόσιο και κοινωφελή χαρακτήρα και ουσιαστικά εξαιρεί τα ιδιωτικά.
Το γεγονός που έχει προκαλέσει σωρεία αντιδράσεων, με τον Σύλλογο Οικιστών Εκτός Σχεδίου Πόλης να ζητά την παρέμβαση των βουλευτών, της Περιφέρειας Κρήτης, του Δήμου Ηρακλείου, του ΤΕΕ/ΤΑΚ και των τοπικών φορέων, προκειμένου να αρθεί αυτή η κατάφορη αδικία σε βάρος δεκάδων πολιτών που απειλούνται με οικονομικό «ολοκαύτωμα», καθώς έχουν στα χέρια τους αβάσταχτα πρόστιμα αυθαιρέτων ή πρωτόκολλα κατεδάφισης των κτισμάτων τους που τους οδηγούν σε ένα τραγικό αδιέξοδο.
Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 24 του μήνα και αυτό το οποίο εκτιμά ο Σύλλογος είναι ότι θα πρέπει να υπάρξει η μέγιστη κοινωνική πίεση για να δοθεί λύση σε δεκάδες συμπολίτες μας που έχουν εγκλωβιστεί στην «ομηρία» των βαρύτατων προστίμων και των πρωτοκόλλων κατεδάφισης.
Ποιους περιλαμβάνει η κατηγορία 5
Όπως είναι γνωστό, η κατηγορία 5 των αυθαιρέτων είναι αυτή που συγκεντρώνει τις σοβαρότερες πολεοδομικές παραβάσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, σε κτίσματα χωρίς οικοδομική άδεια ή ακίνητα με υπερβάσεις μεγαλύτερες του 40% σε δόμηση ή κάλυψη και άνω του 20% στο ύψος.
Πρόκειται για μια κατηγορία που απασχολεί έντονα το Ηράκλειο, καθώς είναι δεκάδες οι περιπτώσεις των αυθαιρέτων που κατασκευάστηκαν τα προηγούμενα χρόνια και έχουν γίνει και εκθέσεις αυτοψίας και επιδόσεις προστίμων και πρωτόκολλα κατεδάφισης. Είναι δεκάδες οι περιπτώσεις των ανθρώπων που βρίσκονται εγκλωβισμένοι στον οικονομικό «εφιάλτη» της πληρωμής βαρύτατων προστίμων, αλλά και την απειλή της κατεδάφισης των ακινήτων τους και χρόνια τώρα περιμένουν από την Πολιτεία να λάβει μέτρα για να ρυθμιστούν, κάτι που, παρά τις προσδοκίες που υπάρχουν, δεν επιβεβαιώνονται.
Βαθύ χάσμα ανισότητας
Το γεγονός ότι το νέο νομοσχέδιο δεν είναι συμπεριληπτικό, καθώς τακτοποιεί μόνο τα ακίνητα του δημοσίου που ανήκουν στην κατηγορία 5 και δεν δίνει τη δυνατότητα στους ιδιώτες να απεγκλωβιστούν από την τραγική κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει, δημιουργεί ένα βαθύ χάσμα ανισότητας. Στη συγκεκριμένη φάση, το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο ρυθμίζει κάποια ακίνητα που είχαν δηλωθεί σε παλαιότερους νόμους (4014/2011 και 4178/2013 και μεταφέρονται πλέον στον ν. 4495/2017 ή στον νέο Κώδικα) και επιχειρείται να αντιμετωπιστεί μια εκκρεμότητα για δηλώσεις που είχαν ξεκινήσει υπό προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς. Επίσης, ρυθμίζει ακίνητα της κατηγορίας 5 που έχουν σαφή δημόσιο και κοινωφελή χαρακτήρα. Στην ουσία, η γενική επαναφορά της τακτοποίησης αυθαιρέτων κατηγορίας 5 παραπέμπεται στο μέλλον. Από τις διατάξεις του υπό διαβούλευση νομοσχέδιου δεν προβλέπεται γενική επαναφορά της τακτοποίησης αυθαιρέτων κατηγορίας 5 για όλους τους ιδιώτες ιδιοκτήτες.
Όπως είναι γνωστό, η δυνατότητα υπαγωγής νέων δηλώσεων αυθαιρέτων κατηγορίας 5 καταργήθηκε από την 1η Οκτωβρίου 2020, με ορισμένες ειδικές εξαιρέσεις. Η γενική επαναφορά της παραμένει σε εκκρεμότητα και συνδέεται με τη λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης, την ολοκλήρωση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (ΖΥΣ) και την ενεργοποίηση του θεσμού της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχων, με συμμετοχή Ελεγκτών Δόμησης για την επαλήθευση των δηλώσεων υπαγωγής.
Έτσι, η συνολική επαναφορά της κατηγορίας 5 μετατίθεται σε επόμενο νομοθετικό στάδιο, ενώ το παρόν νομοσχέδιο περιορίζεται σε συγκεκριμένες εξαιρέσεις.
Οι αλλαγές που αφορούν στη δυνατότητα υπαγωγής αυθαιρέτων κατηγορίας 5 περιλαμβάνονται στο άρθρο 69, παράγραφος 12, του σχεδίου νόμου του ΥΠΕΝ, με τίτλο «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2024/1711 και λοιπές διατάξεις».
Η προτεινόμενη διάταξη προσθέτει δύο νέες περιπτώσεις, τις εη΄ και εθ΄, στην περίπτωση ε΄ του άρθρου 383 του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς», που αφορά τις κατηγορίες αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσεων. Πρόκειται για ειδικές εξαιρέσεις από τους περιορισμούς που ισχύουν για την κατηγορία 5, στην οποία υπάγονται, μεταξύ άλλων, αυθαίρετες κατασκευές με μεγάλες πολεοδομικές υπερβάσεις.
Επίσης, ρυθμίζει ακίνητα της κατηγορίας 5 που έχουν σαφή δημόσιο και κοινωφελή χαρακτήρα. Αφορά σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, δημοτικούς παιδικούς σταθμούς και σταθμούς νομικών προσώπων των Δήμων, κτήρια στις Κτιριακές Υποδομές Α.Ε., δημοτικές αθλητικές εγκαταστάσεις και δομές κοινωνικής πρόνοιας… και αφήνει έξω όλες τις περιπτώσεις των ιδιωτών. Η πλευρά του Συλλόγου Ιδιοκτητών Ακινήτων Εκτός Σχεδίου Πόλης δεν κρύβει τη δυσφορία της για την εξέλιξη αυτή, τονίζοντας ότι η Πολιτεία αντιμετωπίζει ένα οξύ κοινωνικό πρόβλημα με δύο μέτρα και σταθμά και δημιουργεί μια κατάσταση βαριάς κοινωνικής ανισότητας. Στο πλαίσιο αυτό, θα επιχειρήσει να κινητοποιήσει τους τοπικούς βουλευτές να παρέμβουν ώστε η ρύθμιση αυτή να γίνει πραγματικά συμπεριληπτική και ουσιαστική για την εξάλειψη των πραγματικών προβλημάτων που σήμερα είναι στον «αέρα».
Τεράστια κοινωνική ανισότητα
Παρά τις υποσχέσεις, τις πολιτικές δεσμεύσεις και τις διαβεβαιώσεις ότι θα ρυθμιστεί η κατηγορία 5, όλα αποδείχτηκαν χωρίς αντίκρισμα, τονίζει ο πρόεδρος του
Συλλόγου Ιδιοκτητών Ακινήτων Εκτός Σχεδίου Πόλης, Μιχάλης Βλαχάκης, ο οποίος εκφράζει τη δυσφορία του για την εξέλιξη αυτή, τονίζοντας ότι η Πολιτεία αντιμετωπίζει ένα οξύ κοινωνικό πρόβλημα με δύο μέτρα και σταθμά και δημιουργεί μια κατάσταση βαριάς κοινωνικής ανισότητας. Στο πλαίσιο αυτό, επιχειρεί να
κινητοποιήσει τους τοπικούς βουλευτές να παρέμβουν ώστε η ρύθμιση αυτή να γίνει πραγματικά συμπεριληπτική και ουσιαστική για την εξάλειψη των πραγματικών προβλημάτων που σήμερα είναι στον «αέρα». Ο ίδιος τονίζει ότι θα καταθέσει ο Σύλλογος τις προτάσεις του, αλλά, όπως ξεκαθαρίζει, τώρα είναι κρίσιμο να υπάρξει μαζική αντίδραση από όλους για να δοθεί επιτέλους λύση σε ένα οξύτατο κοινωνικό πρόβλημα.