Μεγάλο ενδιαφέρον από εταιρείες, μεγάλη αγωνία να μην εξελιχθεί το ανάκτορο σε πεδίο για «μάχη» εργολάβων
Ξεχάστε τα ξύλινα κιόσκια, τους όρθιους τουρίστες στη μέση του δρόμου να κόψουν εισιτήριο για να μπουν στην Κνωσό και την αταξία έξω από το ανάκτορο, καθώς η μελέτη του Πολυτεχνείου Κρήτης που δημοπρατείται τα αλλάζει όλα!
Και μάλιστα, το ενδιαφέρον σχετικά με τον διαγωνισμό που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη από τις 6 Ιουλίου προσελκύει ήδη μεγάλο ενδιαφέρον εργοληπτικών εταιρειών, καθώς πρόκειται για έργο «πρόκληση», αφού αφορά στην αναβάθμιση της αισθητικής εικόνας και της λειτουργικότητας των υπηρεσιών για τον επισκέπτη κατά την είσοδό του στο ανάκτορο της Κνωσού!
Παράλληλα, όμως, με το ενδιαφέρον των εταιρειών, εξαιτίας του ειδικού αντικειμένου του έργου, επικρατεί και μεγάλη αγωνία των φορέων για την ομαλή εξέλιξη του διαγωνισμού του έργου, καθώς μεν το κριτήριο της κατακύρωσης του αναδόχου είναι η μεγαλύτερη έκπτωση, όμως τίθεται το κριτήριο να πάει «πακέτο» όλο το αντικείμενο της μελέτης «Ανάπλαση χώρων εισόδου στο Μινωικό Ανάκτορο Κνωσού» από έναν εργολήπτη.
Η αγωνία που επικρατεί έχει κυρίως να κάνει, αφενός, ως προς το να είναι γόνιμος ο διαγωνισμός και, αφετέρου, να μην υπάρχουν χρονοβόρες προσφυγές εργολάβων κατά εργολάβων, αφού έχει γίνει η ανάθεση!
Πάντως, πρόκειται για την πιο ριζική αναμόρφωση που έχει γίνει τις τελευταίες δεκαετίες στον εξωτερικό χώρο και την είσοδο του μινωικού ανακτόρου της Κνωσού, κάτι που αναμένεται να ξεκινήσει προσεχώς… με βάση τις προδιαγραφές που θέτει η UNESCO και οι οποίες είναι πολύ αυστηρές!
Θα έλεγε κάποιος ότι, καλώς εχόντων των πραγμάτων, οι παρεμβάσεις θα μπορούσαν να ξεκινήσουν τέλη του 2026 αρχές του 2027, αν δεν εξελιχθεί ο διαγωνισμός, που βρίσκεται ήδη στον «αέρα», σε «μάχη» εργολάβων με ενστάσεις, Δικαστήρια και όλα τα συμπαρομαρτούντα, που πολλές φορές καθυστερούν ή θέτουν και εκτός χρηματοδότησης, λόγω καθυστερήσεων, την έναρξη ενός δημόσιου έργου με συγχρηματοδότηση ευρωπαϊκών πόρων!
Όλα τα ανωτέρω δεν αποτελούν απλώς μια απλή θεώρηση, αλλά μια πραγματική συνθήκη, καθώς από τις 6 Ιουλίου βγήκε στη δημοσιότητα η διακήρυξη του διαγωνισμού για την «Ανάπλαση χώρων εισόδου στο Μινωικό Ανάκτορο Κνωσού» που δημοπρατεί το Υπουργείο Πολιτισμού και χρηματοδοτεί η Περιφέρεια Κρήτης μέσω ΕΣΠΑ με 3,5 εκατ. ευρώ.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι ήδη εκφράζεται αρκετά μεγάλο ενδιαφέρον από ενδιαφερόμενες εταιρείες για την αναδοχή του έργου, ωστόσο η αντικειμενική δυσκολία λόγω των προδιαγραφών που θέτει πλέον όχι μόνο το Υπουργείο Πολιτισμού, αλλά και η UNESCO που έχει συμπεριλάβει την Κνωσό στους κόλπους της ενδέχεται να οδηγήσει είτε σε συμπράξεις πολλών εταιρειών μαζί για να καλύψουν το αντικείμενο είτε κάποιοι να κάνουν «πίσω» λόγω της δυσκολίας του έργου.
Ο διαγωνισμός ορίζει ως τελική προθεσμία υποβολής ηλεκτρονικών προσφορών την 28η Ιουλίου, ενώ η αποσφράγισή τους θα γίνει στις 30 Ιουλίου από επιτροπή που ήδη χθες όρισε το Υπουργείο Πολιτισμού.
Το έργο που αποτελεί ουσιαστικά την Α΄ Φάση έχει προϋπολογισμό 3,5 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται από το Περιφερειακό Πρόγραμμα «Κρήτη 2021-2027» και συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), ενώ φορέας υλοποίησης είναι το Υπουργείο Πολιτισμού και, συγκεκριμένα, η Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου. Το έργο έχει χρονοδιάγραμμα 720 ημερών, δηλαδή περίπου 2 χρόνια με βάση τη διακήρυξη.
Τι περιλαμβάνει το αντικείμενο της μελέτης του Πολυτεχνείου Κρήτης
Το έργο θεωρείται «πρόκληση» για δύο λόγους: α) ο σχεδιασμός της μελέτης που έχει γίνει από το Πολυτεχνείο Κρήτης (ομάδα Σκουτέλη), ακολουθεί αυστηρές προδιαγραφές και κριτήρια που θέτει η ίδια η UNESCO για την ένταξη των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων της Κρήτης στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και στοχεύει όχι μόνο στην αισθητική αναβάθμιση, αλλά και στη λειτουργικότητα του χώρου και β) τα έργα συνδυάζονται με το σύστημα πυρόσβεσης που το Υπουργείο Πολιτισμού που έχει προωθήσει για τον χώρο και θεωρεί καίριας σημασίας.
Με βάση τη μελέτη, δημιουργείται νέο κεντρικό στέγαστρο υποδοχής που ουσιαστικά είναι ένα νέο σύγχρονο κτήριο, με αρχιτεκτονικό σχεδιασμό εμπνευσμένο από τη μινωική παράδοση και θα στεγάζει εκδοτήρια, γραφεία, τουαλέτες, ιατρείο και στεγασμένους χώρους αναμονής.
Η κεντρική πλατεία εισόδου αλλάζει και αποκτά ενιαία εικόνα με λιθοστρώσεις και δενδροφυτεύσεις, ενώ, ταυτόχρονα, επεκτείνονται τα πεζοδρόμια, ώστε να διαχωρίζεται η κίνηση πεζών από αυτοκίνητα και ταυτόχρονα προβλέπονται νέες θέσεις στάθμευσης για ΑμεΑ, εργαζόμενους, ασθενοφόρα και πυροσβεστικά οχήματα. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι εργασίες θα γίνονται υπό στενή παρακολούθηση αρχαιολόγων για τυχόν εντοπισμό νέων ευρημάτων κατά τις εκσκαφές.
Οι χρήσεις που θα στεγάζονται στη νέα αυτή κατασκευή είναι οι παρακάτω: – Το κυρίως κτήριο υποδοχής (Κ1) στο νότιο μέρος του προτεινόμενου κτηριακού συγκροτήματος, το οποίο θα περιλαμβάνει το εκδοτήριο εισιτηρίων, το βεστιάριο, τα γραφεία προσωπικού, χώρους υγιεινής επισκεπτών, ιατρείο και ημιυπαίθριους χώρους στάσης.
– Το κτήριο Κ2 που προτείνεται να στεγάσει σε αυτή τη φάση νέους χώρους υγιεινής για τους επισκέπτες και σε επόμενη φάση με τροποποιήσεις το πωλητήριο του Οργανισμού Διαχείρισης Αρχαιολογικών Πόρων (ΟΔΑΠ).
– Το κτήριο Κ3 νότια της «Βασιλικής Οδού» που σε αυτή τη φάση θα παραμείνει ως στέγαστρο, για να διαμορφωθεί σε επόμενη το αναψυκτήριο ΟΔΑΠ.
– Το περίπτερο των ξεναγών (Κ5).
Επίσης, προβλέπεται η διαμόρφωση της τριγωνικής πλατείας εισόδου με στρώσεις πωρόλιθου και δενδροφυτεύσεις, καθώς και η διεύρυνση του πεζοδρομίου από τον βόρειο χώρο στάθμευσης προς την περιοχή εισόδου, υποστηριζόμενη από τοιχία και λιθοδομές.
Σύμφωνα με τη μελετητική ομάδα του Πολυτεχνείου Κρήτης που σχεδίασε το έργο στην Κνωσό, με βάση τη μελέτη, περιλαμβάνεται ένα σύνολο ελεύθερων και κλειστών χώρων, που συνθέτουν μία ενιαία λειτουργική ενότητα, σε απόσταση από τις κινήσεις των οχημάτων, προκειμένου να επιτευχθεί η ομαλή και άνετη κίνηση και εξυπηρέτηση των επισκεπτών του αρχαιολογικού χώρου και των εργαζόμενων εντός και γύρω από αυτόν.
Ειδική διαχείριση θα έχουν τα οχήματα ΑμεΑ, οχήματα των εργαζόμενων στον χώρο, ένα ασθενοφόρο και ένα πυροσβεστικό όχημα, σε ειδικές θέσεις στάθμευσης στα νότια του συγκροτήματος κτηρίων υποδοχής.
Η εύρυθμη λειτουργία και η παράλληλη αισθητική αναβάθμιση των δομών στις περιοχές άφιξης, στάθμευσης, μετάβασης έως την είσοδο, εξόδου και στάσης για αγορά ενθυμίων και επίσκεψη στο αναψυκτήριο, θα εξασφαλίσει μια συνολική αναβάθμιση των υπηρεσιών και αύξηση της «ακτινοβολίας» του μινωικού ανακτόρου διεθνώς.
Παράλληλα, ο σχεδιασμός ικανοποιεί τα κριτήρια που έχουν θέσει υπόψιν των επιτροπών ένταξης στους καταλόγους της UNESCO οι ειδικοί από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Η θέση από την οποία γίνεται η είσοδος στο ανάκτορο παραμένει ίδια λόγω της επιτυχούς έως σήμερα οργάνωσης των κινήσεων εντός του αρχαιολογικού χώρου και της ιστορικότητας της πρόσβασης που οργάνωσε ο ίδιος ο Evans.
Σκοπός των έργων είναι η εξασφάλιση ενός δομημένου χώρου ικανού να ισορροπεί μεταξύ σεβασμού της ιστορίας και διευκόλυνσης των επισκεπτών, με δομές βιώσιμες, ανθεκτικές και ενεργειακά αυτόνομες.
Οι σημερινοί χώροι εισόδου, επειδή δεν ανταποκρίνονται πλέον στον σκοπό για το οποίο κατασκευάστηκαν και οφείλουν να ανανεωθούν, λειτουργούν συμπληρωματικά με νέους που μελετώνται σε δύο φάσεις εξέλιξης του χώρου.
Η νέα διαμόρφωση αποσκοπεί στα παρακάτω:
- Ασφάλεια στις κινήσεις των εργαζομένων του χώρου και των επισκεπτών
- Καθαρότητα στις κινήσεις των επισκεπτών προς και από το ανάκτορο και στους χώρους στάθμευσης
- Αναγνωσιμότητα των οδεύσεων μέσω της αρχιτεκτονικής επίλυσης
- Χώροι άνετοι και ευρύχωροι στις επιμέρους λειτουργικές ενότητες, ικανοί να υποστηρίξουν τον αυξανόμενο αριθμό επισκεπτών χωρίς ογκώδεις κατασκευές
- Χώροι ασφαλείς σε περίπτωση έντονων καιρικών φαινομένων
- Αξιοπρεπείς και ανθεκτικές κτηριακές δομές, επάξιες του σημαντικού χώρου που θα υποστηρίζουν
Οι ελεύθεροι χώροι απαρτίζονται από το διευρυμένο πεζοδρόμιο που γεφυρώνει τον χώρο στάθμευσης με τη νέα πλατεία υποδοχής, με κλίση προς τον νότο, που δέχεται νέες δενδροφυτεύσεις (συνολικό εμβαδόν 1.890 τμ.).
Αυτή συνδέεται μέσω ράμπας με τον βοηθητικό χώρο στάθμευσης ΑμεΑ, ασθενοφόρου, πυροσβεστικού στα νότια της συνολικής επέμβασης. Ελευθερώνεται από μέρος των υφιστάμενων δομών ο χώρος αμέσως μετά την είσοδο σε μικρή πλατεία υποδοχής με εμβαδόν 870 τ.μ.
Τα τρία κτήρια έχουν εμφάνιση στεγάστρων προστασίας αρχαιοτήτων, με τους κλειστούς χώρους να αναδύονται με κοινό ύφος υλικών με εκείνα των δαπέδων. Κτήριο υποδοχής 215 τ.μ. – Πωλητήριο 116 τ.μ. + 77 τ.μ. αποθήκη σε πατάρι – Αναψυκτήριο 98 τ.μ. + 32 αποθήκη σε πατάρι.
Συμπληρωματικά, αναβαθμίζονται και επεκτείνονται οι χώροι υγιεινής, κατασκευάζεται ειδικό γραφείο ξεναγών κοντά στην είσοδο, εντός της πλατείας και στέγαστρο προστασίας της νέας ηλεκτρικής γεννήτριας ως συμπλήρωμα στο υφιστάμενο κτήριο πωλητηρίου ΤΑΠ, το οποίο σε δεύτερο χρόνο θα αλλάξει χρήση.
H επιτροπή
Η επιτροπή για την αποσφράγιση των προσφορών αποτελείται από τους:
ΤΑΚΤΙΚΑ ΜΕΛΗ 1. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ, του κλάδου ΠΕ Πολιτικών Μηχανικών, υπάλληλο της ΔΑAΜ, ως πρόεδρο. 2. ΛΕΚΟΥ ΟΛΓΑ, του κλάδου ΠΕ Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, υπάλληλος της ΔΑΑΜ, ως μέλος. 3. ΚΑΡΚΑΤΣΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, του κλάδου ΠΕ Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, υπάλληλος της ΔΑΑΜ, ως μέλος. ΑΝΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΜΕΛΗ 1. ΛΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ, του κλάδου ΠΕ Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, υπάλληλος της ΔΑΑΜ. 2. ΠΑΠΑΜΑΝΤΕΛΛΟΥ ΙΣΑΒΕΛΛΑ – ΚΛΥΤΙΑ, του κλάδου ΠΕ Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, υπάλληλος της ΔΑΑΜ. 3. ΛΩΛΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ, του κλάδου ΠΕ Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, υπάλληλος της ΔΑΑΜ. Σε περίπτωση απουσίας της ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑΣ, χρέη προέδρου της Επιτροπής θα εκτελέσει ο ΛΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ.