Προδιαγεγραμμένο έγκλημα κατά του κατά του του πολιτισμού ως δημόσιου αγαθού συνδεδεμένου με την ιστορική φυσιογνωμία χαρακτηρίζει με παρέμβαση της η παράταξη «Ανυπόταχτη Κρήτη» την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, καυτηριάζοντας το γεγονός ότι έχει καταδικαστεί σε «αργό θάνατο» λόγω της υποβάθμισης, της υποστελέχωσης, και της υποχρηματοδότησης της. Στην παρέμβαση της αναδεικνύει τη διαχρονική υποβάθμιση και εγκατάλειψη της Βικελαίας που ξεκινά από τις προηγούμενες δημοτικές Αρχές, που σχεδίαζαν να λειτουργήσει ως καφετέρια ο ισόγειος χώρος της, μέχρι σήμερα που έχει οδηγηθεί σε μια απαράδεκτη κατάσταση υποστελέχωσης.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στην ανακοίνωση της η περιφερειακή παράταξη, «ένας ακόμη κρίκος προστίθεται στην αλυσίδα της υποβάθμισης, της υποχρηματοδότησης, της υποστελέχωσης όλων των δημόσιων υπηρεσιών-υγειονομικών, εκπαιδευτικών, συγκοινωνιακών, πολιτιστικών-που έχει ως αποτέλεσμα την παραπέρα επιδείνωση της ζωής και της καθημερινότητας του εργαζόμενου λαού. Αυτή τη φορά γινόμαστε μάρτυρες του «αργού θανάτου» της Βικελαίας Βιβλιοθήκης, της μοναδικής δημοτικής βιβλιοθήκης της πόλης μας που από την ίδρυσή της το 1908 αποτελεί φάρο πολιτισμού και σημείο αναφοράς για το ιστορικό κέντρο του Ηρακλείου. Η Βικελαία αποτελεί έναν πραγματικό θησαυρό, καθώς διαθέτει πλούσιο αρχειακό υλικό 125.000 τόμων μεγάλης ιστορικής αξίας για την ιστορία του Ηρακλείου και όχι μόνο. Η Βιβλιοθήκη έχει πολλά τμήματα όπως: το Τμήμα Αρχείων (που περιλαμβάνει τα σχετικά με την Κρήτη Αρχεία της Βενετίας, το Τούρκικο Αρχείο του Ηρακλείου, το Αρχείο της Δημογεροντίας του Ηρακλείου, το Αρχείο της γερμανικής κατοχής) και Εφημερίδων, τη Δανειστική βιβλιοθήκη και το αναγνωστήριο με εξειδικευμένο Παιδικό Τμήμα, το Οπτικοακουστικό τμήμα, το Εργαστήριο Συντήρησης Παλαίτυπων. Επίσης λειτουργούν ψηφιακή βιβλιοθήκη και πλούσια εκπαιδευτικά προγράμματα.
Παράλληλα, και ειδικά από το 1980-1990 και εξής, η Βικελαία έχει αναπτύξει σημαντικό εκδοτικό έργο. Το 1994 ιδρύεται η «Βικέλειος Μορφωτική Εταιρεία» από τον Νίκο Γιανναδάκη, ενώ κατά καιρούς έχουν λειτουργήσει «Κέντρο Ελευθέρων Σπουδών» (1990), η «Ελεύθερη Σχολή Φιλολογικών και Ιστορικών
Σπουδών»(1994).
Τι συμβαίνει όμως με τη λειτουργία της σήμερα; Οι ίδιοι οι εργαζόμενοι με υπόμνημά τους που υποβλήθηκε στον Δήμαρχο Ηρακλείου και δημοσιοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 στην τοπική εφημερίδα «Πατρίς» παρουσιάζουν με τα μελανότερα χρώματα την κατάσταση:
Το υπόμνημα των εργαζομένων
«Με το παρόν υπόμνημά μας, επιθυμούμε να σας γνωρίσουμε την υφιστάμενη κατάσταση υποστελέχωσης της “Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης”, η οποία έχει προκύψει κυρίως λόγω της
συνταξιοδότησης υπαλλήλων κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα, καθώς και τις άμεσες επιπτώσεις αυτής στην εξυπηρέτηση των πολιτών, στην ασφάλεια του περιεχομένου της Βιβλιοθήκης, του κτηρίου, αλλά και των εργαζομένων.
Συγκεκριμένα, από τον Μάρτιο έως σήμερα, έχουν αποχωρήσει -λόγω συνταξιοδότησης- τρεις υπάλληλοι (και επίκειται μία ακόμη), χωρίς να έχει πραγματοποιηθεί αντίστοιχη αναπλήρωση του προσωπικού. Η εξέλιξη αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση της επιχειρησιακής δυναμικότητας της υπηρεσίας, την αυξημένη επιβάρυνση των εναπομεινάντων υπαλλήλων και, σε μεγαλύτερο βαθμό, την αρνητική επίδραση στην εύρυθμη λειτουργία της Βιβλιοθήκης, καθώς και στην έγκαιρη και αποτελεσματική
εξυπηρέτηση των πολιτών.
Παράλληλα, λόγω της απουσίας προϊσταμένου Τμήματος, αναγκαζόμαστε συχνά να αναλαμβάνουμε καθήκοντα και ευθύνες, που υπερβαίνουν την υπηρεσιακή μας ιδιότητα, προκειμένου να μη διαταραχθεί η λειτουργία της υπηρεσίας. Η κατάσταση αυτή, ωστόσο, δεν είναι πλέον βιώσιμη, καθώς εγκυμονεί
κινδύνους για την ομαλή λειτουργία της Βιβλιοθήκης και δημιουργεί αυξημένη εργασιακή πίεση στο προσωπικό.
Η έλλειψη προσωπικού έχει ήδη οδηγήσει στο κλείσιμο του Τμήματος Αρχείων- Εφημερίδων και Περιοδικών, ενώ η Βιβλιοθήκη -από τον Σεπτέμβριο- λειτουργεί χωρίς βιβλιοθηκονόμο. Αντίστοιχη κατάσταση αναμένεται να προκύψει με την επικείμενη συνταξιοδότηση του μοναδικού τεχνικού υπευθύνου του Τμήματος Οπτικοακουστικού Αρχείου.
Προβλήματα παρατηρούνται επίσης στον τομέα της καθαριότητας του κτηρίου (εντός και εκτός), καθώς εδώ και ένα εξάμηνο δεν πραγματοποιείται τακτικός καθαρισμός, παρά μόνο περιστασιακά, όταν υπάρχει εκδήλωση. Παράλληλα, καταγράφεται μειωμένη ανταπόκριση σε βλάβες και ανάγκες συντήρησης του φωτισμού και του μηχανολογικού εξοπλισμού του κτηρίου.
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, κρίνεται αναγκαίο να υπάρξει μέριμνα για:
– Τον άμεσο ορισμό προϊσταμένου, προκειμένου να διασφαλιστεί ο απαραίτητος διοικητικός συντονισμός, η ορθολογική κατανομή αρμοδιοτήτων και η αποτελεσματική εποπτεία του προσωπικού.
-Την ενίσχυση της Υπηρεσίας με το απαιτούμενο προσωπικό.
– Την αποκατάσταση της εύρυθμης λειτουργίας των τομέων καθαριότητας, φωτισμού και
συντήρησης.
Η παρατεταμένη αυτή κατάσταση ενέχει σοβαρούς κινδύνους, όπως:
-Αδυναμία επαρκούς εποπτείας των χώρων και περιορισμό της ασφαλούς πρόσβασης των πολιτών.
-Αυξημένη πιθανότητα φθοράς ή απώλειας βιβλιακού και αρχειακού υλικού.
-Υποβάθμιση του πολιτιστικού και εκπαιδευτικού ρόλου της Δημοτικής Βιβλιοθήκης.
– Ζητήματα δημόσιας υγείας και υγιεινής λόγω ανεπαρκούς καθαριότητας.
-Κινδύνους για την ασφάλεια επισκεπτών και προσωπικού, εξαιτίας ανεπαρκούς φωτισμού.
-Οι ανωτέρω ενέργειες εκτιμάται ότι θα συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της λειτουργικότητας
της Δημοτικής Βιβλιοθήκης και στην αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους δημότες».
Διαχρονική εγκατάλειψη
Φυσικά όλα τα παραπάνω αποτελούν την τελευταία κρούση των εργαζόμενων στη Βικελαία, αφού οι πρώτες προσπάθειες να εισακουστούν χρονολογούνται επί δημαρχίας Λαμπρινού. Ενδεικτικό των χειρισμών που έχουν γίνει διαχρονικά είναι το γεγονός ότι επί δημαρχίας Κουράκη είχε σχεδιαστεί η μετατροπή του ισόγειου χώρου της Βικελαίας (εκεί όπου σήμερα λειτουργεί το βιβλιοπωλείο της ) σε καφετέρια γεγονός που είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων. Έχει άραγε εκλείψει ο σχεδιασμός αυτός ή όλη αυτή η υποβάθμιση θα οδηγήσει στη μετατροπή του ισογείου σε artcafe το οποίο σταδιακά θα εκτοπίσει την αρχική λειτουργία του βιβλιοπωλείου; Η ολιγωρία όλων των δημοτικών αρχών-μιας και ο πολιτισμός δεν αποφέρει άμεσο υλικό κέρδος- οδήγησε στη τωρινή κατάσταση, με αποτέλεσμα η ύπαρξη και η λειτουργία της Βικελαίας, έτσι όπως την ξέραμε, να απειλείται. Προς το παρόν έχει οριστεί μόνο Προϊσταμένη στη Βιβλιοθήκη, το Τμήμα των Αρχείων εξυπηρετείται κάποιες ώρες από τον φιλότιμο αφυπηρετήσαντα υπάλληλο, τώρα συνταξιούχο, οι ανάγκες των εκπαιδευτικών ξεναγήσεων καλύπτονται επίσης εθελοντικά ενώ θα δρομολογηθούν προσλήψεις ελάχιστων συμβασιούχων.
Να ικανοποιηθούν τα αιτήματα των εργαζομένων της Βικελαίας
Ως δημότες του Ηρακλείου, ως δάσκαλοι, ως γονείς, ως αναγνώστες και ως άνθρωποι που αγαπούν τον πολιτισμό απαιτούμε:
– άμεση ικανοποίηση όλων των αιτημάτων των εργαζομένων της Βιβλιοθήκης
-κάλυψη των αναγκών της Βιβλιοθήκης σε προσωπικό με μόνιμες οργανικές θέσεις όλω των επιστημονικών ειδικοτήτων
-αξιοποίηση του ισογείου τμήματος της Βιβλιοθήκης στο μέγαρο «Ακτάρικα», ώστε παράλληλα με το βιβλιοπωλείο να διαμορφωθεί ελεύθερος χώρος για μελέτη και δημιουργικές δραστηριότητες που να απευθύνονται σε εφήβους και παιδιά.
-Να ξαναγίνει η Βικελαία ζωντανό κέντρο πολιτισμού και όχι να αργοπεθαίνει με απώτερο στόχο την παράδοσή της στους νόμους της αγοράς και του κέρδους. Καμία σκέψη για ιδιωτικοποίηση.
– Δημόσια δωρεάν πολιτιστικά αγαθά για όλους!