Το μέλλον της αμπελοοινικής παραγωγής στην Κρήτη, σε μια περίοδο που η κλιματική αλλαγή, η ανάγκη για πιστοποιημένη ποιότητα και ο διεθνής ανταγωνισμός διαμορφώνουν νέα δεδομένα, βρέθηκε στο επίκεντρο της ημερίδας «Πανεπιστήμια Αριστείας | Ανάπτυξη Κέντρων Καινοτομίας / Επιχειρηματικότητας – Ερευνητικές και Τεχνολογικές Καινοτομίες στον Αμπελοοινικό Τομέα», η οποία πραγματοποιήθηκε στην Πανεπιστημιούπολη Βουτών.
Η εκδήλωση αποτέλεσε αφορμή για την παρουσίαση του Πειραματικού – Επισκέψιμου Αμπελώνα «Δαφνές» του Πανεπιστήμιο Κρήτης, που υλοποιείται στο πλαίσιο του έργου «Πανεπιστήμια Αριστείας», με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και υπό την εποπτεία του Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Ο αμπελώνας αναπτύσσεται σε αγροτεμάχιο του κληροδοτήματος Μ. Μανασάκη, με στόχο να λειτουργήσει ως πεδίο εφαρμογής της επιστημονικής γνώσης και ταυτόχρονα ως σημείο σύνδεσης έρευνας και παραγωγής.
Τους συμμετέχοντες καλωσόρισαν ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθηγητής Γεώργιος Μ. Κοντάκης, και ο καθηγητής Μιχαήλ Παυλίδης, επιστημονικός υπεύθυνος του έργου, επισημαίνοντας ότι η στρατηγική στόχευση είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου κέντρου καινοτομίας με άμεσο αποτύπωμα στην τοπική οικονομία. Χαιρετισμούς απηύθυναν επίσης ο Γιώργος Ματαλλιωτάκης από την Περιφέρεια Κρήτης και ο Νικόλαος Κονταράκης από τον Δήμο Ηρακλείου, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεργασίας πανεπιστημίων και αυτοδιοίκησης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Δίκτυο Οινοποιών Κρήτης (Wines of Crete). Ο πρόεδρος του Δικτύου, Στυλιανός Ζαχαριουδάκης, σημείωσε ότι η σύμπραξη επιστημονικής γνώσης και παραγωγής αποτελεί προϋπόθεση για τη διατήρηση της δυναμικής που έχει αποκτήσει το κρητικό κρασί τα τελευταία χρόνια, μιλώντας για μια νέα περίοδο ωρίμανσης και εξωστρέφειας του τομέα.
Τον Πειραματικό Αμπελώνα «Δαφνές» παρουσίασε ο Στέφανος Κουνδουράς από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αναδεικνύοντας τη σημασία των αμπελογραφικών συλλογών για τη διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας της αμπέλου. Όπως τόνισε, σε συνθήκες κλιματικής αβεβαιότητας, η προστασία και μελέτη των γηγενών ποικιλιών αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας. Ο αμπελώνας φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ζωντανό εργαστήριο για φοιτητές, ερευνητές και παραγωγούς.
Στο πεδίο της βιολογίας και της τεχνολογίας, ο Κρίτων Καλαντίδης ανέδειξε τον ρόλο της γενετικής ταυτοποίησης ποικιλιών και των σύγχρονων διαγνωστικών εργαλείων για την προστασία της καλλιέργειας, ενώ έγινε αναφορά και στην εφαρμογή τεχνολογιών γεωργίας ακριβείας, όπως αισθητήρες, αυτοματοποιημένοι σταθμοί και χρήση drones. Παράλληλα, ο Απόστολος Σπύρος παρουσίασε τη συμβολή της φασματοσκοπίας πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού (NMR) στον ποιοτικό έλεγχο των οίνων, ως εργαλείο διασφάλισης της αυθεντικότητας και της ποικιλιακής προέλευσης.
Η συζήτηση που ακολούθησε ανέδειξε τόσο τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι αμπελουργοί όσο και την ανάγκη σταθερής επιστημονικής υποστήριξης. Στα επόμενα βήματα περιλαμβάνεται η περαιτέρω ενίσχυση του αμπελώνα με συστήματα ευφυούς γεωργίας, σε συνεργασία με τον Σπύρος Φουντάς από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τη στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης.