Σε διαρκή «πονοκέφαλο» για τους κατοίκους του Ηρακλείου έχει εξελιχθεί και φέτος η μαζική εμφάνιση κατσαρίδων και μάλιστα ιπτάμενων, σύμφωνα με αναφορές πολιτών, στην διεύθυνση δημόσιας υγείας.
Όπως είπε στην «Π» ο διευθυντής Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης, Αντώνης Παπαδάκης, παρά την αποστροφή όλων μας, η πόλη έχει κατακλυστεί και φέτος, με τους πολίτες να μην ξέρουν τι να κάνουν για την εξόντωσής τους.
Το μυστικό της επιβίωσής τους σε κάθε είδους περιβάλλον κρύβεται στην ακραία διατροφική τους ευελιξία, αν και παρουσιάζουν μια σημαντική αδυναμία. Δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς νερό για διάστημα μεγαλύτερο της μίας εβδομάδας.
Από τα γλυκά μέχρι το… χαρτόνι: Τι περιλαμβάνει το μενού τους
Ως παμφάγα έντομα, οι κατσαρίδες μπορούν να καταναλώσουν σχεδόν οτιδήποτε περιέχει οργανική ύλη, γεγονός που καθιστά την καταπολέμησή τους εξαιρετικά δύσκολη, αφού εντοπίζουν τροφή οπουδήποτε. Αν και δεν έχουν φραγμούς, δείχνουν σαφή προτίμηση σε συγκεκριμένες κατηγορίες:
Άμυλα, σάκχαρα και λίπη: Αποτελούν τον βασικότερο πόλο έλξης. Ψίχουλα, λεκέδες από υγρά, άπλυτα σκεύη και υπολείμματα στους κάδους των σπιτιών είναι ιδανικές πηγές. Τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες, όπως ψωμί, μπισκότα, κέικ και δημητριακά, είναι εξαιρετικά ελκυστικές.
Αδυναμία στα ζαχαρώδη: Έχουν ιδιαίτερη έλξη για τη σοκολάτα, τις καραμέλες, τη ζάχαρη και το μέλι.
Πρωτεΐνες: Αν και έρχονται σε δεύτερη μοίρα μετά τα άμυλα και τα γλυκά, θα καταναλώσουν υπολείμματα κρέατος, καθώς και την ξηρά τροφή των κατοικίδιων (σκύλων και γατών), η οποία είναι πλούσια σε λίπη και πρωτεΐνες.
Οι σοκαριστικές εναλλακτικές επιλογές
Όταν οι τυπικές πηγές τροφής εκλείψουν, οι κατσαρίδες επιστρατεύουν ακραίες λύσεις για να μην λιμοκτονήσουν, καταναλώνοντας υλικά που προκαλούν έκπληξη.
Βιβλιοδεσίες, ταπετσαρίες και κούτες, λόγω της κυτταρίνης που περιέχουν.
Υφάσματα: Ρούχα, χαλιά ή κουρτίνες από βαμβάκι, μαλλί και δέρμα (κυρίως αν φέρουν λεκέδες).
Σαπούνια (ειδικά όσα έχουν ζωικά λίπη), καθώς και κόλλες ή πάστες που χρησιμοποιούνται σε κατασκευές και βιβλία.
Τρίχες και νύχια που περιέχουν κερατίνη, καθώς και περιττώματα άλλων ζώων ή εντόμων.
Τρώνε επίσης άλλα νεκρά έντομα, ακόμα και του είδους τους.
Αυτή ακριβώς η ανεξάντλητη γκάμα επιλογών εξηγεί γιατί η απομάκρυνσή τους είναι τόσο δύσκολη.
Ακόμη και σε μια πεντακάθαρη κουζίνα, μπορούν να συντηρηθούν τρώγοντας τα βιβλία στο σαλόνι, το σαπούνι στο μπάνιο ή τη σκόνη κάτω από τα έπιπλα.
Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης: Παριστάνουν τις νεκρές
Μια ιδιαίτερη αμυντική τακτική των κατσαρίδων απέναντι στον κίνδυνο είναι η προσποίηση θανάτου. Όταν νιώσουν απειλή, αναποδογυρίζουν, τεντώνουν τα πόδια τους και παραμένουν εντελώς ακίνητες. Η κατάσταση αυτή μπορεί να διαρκέσει αρκετά λεπτά, μέχρι το έντομο να βεβαιωθεί ότι ο κίνδυνος πέρασε και να απομακρυνθεί με ασφάλεια.
Οι κατσαρίδες αναζητούν θερμά και υγρά περιβάλλοντα, ενώ προσελκύονται μαζικά από:
- Στοιβαγμένα άπλυτα πιάτα στο νεροχύτη.
- Ψίχουλα και υπολείμματα σε πατώματα και πάγκους.
- Ανοιχτά σκουπίδια και υπολείμματα τροφών σε άδεια κουτιά/δοχεία.
- Τροφή κατοικίδιων που μένει εκτεθειμένη στο πάτωμα.
- Σημεία με έντονη υγρασία.
Για να φωλιάσουν και να αναπαραχθούν, επιλέγουν σκοτεινά και υγρά σημεία, όπως πίσω από ψυγεία, κουζίνες και νεροχύτες, κάτω από σιφώνια δαπέδου, καθώς και στο εσωτερικό ηλεκτρικών μοτέρ ή μεγάλων οικιακών συσκευών.
Το αδιαμφισβήτητο σημάδι εισβολής
Η παρουσία περιττωμάτων, τα οποία μοιάζουν εμφανισιακά με κόκκους μαύρου πιπεριού ή κατακάθι καφέ, αποτελεί την πιο σίγουρη ένδειξη ότι ο χώρος έχει προσβληθεί από φωλιές κατσαρίδων.
Οδηγός προστασίας και αντιμετώπισης
Για τον αποτελεσματικό έλεγχο και την εξόντωση των παρασίτων, προτείνονται τα εξής μέτρα:
Διατήρηση του σπιτιού καθαρού, χωρίς εκτεθειμένα υπολείμματα τροφών.
Σφράγισμα σε ρωγμές, σχισμές και τρύπες σε τοίχους, πατώματα και ντουλάπια για να αποκλειστεί η είσοδός τους.
Φύλαξη όλων των τροφίμων σε αεροστεγώς κλεισμένες σακούλες ή δοχεία.
Χρήση ειδικών εντομοκτόνων, δολωμάτων ή παγίδων.
Συνεργεία απεντόμωσης
Σε περιπτώσεις εκτεταμένης και σοβαρής επιδρομής, κρίνεται απαραίτητη η συνδρομή επαγγελματικών συνεργείων απεντόμωσης. Μάλιστα, μια και μόνο εφαρμογή συχνά δεν αρκεί, με αποτέλεσμα να απαιτείται δεύτερος ή, σε σπανιότερες περιπτώσεις, ακόμη και τρίτος επαναληπτικός ψεκασμός.
Το πρόβλημα μεταφέρεται έντονα και στο εξωτερικό περιβάλλον, καθώς η ζέστη και τα διάσπαρτα σκουπίδια ευνοούν την «παρέλαση» τους στους δρόμους.
Ευθύνη του Δήμου
Σύμφωνα με τον προϊστάμενο Δημόσιας Υγείας, η αντιμετώπιση του φαινομένου στους δημόσιους χώρους επιτυγχάνεται με τον ψεκασμό των φρεατίων, μια διαδικασία που εμπίπτει αποκλειστικά στην αρμοδιότητα και τη μέριμνα του Δήμου.