Στην «κόψη του ξυραφιού» βρίσκονται δημοπρατημένα δημόσια έργα, λόγω των αλλαγών που επιφέρει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με πρώτο βήμα τις ανακατατάξεις στην τιμή του πετρελαίου.
Πρόκειται για έργα που «χτυπήθηκαν» με υψηλές εκπτώσεις, αλλά στην πορεία της υλοποίησής τους, το οικονομικό περιβάλλον άρχισε να γίνεται όλο και πιο δυσμενές, με αποκορύφωμα τη νέα πολεμική σύρραξη, που επιφέρει βαριές επιπτώσεις στο κόστος των υλικών, των καυσίμων, της συντήρησης των μηχανημάτων, που αποτελούν προϋπόθεση για την ομαλή και έγκαιρη ολοκλήρωση των δημόσιων έργων.
Αναθεώρηση των τιμών των προϋπολογισμών των δημοσίων έργων ζητά ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τεχνικών Εταιρειών, που επιδιώκει παράλληλα συνάντηση με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, υπογραμμίζοντας ότι η αντιμετώπιση του ζητήματος της αναθεώρησης τιμών δεν αφορά απλώς σε μία ακόμα τεχνική διευθέτηση, αλλά αποτελεί ένα κρίσιμο παράγοντα θεσμικής συνέπειας, δημοσιονομικής σταθερότητας και αναπτυξιακής προοπτικής.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών, Ζαχαρία Αθουσάκη, τα νέα δεδομένα, που δημιουργεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, διαμορφώνουν ένα δυσμενές περιβάλλον με παρενέργειες στις οικονομίες, και αυτό αποτυπώνεται σε πρώτο επίπεδο στην τιμή του πετρελαίου.
Ο ίδιος εξηγεί ότι αυτό διαφάνηκε σε πρώτο επίπεδο στον πόλεμο της Ουκρανίας, όπου ακόμα δεν έχουν δοθεί στον εργοληπτικό κλάδο οι αναθεωρήσεις των τιμών των προϋπολογισμών των δημοσίων έργων, που έπρεπε να έχουν εξασφαλιστεί για να μπορέσει να ισορροπήσει οικονομικά.
Μάλιστα, όπως περιγράφει, το τελευταίο διάστημα υπάρχει πολύ μεγάλη αναστάτωση στον κλάδο, που ασκεί ισχυρές πιέσεις να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός της αναθεώρησης των τιμών των προϋπολογισμών των έργων και η πίεση αυτή, όπως είναι φυσικό, κλιμακώνεται λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Όπως τονίζει ο κ. Αθουσάκης, από τις αλλεπάλληλες συζητήσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, φαίνεται ότι έχει πειστεί το Υπουργείο Υποδομών για να προχωρήσει τη σχετική διαδικασία· ωστόσο, αυτό το οποίο προκύπτει είναι ότι υπάρχει εμπλοκή από το Υπουργείο Οικονομικών που ανακόπτει την όλη διαδικασία, η οποία έχει «παγώσει».
Ο ίδιος σημειώνει ότι το αίτημα αυτό δεν μπορεί να το αγνοεί η Κυβέρνηση, διότι -μέσω της αναθεώρησης- διασφαλίζεται η προσαρμογή των τιμών στις μεταβολές του κόστους των υλικών, των καυσίμων, της συντήρησης των μηχανημάτων και αυτό είναι προϋπόθεση για την ομαλή και έγκαιρη ολοκλήρωση των δημόσιων έργων.
Ο κ. Αθουσάκης υπογραμμίζει ότι η αναθεώρηση προβλέπεται στη νομοθεσία και δεν είναι «δώρο» στον εργοληπτικό κλάδο. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι όταν υπογράφηκαν οι συμβάσεις των έργων, αυτό έγινε με διαφορετικές τιμές και σήμερα οφείλει η Πολιτεία να καλύπτει τις αυξήσεις, που προκύπτουν κατά τη διάρκεια κατασκευής των έργων.
Ο ίδιος σημειώνει ότι ήδη στα καύσιμα έχουν αρχίσει ανατιμήσεις και εμείς δεν πήραμε ακόμα τις αυξήσεις του προηγούμενου πολέμου, και δυστυχώς δεν πρόκειται να τις πάρουμε, έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα. Τώρα, στο νέο χτύπημα που θα παρασύρει και τιμές υλικών που ενσωματώνονται στα δημόσια έργα, είμαστε ανήσυχοι, διότι η Πολιτεία δεν μας συμπεριφέρεται δίκαια.
«Δυστυχώς τα έργα που εκτελούνται σήμερα, βρίσκονται στην “κόψη του ξυραφιού” για να σταματήσουν. Και εμείς, οι Εταιρείες 6ης τάξης και κάτω, έχουμε πάρει έργα Δήμων και Περιφερειών με μια σημαντική έκπτωση, σε αντίθεση με τα μεγάλα έργα και το πρόβλημα σε μας είναι μέγιστο».
Η Διοίκηση του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών ζητά συνάντηση με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, στο οποίο έχει ήδη αποστείλει σχετική επιστολή, στην οποία τονίζει μεταξύ άλλων:
«Ο μηχανισμός της αναθεώρησης των τιμών των προϋπολογισμών των έργων είναι θεσμός αναγκαστικού δικαίου, ενσωματωμένος στις συμβάσεις των δημοσίων έργων, με μοναδικό σκοπό τη διατήρηση της συμβατικής οικονομικής ισορροπίας κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των έργων.
Με αυτόν τον τρόπο, διασφαλίζεται η αναπροσαρμογή των τιμών στις μεταβολές του κόστους των υλικών, των εργατικών, των καυσίμων και των συντηρήσεων των μηχανημάτων, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην ομαλή και έγκαιρη ολοκλήρωση των έργων.
Κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης 2012-2020 και κατόπιν σύμφωνης γνώμης και των Εργοληπτικών Οργανώσεων, εφαρμόστηκε καθεστώς συντελεστή αναθεώρησης μονάδας (χωρίς αυξομειώσεις).
Από το 2021, οι διεθνείς εξελίξεις και η ενεργειακή κρίση οδήγησαν σε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές βασικών υλικών και πόρων παραγωγής και κατέστησαν ακόμη πιο επιτακτική την ενεργοποίηση του θεσμού της αναθεώρησης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 153 του ν. 4412/2016, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει.
Αντ’ αυτού, η Πολιτεία, μέσω του υπουργού Υποδομών, προχώρησε σε ειδικές ρυθμίσεις των εξαιρέσεων του νόμου, για να καλύψει ένα μέρος μόνο των αυξήσεων των υλικών, καθορίζοντας συντελεστές αναθεώρησης για το 2021 και για το Α’ τρίμηνο του 2022, ενώ για τα υπόλοιπα τρίμηνα και μέχρι τη λειτουργία του Ενιαίου Συστήματος Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών (Ε.Σ.Τ.Ε.Π. ΤΙΜ.-Τ.Ε.Μ.) του άρθρου 170 του ν. 4412/2016 (Α’ 147), παραμένουν ως προσωρινοί συντελεστές αναθεώρησης αυτοί του Α’ τριμήνου του 2022.
Μέχρι σήμερα, δεν έχουν εκδοθεί οριστικοί συντελεστές αναθεώρησης πέραν του Α’ τριμήνου 2022, ούτε έχει τεθεί σε πλήρη λειτουργία το παραπάνω σύστημα. Επιπλέον, οι προϋπολογισμοί των δημοπρατούμενων έργων εξακολουθούν να βασίζονται εν μέρει σε τιμές Μαΐου 2017 (ΦΕΚ Β’ 1746/19.5.2017) και στο σύνολό τους σε παλιότερες, γεγονός που δημιουργεί σημαντική απόκλιση από τις τρέχουσες οικονομικές συνθήκες και το σημαντικά υψηλότερο επίπεδο τιμών που έχει διαμορφωθεί.
Η πρακτική εφαρμογής των προσωρινών συντελεστών Α’ τριμήνου 2022 στα εν εξελίξει έργα, αποτέλεσε μία προσωρινή λύση της Πολιτείας, που συνέβαλε στη συνέχιση των έργων, αλλά έθεσε σε “ομηρία” τους αναδόχους, πληρώνοντάς τους ποσά αναθεώρησης με προσωρινούς συντελεστές.
Παράλληλα, κατόπιν ατυχούς δικαστικής απόφασης που αφορούσε συγκεκριμένη υπόθεση αναθεώρησης, άρχισε να δημιουργείται κλίμα αβεβαιότητας στις αναθέτουσες Αρχές ως προς την ενιαία εφαρμογή της, με αποτέλεσμα να τίθεται ζήτημα ασφάλειας δικαίου και ομαλής εξέλιξης των έργων.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η μοναδική επιλογή που διασφαλίζει την απρόσκοπτη συνέχιση των δημοσίων έργων, είναι η λήψη απόφασης οριστικοποίησης των συντελεστών αναθεώρησης του Α’ τριμήνου 2022 για όλα τα έργα, που δημοπρατήθηκαν έως και 31.12.2025.
Η ρύθμιση αυτή, μολονότι δεν θεραπεύει πλήρως τις αποκλίσεις κόστους που έχουν σωρευθεί -αφού δεν έχουν προσμετρηθεί οι αυξήσεις στα εργατικά, στη συντήρηση εξοπλισμού και στα καύσιμα- παρέχει ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο μέχρι την πλήρη ενεργοποίηση του νέου συστήματος προδιαγραφών και τιμολόγησης.
Παράλληλα, επιτρέπει τον έγκαιρο δημοσιονομικό προγραμματισμό, ιδίως για τα έργα εθνικής χρηματοδότησης, και συμβάλλει στη διασφάλιση της απρόσκοπτης υλοποίησης των έργων που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους.
Κύριοι υπουργοί,
η αντιμετώπιση του ζητήματος της αναθεώρησης τιμών δεν συνιστά απλώς μία ακόμα τεχνική διευθέτηση, αλλά ένα κρίσιμο παράγοντα θεσμικής συνέπειας, δημοσιονομικής σταθερότητας και αναπτυξιακής προοπτικής. Για τον λόγο αυτό, αιτούμαστε συνάντηση μαζί σας, προκειμένου να σας εκθέσουμε αναλυτικά τα δεδομένα και να συμβάλουμε με τεκμηριωμένες προτάσεις στη διαμόρφωση μιας εφαρμόσιμης λύσης».