«Ρουκέτα» στην πολύκροτη υπόθεση της πορείας υλοποίησης του ΒΟΑΚ αποτελεί η απένταξη 38 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, που προκαλείται από το γεγονός ότι «τινάζονται στον αέρα» τα χρονοδιαγράμματα τμήματος του έργου Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος, λόγω της καθυστέρησης των απαλλοτριώσεων, εξέλιξη με τεράστιες προεκτάσεις σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο.
Πρόκειται για το πρώτο εργοτάξιο του ΒΟΑΚ, που συμβασιοποιήθηκε το 2022 και αξιοποιήθηκε εμφατικά για την επικοινωνιακή προβολή του πρωθυπουργού, Κ. Μητσοτάκη, σε μια χρονική περίοδο, που όλοι έδειχναν με το δάκτυλο την έλλειψη ωριμότητας του έργου, προβλέποντας ότι είναι απολύτως προδιαγεγραμμένα τα προβλήματα που σήμερα εμφανίζονται.
Η νέα αυτή εξέλιξη προσθέτει ένα ακόμα κομμάτι στο παζλ των αστοχιών που συνθέτει την πορεία υλοποίησης του ΒΟΑΚ, η οποία καταγράφει εκρηκτικά προβλήματα, που αφορούν μεταξύ άλλων σε πλημμελείς μελέτες και στη σχεδιαστική ανωριμότητα, του κυβερνητικού σχεδιασμού του οραματικού αυτού έργου στην Κρήτη, που είναι το μοναδικό διαμέρισμα της χώρας το οποίο στερείται ενός σύγχρονου αυτοκινητόδρομου, με αποτέλεσμα το νησί να εξακολουθεί να πληρώνει αβάσταχτο φόρο αίματος αθώων ανθρώπων που σβήνουν τόσο άδικα από τη ζωή, αφού ο τόπος μας στερείται το αυτονόητο…
Ένα οδικό δίκτυο της προκοπής. Το έργο του ΒΟΑΚ, που έχει συνδεθεί άρρηκτα με την τοπική ανάπτυξη (και η κατασκευή του αλληλεπιδρά άμεσα με την ανέγερση του νέου αεροδρομίου στο Καστέλλι), πελαγοδρομεί στα προβλήματα, και η πορεία της υλοποίησής του είναι σπαρμένη με αγκάθια, εγείρει μείζονα ερωτήματα για το πότε θα υλοποιηθεί, και αν το αποτέλεσμα που θα προκύψει θα είναι αντάξιο των αναγκών ή αν θα ανοίξει νέο κύκλο προβλημάτων.
Η προδιαγεγραμμένη απένταξη
Η απένταξη του έργου είχε χαρακτηριστεί περίπου ως προδιαγεγραμμένη, με δεδομένη την εκρηκτική κατάσταση στην οποία είχε οδηγηθεί το κρίσιμο ζήτημα των απαλλοτριώσεων, που εξακολουθεί να βρίσκεται «στον αέρα».
Όπως έχει γράψει η «Π», ειδικά στο τμήμα του ΒΟΑΚ Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος, οι απαλλοτριώσεις έχουν καθυστερήσει σε τέτοιο σημείο που έχει λάβει τρεις παρατάσεις, ενώ πρόσφατα το Υπουργείο Υποδομών ενέκρινε αποζημίωση ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ στον ανάδοχο του έργου για τις καθυστερήσεις, που καταγράφονται στο έργο χωρίς -ασφαλώς- δική του υπαιτιότητα.
Οι καθυστερήσεις αφορούν -μεταξύ άλλων- στην καθυστέρηση απόδοσης απαλλοτριωμένων εκτάσεων και μετατόπισης δικτύων ΟΚΩ (ΔΕΔΔΗΕ και ΔΕΥΑ), λόγους για τους οποίους ο ανάδοχος διεκδίκησε και έχει κερδίσει αποζημιώσεις ως θετικές ζημιές αναδόχου 20 εκατ. ευρώ.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το έργο, που συμβασιοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο 2022 με χρόνο ολοκλήρωσης τους 36 μήνες, μετά από τρεις παρατάσεις, η απένταξη ήταν μοιραία προδιαγεγραμμένη από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Όπως προκύπτει και από το σχετικό έγγραφο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, το συγκεκριμένο έργο, που έχει προϋπολογισμό 206 εκατ. ευρώ, εκτελείται δημοσία δαπάνη. Ωστόσο, η απένταξη του τμήματος του έργου, η χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης στο έργο περιορίζεται στα 98 εκατ. ευρώ, ενώ το υπόλοιπο κόστος το χρεώνεται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Ειδικότερα, στο σχετικό έγγραφο αναφέρεται ότι μετά την τροποποίηση της απόφασης ένταξης του έργου, δρομολογείται:
-Η «μείωση της συνεισφοράς του Ταμείου Ανάκαμψης (ΤΑΑ) από το ποσό των 137.000.000,00€ στο ποσό των 99.814.286,00€, βάσει της τελευταίας αναθεώρησης (Δεκέμβριος 2025) της Εκτελεστικής Απόφασης του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 13ης Ιουλίου 2021. Η συνολική δημόσια δαπάνη παραμένει σταθερή στο ποσό των 206.339.529,50€
-Η διαμόρφωση της περιγραφής του τμήματος του φυσικού αντικειμένου του Έργου, που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και αναφέρεται στη χιλιομετρική θέση 1+800 έως τη χιλιομετρική θέση 12+000, ώστε να είναι συμβατό με την περιγραφή του οροσήμου 262 -σύμφωνα με την τελευταία αναθεώρηση (Δεκέμβριος 2025) της Εκτελεστικής Απόφασης του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 13ης Ιουλίου 2021.
-Η τροποποίηση με προσθήκη συνέργειας με τα εξής έργα:
- Βελτίωση Οδικής Ασφάλειας στο τμήμα Γεωργιούπολη-Πετρές του ΒΟΑΚ,
- Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ), συμπληρωματικές εργασίες οδικής ασφάλειας στο τμήμα Κίσσαμος-Χανιά.
- Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ). Υποέργο 1. Χανιά-Ηράκλειο και προαίρεση Κίσσαμος-Χανιά».
Πώς θα προχωρήσει το έργο
Όπως είναι γνωστό, το έργο του ΒΟΑΚ στο τμήμα: Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος αφορά τη βελτίωση και διαπλάτυνση του υφιστάμενου τμήματος Νεάπολη-Αγ. Νικόλαος, ώστε να μετατραπεί σε σύγχρονο αυτοκινητόδρομο, με δυο λωρίδες κυκλοφορίας και ΛΕΑ, συνολικού μήκους 14,5 χλμ.
Μεταξύ άλλων, το έργο θα περιλαμβάνει τρεις ανισόπεδους κόμβους σε Νεάπολη, Λίμνες και Άγιο Νικόλαο και έρχεται να συμπληρώσει το μεγάλο έργο του ΒΟΑΚ στην Ανατολική Κρήτη.
Όπως αναφέρεται στο έγγραφο της απόφασης του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, «το συνολικό μήκος της αρτηρίας είναι περίπου 14,5 km και εκτείνεται από την πρώτη είσοδο της Νεάπολης μέχρι τον κόμβο Κριτζάς στην οδό Αγ. Νικόλαος-Καλό Χωριό.
Το φυσικό αντικείμενο, που χρηματοδοτείται από το ΤΑΑ, αφορά το τμήμα της αρτηρίας από την Χ.Θ. 1+800 έως την Χ.Θ. 12+000 συνολικού μήκους 10,2 km, τα υπόλοιπα τμήματα θα χρηματοδοτηθούν από το ΤΠΑ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Αναφέρεται η ανάπτυξη και κατασκευή πλήρους δικτύου εγκάρσιων και παράπλευρων οδών (διαφόρων διατομών) για την εξυπηρέτηση των αποκοπτώμενων παρόδιων χρήσεων και την αποκατάσταση της εκατέρωθεν της αρτηρίας επικοινωνίας. Το συνολικό μήκος αυτού του δικτύου είναι περίπου 2 km και 9 km αντίστοιχα.
Το συγκεκριμένο φυσικό αντικείμενο θα χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από το ΤΠΑ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και αφορά στην ανάπτυξη και κατασκευή τριών ανισόπεδων κόμβων, και συγκεκριμένα, Νεάπολης, Λιμνών, Αγ. Νικολάου.
Το φυσικό αντικείμενο, που χρηματοδοτείται από το ΤΑΑ, αφορά τον Α/Κ Λιμνών, οι άλλοι δύο κόμβοι θα χρηματοδοτηθούν από το ΤΠΑ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, όπως και η κατασκευή τεχνικών έργων οδού (γέφυρες, κάτω διαβάσεις, έργα μερικής και ολικής κάλυψης λωρίδων κυκλοφορίας και έργα αντιστήριξης).
Το φυσικό αντικείμενο, που χρηματοδοτείται από το ΤΑΑ, αφορά στο προαναφερόμενο τεχνικό αντικείμενο που περιλαμβάνεται στο τμήμα της αρτηρίας από την Χ.Θ. 1+800 έως τη Χ.Θ. 12+000, δηλαδή στο συνολικό μήκος των 10,2 km, το τεχνικό αντικείμενο που περιλαμβάνεται στα υπόλοιπα δύο τμήματα, θα χρηματοδοτηθεί από το ΤΠΑ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Τα υδραυλικά έργα (διαμήκη και εγκάρσια) για την αποστράγγιση των οδών και την απορροή των ομβρίων, καθώς και τα έργα διευθέτησης ρεμάτων και χειμάρρων. Το φυσικό αντικείμενο, που χρηματοδοτείται από το ΤΑΑ, αφορά στο προαναφερόμενο τεχνικό αντικείμενο που περιλαμβάνεται στο τμήμα της αρτηρίας από την Χ.Θ. 1+800
έως την Χ.Θ. 12+000, δηλαδή στο συνολικό μήκος των 10,2 km, το τεχνικό αντικείμενο που περιλαμβάνεται στα υπόλοιπα δύο τμήματα θα χρηματοδοτηθεί από το ΤΠΑ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Αναφέρεται επίσης η βελτίωση γεωμετρίας και διατομής της Παλαιάς Εθνικής Οδού στο τμήμα Νεάπολη-Αγ. Νικόλαος, ώστε να παραλάβει την κυκλοφορία κατά τη διάρκεια κατασκευής του αυτοκινητόδρομου. Το συγκεκριμένο τεχνικό αντικείμενο θα χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από το ΤΠΑ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών».