Η Σητεία, ο πιο ξηροθερμικός Δήμος της Κρήτης, αντιμετωπίζει έντονα τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Οι παρατεταμένοι καύσωνες, η μείωση των βροχοπτώσεων και η λειψυδρία έχουν οδηγήσει σε υπεράντληση των γεωτρήσεων και περιοριστικά μέτρα στην άρδευση, με σοβαρές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή. «Η παραγωγή ελαιολάδου έχει μειωθεί από 13.500 τόνους το 2013 στους περίπου 4.500 τόνους σήμερα» -αναφέρει ο δήμαρχος Σητείας, Γιώργος Ζερβάκης, προσθέτοντας ότι η διαχείριση των υδάτων αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Δήμο.
Ο πρωτογενής τομέας είναι ο πρώτος που δέχεται τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. «Το 85% του νερού χρησιμοποιείται για την άρδευση», τονίζει ο δήμαρχος, προσθέτοντας ότι «όταν οι περίοδοι λειψυδρίας παρατείνονται, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από τον περιορισμό της άρδευσης». «Αυτό δημιουργεί μια αλυσιδωτή αντίδραση», σημειώνει. «Πλήττεται ο παραγωγός, η τοπική οικονομία και τελικά ο ίδιος ο Δήμος», επισημαίνει ο ίδιος, υποδεικνύοντας ως ενδεχόμενο… plan B την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, αλλά με κεντρικό σχεδιασμό! Όπως χαρακτηριστικά λέει: «ένας αγρότης δεν μπορεί μόνος του να αλλάξει παραγωγικό μοντέλο χωρίς καθοδήγηση και στήριξη».
«Η Περιφέρεια Κρήτης και η Π.Ε. Λασιθίου επενδύουν στην ανθεκτικότητα του τουρισμού που μαζί με το περιβάλλον είναι ίσως από τα πιο σημαντικά δομικά στοιχεία που δίνουμε έμφαση, σε σχέση με τον στρατηγικό σχεδιασμό για τον τουρισμό, την ανάπτυξη και την βιωσιμότητα για τα επόμενα χρόνια» – αναφέρει ο αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου, Γιάννης Ανδρουλάκης.
Ο ίδιος τονίζει τη στρατηγική επένδυση στην ανθεκτικότητα του τουρισμού με δράσεις, που -όπως αναφέρει- έχουν ως αποτέλεσμα τελικά «μια συνεχιζόμενη αύξηση της επισκεψιμότητας, χωρίς να δημιουργείται κάποιο δομικό στοιχείο που θα πιέζει τις υποδομές μας».
Την ίδια ώρα, ο τουρισμός -ως δεύτερος πυλώνας της τοπικής οικονομίας- αποτελεί μια παράλληλη πηγή πιέσεων στους υδατικούς πόρους. Παρά τις αντιδράσεις για τις αυξημένες ανάγκες του τουρισμού για νερό, ο δήμαρχος Σητείας υπογραμμίζει ότι «είμαστε υποχρεωμένοι να ισορροπήσουμε ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία του πρωτογενούς τομέα» -προσθέτει.
Ο Κωστής Λυμπερίου, αντιδήμαρχος Διοικητικών Υπηρεσιών, Παιδείας, Αθλητισμού και Γεωπάρκου, τονίζει ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί ένα ζήτημα, που «μας απασχολεί άμεσα και μας αφορά όλους».
Υπογραμμίζει τη σημασία της συμμετοχής σε προγράμματα με βασικό εταίρο την Περιφέρεια Κρήτης και των δράσεων που υλοποιούνται μέσω των σχολείων και του Γεωπάρκου, σημειώνοντας ότι «γίνεται μια πολύ καλή δουλειά σε επίπεδο εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης».
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στη λειψυδρία και στα ακραία καιρικά φαινόμενα, τα οποία πλέον εμφανίζονται με μεγαλύτερη ένταση και διάρκεια, δημιουργώντας προβλήματα στην αγροτική παραγωγή και στην τοπική κοινωνία. Παράλληλα, επισημαίνει ότι λαμβάνονται μέτρα για τη διαχείριση του νερού, τόσο στον τουρισμό όσο και στην καθημερινότητα, όπως ο έλεγχος της κατανάλωσης και η εξοικονόμηση υδάτινων πόρων.
Ο Βαγγέλης Περάκης, συντονιστής του Γεωπάρκου Σητείας, σημειώνει ότι το γεωπάρκο είναι «μέρος της καθημερινότητας των ανθρώπων», καθώς «όλος ο τόπος είναι μέσα στο γεωπάρκο», συνιστώντας μια στενή σχέση του φυσικού περιβάλλοντος με την καθημερινότητα των κατοίκων. Παράλληλα, η αναγνώριση από την UNESCO, όπως λέει, «βάζει τη Σητεία στον παγκόσμιο χάρτη περιοχών ιδιαίτερης φυσικής και ιστορικής αξίας» και δημιουργεί νέες προοπτικές.
Το «έδαφος» μοιάζει εύφορο για την ανάπτυξη τουρισμού «όχι μαζικού και άναρχου, αλλά ήπιου και συμβατού με το τοπίο», με δραστηριότητες όπως ο αγροτουρισμός, ο πεζοπορικός και ο θεματικός τουρισμός.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην κλιματική αλλαγή, επισημαίνοντας ότι «τα τελευταία χρόνια οι βροχοπτώσεις μειώνονται και τα ακραία φαινόμενα αυξάνονται». Η λειψυδρία, όπως τονίζει, έχει ήδη επηρεάσει την αγροτική παραγωγή και την τοπική οικονομία, γεγονός που καθιστά αναγκαία «μια αλλαγή νοοτροπίας στην αγροτική πρακτική και στη διαχείριση των φυσικών πόρων». Όπως καταλήγει, «χωρίς βιώσιμες πρακτικές και στήριξη της Πολιτείας, η προσαρμογή των παραγωγών θα είναι δύσκολη».
Με αυτά τα δεδομένα, η Περιφέρεια Κρήτης ως εταίρος του ευρωπαϊκού έργου NaTour4CChange, με στόχο τη βιώσιμη προσαρμογή του τουρισμού στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, καταθέτει προτάσεις και στρατηγική.
«Είναι σημαντική η συμμετοχή μας στο πρόγραμμα, για να δώσουμε τη δυνατότητα να προχωρήσουμε σε λύσεις σε περιοχές που έχουμε προτείνει μέσα από τη συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση α’ βαθμού. Είναι θετικό ότι μετά από καιρό, τα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής, τα οποία έπρεπε να διαχειριστούμε, να έχουμε περιοχές όπως τη Ζάκρο, όπως το Κουφονήσι, όπως τους νήσους Κάβαλους, στο μικροσκόπιο ενός ευρωπαϊκού προγράμματος» -σημειώνει με έμφαση ο αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου, Γιάννης Ανδρουλάκης.
Η συνεργάτης της Περιφέρειας Κρήτης, Κυριακή Θεοδώρου, τονίζει: «Η Κρήτη είναι μια από τις πιο ευάλωτες περιοχές της Μεσογείου. Οι θερμοκρασίες αυξάνονται, οι καύσωνες παρατείνονται και οι βροχοπτώσεις μειώνονται. Το NaTour4CChange παρέχει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο δράσης για βιώσιμη ανάπτυξη και προστασία των φυσικών πόρων, με έμφαση στην περιοχή της Ζάκρου και το Κουφονήσι, περιοχές που τα δεδομένα δείχνουν ότι οι συνέπειες της κλιματικής κρίσης είναι ορατές».
Ο συνεργάτης της Περιφέρειας Κρήτης στο έργο, Νίκος Ζερβός, προσθέτει: «Οι παράκτιες ζώνες απειλούνται από διάβρωση και άνοδο της στάθμης της θάλασσας, ενώ η υψηλή εποχικότητα του τουρισμού εντείνει την πίεση σε νερό και ενέργεια. Το ευρωπαϊκό έργο NaTour4CChange παρέχει λύσεις βασισμένες στη φύση, έξυπνα συστήματα νερού, ενεργειακή μετάβαση, βιώσιμη κινητικότητα, διαφοροποίηση της τουριστικής περιόδου και ψηφιακή διακυβέρνηση».
Το NaTour4CChange στοχεύει στην ανάπτυξη ανθεκτικού, χαμηλού αντίκτυπου και ψηφιακά υποστηριζόμενου τουρισμού, αξιοποιώντας οικοσυστημικές λύσεις και προστατεύοντας φυσική και πολιτιστική κληρονομιά.
Η Σητεία και συγκεκριμένα οι περιοχές εστίασης (Ζάκος, Κουφονήσι, Νήσοι Κάβαλοι) αποτελεί πλέον ένα ζωντανό παράδειγμα της ανάγκης για στρατηγική που συνδέει κλιματικά δεδομένα, βιώσιμη ανάπτυξη και προστασία φυσικών πόρων, ενισχύοντας τόσο τον πρωτογενή τομέα, όσο και τον τουρισμό σε περιβάλλον ακραίων κλιματικών πιέσεων.